INTERVIEW | Accon-bestuurder Theo de Vries: ‘Ons administratieve systeem was niet berekend op manipulatie van de post onderhanden werk’

Volgens interim-bestuursvoorzitter Theo de Vries hebben er manipulaties plaatsgevonden in de posten onderhanden werk en de koopsomverplichtingen aan vennoten die hun kantoor bij Accon avm hebben ondergebracht. ‘Ons administratief systeem is complex. Daar hebben die manipulaties plaatsgevonden.’ Accountancy Vanmorgen vroeg hem naar het hoe dan precies en het hoe nu verder.

De op dinsdag geplande aandeelhoudersvergadering is twee keer uitgesteld en vond uiteindelijk gisteravond plaats. Heeft u nog een beetje geslapen?
‘Ik heb vannacht heel goed geslapen. Na de achtbaan van afgelopen dagen ben ik heel blij met de goedkeuring van de jaarstukken. De jaarcijfers zijn gisteravond om 22 uur vastgesteld.’

Tijdens ons vorige gesprek kondigde u aan om in december de eerder geconstateerde manipulaties toe te lichten. Wat kunt u daarover zeggen?
‘Dit gesprek is bedoeld als een toelichting op de jaarcijfers. We hebben gezegd dat we gestuit zijn op manipulaties. En we gaan nu verder onderzoeken hoe die manipulaties tot stand zijn gekomen en wie daarvoor verantwoordelijk is. Dat Delger is geschorst en uiteindelijk ontslagen heeft als achtergrond dat hij eindverantwoordelijke is voor de ontstane financiële situatie.’

Dat komt op mij over als een afzwakking van wat u eerder aangekondigd heeft. Is er een verandering in de positionering van het bestuur van Accon avm ten opzichte van uw voorganger Guus Delger?
‘Ik kan niets over personen zeggen. We moeten dit eerst serieus onderzoeken, voordat wij iets roepen. Je kunt de geconstateerde manipulaties niet linken aan één persoon. Daarvoor is eerst meer onderzoek nodig. Maar Delger was eindverantwoordelijke voor Accon avm. Daarbij past dat onze raad van commissarissen en ons stichtingsbestuur over zijn gegaan tot schorsing en ontslag.’

Betreft het onderzoek potentieel ook andere voormalige bestuurders?
‘Ik kan er niets over zeggen.’

Mijn analyse van het foutherstel in de jaarstukken is dat de post overlopende activa hét heikele punt geweest. De correctie van die post heeft consequenties voor de complete balans én de winst- en verliesrekening. Bent u het eens met die analyse?
‘Het gaat in de kern om twee posten. De post onderhanden werk is te hoog voorgesteld. En de verplichtingen zijn te laag voorgesteld. Denk aan verplichtingen, zoals de vakantiedagen. Maar ook schulden aan oud-vennoten zijn te laag voorgesteld, de zogenaamde koopsomverplichtingen. Als je een balans in evenwicht wil krijgen, en je verhoogt je eigen vermogen, dan moet je anderzijds je schuldenpositie verlagen. Dat is wat er is gebeurd en dat zijn de voornaamste posten die zijn verwerkt.’

Laten we inzoomen op de overlopende activa, de post onderhanden werk. Dat is een post die per balansdatum de verwachte inkomstenstroom weergeeft die in januari nog zal binnenkomen. Maar de jaarrekeningen worden doorgaans in april, mei, juni – nu zelfs in december – afgerond. Dan zien de directie en de controlerend accountant toch allang of die geldstroom daadwerkelijk is binnengekomen? Hoe kan die post in de praktijk dan toch gemanipuleerd worden?
‘Ja, we hebben bij Accon avm een vrij complex systeem van registratie van onderhanden werk. Daar hebben die manipulaties plaatsgevonden.’

Hoe dan precies?
‘Nou, je telt aan het eind van het jaar het aantal gewerkte uren op, dat je nog niet bij je klant in rekening hebt gebracht. Je kijkt of je die uren-maal-uurtarief in rekening kunt brengen. En daar zullen uren bij zitten die je achteraf niet in rekening zult kunnen brengen en die je vervolgens moet afwaarderen. Als je vervolgens in het nieuwe jaar aangeeft dat die post nog wat hoger kan, omdat je nog iets in rekening kunt brengen dat juist betrekking heeft op het oude jaar, dan kun je stapsgewijs die post verhogen – als dat structureel gebeurt, neemt het resultaat van het boekjaar toe. Het resultaat wordt immers bepaald door datgene wat je factureert, en door de mutaties in onderhanden werk. Dat is de techniek. Dat alles is op zich niet erg, zolang je de geldstroom maar daadwerkelijk ontvangt in de loop het jaar.’

