Er komt veel kijken bij bedrijfsoverdracht binnen de familie. Niet alleen fiscaal en juridisch, maar bovenal emotioneel. Daarom adviseert fiscalist Erik Tops van Fiscount tijdig met de familie in gesprek te gaan.
Met drie fietsenwinkels in en om de stad heeft Cor in de afgelopen veertig jaar hard gewerkt aan zijn imperium. Maar nu hij de pensioengerechtigde leeftijd nadert, wil hij met zijn vrouw Sharmila gaan reizen met hun camper. Hij wil het bedrijf graag overdragen aan zijn zoon Jeroen. Zijn dochters Linda en Karin hebben daar zo hun bedenkingen bij: Jeroen werkt dan wel al jaren in de winkel, maar mist managerskwaliteiten en ondernemersgeest. ‘Dat kan de accountant van de familie voor duivelse dilemma’s stellen’, schetst fiscalist Erik Tops van adviesorganisatie Fiscount. ‘De jarenlange band die je hebt, kan je echter juist helpen om het goed te regelen.’
Valkuilen
Als fiscalist is Erik Tops al bijna dertig jaar actief in de reguliere fiscale praktijk, waarvan de laatste twintig jaar bij Fiscount. ‘Ik houd me bezig met belastingadvies, estateplanning en begeleid bedrijfsoverdrachten. Bij dat laatste thema begeeft de accountant zich soms in een mijnenveld. Enerzijds vaktechnisch, want er komt veel fiscaal en civiel recht bij kijken, zoals de bedrijfsopvolgingsregeling (BOR), het civiele erfrecht en het huwelijksvermogensrecht. Maar net zo belangrijk zijn de relationele valkuilen: om een bedrijfsopvolging goed te regelen, moet je ook weten hoe de hazen lopen in het veld, oftewel kennis hebben van de familieverhoudingen en wat er speelt.’
Proactief
De eerste stap is op tijd het gesprek aan te gaan. ‘Sommige ondernemers denken niet aan stoppen, maar bij een plots overlijden blijft de familie achter met veel vragen en onduidelijkheden. Andere ondernemers willen op een gegeven moment wel stoppen, maar lopen tegen veel vragen aan. Overweeg dus proactief erover te beginnen en in gesprek te gaan over hoe de ondernemer het praktisch voor zich ziet. Het is jouw taak alle wensen en belangen boven tafel te krijgen en samen tot een goed plan te komen. Vervolgens kun je voorbereidingen treffen om de juiste voorwaarden te scheppen. Daarbij moet niet alleen het fiscale gedeelte kloppen, maar heb je ook aandacht voor de onderlinge familierelaties. Hoe houd je die goed?’
Moeilijke onderwerpen
Dat betekent dat de accountant af en toe ook moeilijke kwesties of gevoelige onderwerpen op tafel moet durven leggen. ‘Als we kijken naar Cor, is het misschien verstandiger zijn fietsenwinkels te verkopen aan een derde partij. Als familieaccountant heb je de verantwoordelijkheid aan te kaarten of de zoon – of een andere beoogd opvolger bij wie je bedenkingen hebt – de juiste is. Het zou ook kunnen dat Cor wil dat de kinderen het ‘samen’ gaan doen. Als de kinderen al in de zaak werken en min of meer gelijkwaardig zijn aan elkaar kan dat, maar soms moet de een de ander op sleeptouw nemen. Dat leidt vaak tot spanningen. Ook dit moet je op voorhand bespreken.’
Wie krijgt wat
Is de opvolging eenmaal bekend, dan ligt er voor de accountant de taak mee te denken over hoe ieders belang het beste wordt gediend. Tops: ‘Vaak zit een groot deel van het familievermogen in de onderneming. Dan is de vraag: willen de ouders het bedrijf schenken of moet de opvolger deels of geheel een normale prijs betalen? Natuurlijk willen de meeste ouders wel dat de erfenis eerlijk wordt verdeeld, maar de opvolger moet ook een eerlijke kans krijgen om het bedrijf te kunnen voortzetten. Dan moet je laveren tussen enerzijds de wens tot eerlijk delen en anderzijds oog houden voor de menselijke kant. Het is vaak schipperen.’
Biertje
Toch merkt Erik Tops dat de meeste gezinnen blij zijn als er duidelijkheid is. ‘Bij bedrijfsopvolging spelen veel factoren en belangen een rol. Maar juist als de ondernemer zich uitspreekt over de belangrijkste discussiepunten, zaken op papier zet met de accountant en waar nodig laat vastleggen in het testament, geeft dat de gezinsleden wel richting. Dat kan veel frictie en onrust voorkomen. Voor de familieaccountant moet het uitgangspunt zijn dat de fiscale aspecten goed zijn geregeld, maar ook dat de bedrijfsopvolger na de uitvoering nog gezellig een biertje kan drinken met broers en zussen.’
Auteur: Naomi van Esschoten
Deze bijdrage komt uit de tweede editie van het AV-magazine dat gaat over bedrijfsoverdracht. Dit magazine is verschenen in mei 2022.
Meer weten?
De bedrijfsopvolgingsfaciliteiten zijn niet eenvoudig toe te passen, maar je kunt er wel veel belasting mee besparen voor je klant. Wil je meer hierover weten, kom dan tijdens de Fiscount Kennismarathon van 7 t/m 10 november 2022 naar de training ‘Bedrijfsopvolgingsfaciliteiten voor de dga’.
Geef een reactie