Dat laatste lijkt me een eenvoudige klus voor controlerend accountant Mazars. De controlerend accountant moet de periode tussen afloop van het boekjaar en de goedkeuring van de jaarrekening gebruiken voor een afloopcontrole, waarmee de daadwerkelijke geldstroom in kaart wordt gebracht?
‘Dat is een van de redenen dat de accountant met zijn voortgezette controle de tijd heeft genomen om dat helemaal uit te pluizen. Meer kan ik daar niet over zeggen.’

Als zzp’er kan ik daar niet bij: ik weet in maart heus wel of mijn klant mijn in december verstuurde factuur heeft betaald of niet. Hoe kan het dat een accountantskantoor dat proces niet onder controle heeft?
‘Met onze klanten is niets mis. Het is gewoon een tijdelijke manipulatie van de cijfers geweest, die met de werkelijkheid niets te maken had…’

…en waar het administratieve systeem van Accon avm niet op berekend was…
‘Ja.’

…en waar de controlerend accountant jarenlang in zijn controle geen degelijk zicht op heeft gekregen?
‘Nou ja, dat hoort bij de vraag hoe dit heeft kunnen gebeuren. Dat moeten we nog evalueren. En ja, dat is iets wat ons geweldig bezighoudt. Dat kun je je wel voorstellen.’

Wat wordt bedoeld met de post onvoorwaardelijke koopsomverplichtingen die u opwaarts heeft bijgesteld?
‘De onvoorwaardelijke koopsomverplichtingen in ons jaarverslag zijn in feite schulden aan oud-vennoten, die in het verleden hun kantoor aan Accon avm hebben verkocht. Die hebben een deel van hun belang in het bedrijf laten zitten, dat geleidelijk aan hen wordt afgelost. Hoe de manipulatie met die post werkt? Door die post te laag voor te stellen, kun je je balans weer in evenwicht brengen. We hebben daarom ook een noodzakelijke correctie op die koopsomverplichtingen moeten doorvoeren.’

Nu we het over acquisities hebben, Accon avm heeft geen impairment op de goodwill genomen. Waarom niet?
‘Altijd als een bedrijf verlieslatend is, is dat een trigger voor een impairmentanalyse. Die analyse heeft onze accountant uitgevoerd. Zelf hebben wij ook die analyse gedaan. We zijn tot de conclusie gekomen dat die waardering goed is en dat een impairment niet noodzakelijk is.’

Gezien de overnamemachine die Accon avm was, en gezien de langjarige omzetdaling van Accon avm, vind ik dat verbazingwekkend…
‘Sja… Dat hangt samen met de manier waarop je de noodzaak tot een impairment berekent. Daarom hebben wij, om zeker te zijn van de juistheid van de conclusie van de accountant, onafhankelijk laten onderzoeken of een impairment echt niet nodig is. Daar kwam dezelfde conclusie uit. We hebben namelijk geen enkel belang bij een bepaalde uitkomst van de cijfers. Het moeten de juiste cijfers zijn.’

Accon avm staat wel in de etalage voor een fusie met of overname door een concurrent. Dat betekent dat u een belang heeft bij het voorkomen van een negatief eigen vermogen. Dat laatste lijkt me namelijk nadelig voor uw onderhandelingspositie, nietwaar?
‘Nee, weet je, je moet bij de waarde van de onderneming kijken naar de kasstromen, niet naar het eigen vermogen. De kasstromen zijn goed. Dat vertegenwoordigt een grote waarde. Daar staan schulden tegenover, maar de geldstroom is enorm. Dat vertegenwoordigt de waarde van het bedrijf. Niet het eigen vermogen.’

Tegelijk is uw bankafspraak gebaseerd op solvabiliteit, en dus op de hoogte van het eigen vermogen.
‘Natuurlijk. Maar de bank financiert op zekerheid. Dat hebben we verloren door slechte bedrijfsvoering en door de geconstateerde manipulaties.’

Nu is het bijna 31 december 2021. Hoe zorgt u ervoor dat de balans volgende week wel een correcte post overlopende activa bevat?
‘We hebben alles opgeschoond, alle lucht is eruit. Elke post is wel dertig keer omgedraaid. Het uitgangspunt is nu correct. En wij hebben correcte cijfers in onze administratie. Maar die werden, telkens als die klaar waren, gemanipuleerd. Er is nu geen enkele reden om te veronderstellen dat dat opnieuw gebeurt. We hebben nu keurige cijfers. Dit jaar zullen we op een omzet van ongeveer 81,5 miljoen euro uitkomen. En niet ineens op 90 miljoen euro of een veel gunstiger getal.’

De manipulatie betekende dus het handmatig aanpassen van de administratie om de werkelijkheid gunstiger voor te stellen?
‘Dat is waar het wel op lijkt, maar hoe en wat moeten we nog verder onderzoeken.’

Is de accountant in juli wakker geworden voor de manipulatie van de post overlopende activa?
‘Ik weet niet of de term wakker worden op zijn plaats is. Je kunt niet op voorhand zeggen dat de accountant zijn werk niet goed heeft gedaan. Een accountant is ook afhankelijk van wat hij voorgeschoteld krijgt. We hebben klokkenluidersmeldingen van binnen de organisatie ontvangen, die er in de zomer toe hebben geleid dat onze ogen open zijn gegaan en dat de cijfers die destijds gereed waren, niet klopten. Toen is het balletje gaan rollen en heeft de accountant zijn goedkeurende verklaring ingetrokken. Je kunt dus niet zeggen dat de accountant heeft zitten slapen.’

De huidige jaarrekening is ondertekend door een andere accountant dan de eerdere goedkeurende verklaring van afgelopen zomer. Waarom?
‘Dat was een keuze van Mazars.’

In het jaarverslag staat vermeld dat een rekening-courantfaciliteit van ING van bijna 4 miljoen euro is afgelost ‘via de vrijgekomen geldmiddelen’ door het uitstellen van de belastingafdracht in verband met de coronacrisis. Heeft de bank geprofiteerd van de coulance van de coronanoodmaatregelen?
‘Dat is een beslissing van het bestuur geweest. Het is een feit dat door het uitstel van onze belastingverplichtingen geldmiddelen zijn vrijgespeeld voor onze organisatie. Dat is onze redding geweest, zo zijn we deze periode doorgekomen. Anderzijds was het een terechte beslissing, want Accon avm heeft veel mensen aangenomen in 2019, die vervolgens thuis met de handen over elkaar zaten toen eenmaal de coronacrisis uitbrak. Dat heeft verliezen opgeleverd. Je kunt niet zeggen dat ING voordrong op de fiscus. ING heeft ons overigens de gelegenheid gegeven om voorlopig geen aflossingen te doen. De bank geeft ons alle ruimte om onze zaken voort te zetten.’

De bank heeft Accon avm de tijd gegeven tot 1 april 2022, meldt het jaarverslag. Het jaarverslag meldt dat de aandelen in onderpand zijn gegeven bij ING. Wat is de precieze afspraak met ING?
‘We hebben de afspraak dat ING ons blijft bevoorschotten. ING heeft veel vertrouwen in ons reorganisatieplan. De aandelen zijn inderdaad verpand aan ING. Dat is een verruiming van hun pandrecht, want voorheen bezat de bank als zekerheid een pandrecht op onze activa, op de vorderingen op klanten. Omdat wij niet aan onze convenanten voldoen, heeft ING besloten ons in ruil voor een pandrecht op de aandelen te bevoorschotten en aan ons een rekening-courantkrediet beschikbaar te stellen.’

Wat gebeurt er als Accon avm op 1 april geen koper heeft?
‘Daar kan ik niet op vooruitlopen. Ons reorganisatieplan zal ertoe leiden dat we in korte tijd weer uit de financiële problemen zijn. We koersen dan weer aan op een positief resultaat. We missen het weerstandsvermogen op dit moment, maar operationeel zijn we binnen een jaar in de plus. De bank zou de aandelen kunnen opeisen op 1 april, maar ik ga er niet van uit dat we tegen die tijd geen oplossing hebben. Ofwel we hebben een voortgezette relatie met ING Bank, ofwel we zijn dan onderdeel van een andere organisatie.’

De controlepraktijk van Accon avm is zwaar verlieslatend. In 2019 was de praktijk verlieslatend met 1,3 miljoen euro, in 2020 met nog eens 1,1 miljoen euro. Het eigen vermogen bedraagt negatief 2,7 miljoen euro. Moet u de controlepraktijk niet sluiten?
‘Je moet je voorstellen dat een controlepraktijk met behoorlijke kwaliteitskosten gepaard gaat. Het is een kwestie van kostentoerekening. Het kan best zo zijn dat de kosten van de controlepraktijk veel te zwaar drukken op de praktijk. Ik heb me er onvoldoende in verdiept, maar het kan zijn dat als we de kosten aan de rest van de praktijk toerekenen, er een heel ander beeld ontstaat. Ik moet daar nog eens induiken.’

U bent in onderhandeling met Flynth, zo meldt Flynth vandaag. Hoe lang zijn de gesprekken al gaande?
‘We zijn nu sinds drie weken in gesprek met elkaar. Die gesprekken gaan voort. Wat we met Flynth hebben afgesproken publiek bekend te maken, staat in het persbericht. Voor verdere vragen verwijs ik je naar de woordvoerder van Flynth.’

De woordvoerder van Flynth wilde niet ingaan op verdere vragen van Accountancy Vanmorgen.