Staatssecretaris Van Rij van Financiën heeft een plan van aanpak van de no-cure-no-pay-problematiek in bezwaar- en beroepsprocedures naar de Tweede Kamer gestuurd.
‘Perverse prikkels’
Van Rij zegt onlangs diverse signalen te hebben ontvangen vanuit de Belastingdienst, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten, gemeentelijke uitvoeringsorganisaties en de rechtspraak. ‘De signalen zien op het toegenomen aandeel van professionele rechtsbijstandsverleners (ook bekend als ‘gemachtigden’) in bezwaar- en beroepsprocedures. Deze rechtsbijstandsverleners werken doorgaans op basis van het principe van ‘no cure, no pay’ en zijn afhankelijk van de uitgekeerde proceskostenvergoedingen en de vergoedingen van immateriële schade bij het overschrijden van de behandeltermijn van juridische procedures. Hoewel uiteraard niet alle bedrijven over één kam geschoren kunnen worden, kan worden geconstateerd dat dit een werkwijze en verdienmodel stimuleert waarbij zoveel mogelijk proceshandelingen worden verricht die voor vergoeding in aanmerking komen. Deze financiering van het fiscale rechtssysteem voor de WOZ en de BPM zorgt voor perverse prikkels waardoor de uitvoering van (toekomstige) fiscale wetgeving en het behandelen van fiscale procedures worden verdrongen in de uitvoering en rechtspraak. Deze problematiek heeft al langer mijn aandacht. De toename van dergelijke zaken en de daarmee toenemende druk op de uitvoering en de rechtspraak maken dat ik mij genoodzaakt voel om verschillende aanvullende maatregelen in een versneld tijdpad te treffen.’
Plan van aanpak
Met de Kamerbrief informeert Van Rij de Kamer over het aanvullende plan van aanpak naast de reeds in gang gezette verbeteringen. Het aanvullende plan van aanpak bestaat uit zowel maatregelen die van invloed zijn op de uitvoering van de Wet waardering onroerende zaken (‘Wet WOZ’) als maatregelen die van invloed zijn op de uitvoering van de Wet op de belasting van personenauto’s en motorrijwielen 1992 (‘Wet BPM’).
Plan van aanpak:
1. Standaard uitbetalen van de vergoedingen voor de WOZ en de BPM aan de belanghebbende.
2. Een apart regime voor het recht op een proceskostenvergoeding voor de WOZ en de BPM.
3. Geen toekenning van proceskostenvergoeding ingeval de WOZ-waarde of de BPM-waarde slechts licht wordt bijgesteld.
4. Verplicht informeel traject voor de WOZ.
5. Intensiveren van de handhavingsstrategie bij de zogenoemde parallelimport van motorrijtuigen.
6. Niet langer uitkeren van de vergoeding van immateriële schade bij de WOZ en BPM.
De staatssecretaris gaat in de Kamerbrief vervolgens per maatregel dieper in op de inhoud en het proces:
- Standaard uitbetalen van de vergoedingen voor de WOZ en de BPM aan belanghebbende.
Ik wil regelen dat vergoedingen voortvloeiend uit het Besluit proceskosten bestuursrecht en de vergoeding van immateriële schade zoveel mogelijk op de bankrekening van de belanghebbende worden overgemaakt. Hierdoor krijgt de belanghebbende meer betrokkenheid bij bezwaar- en beroepsprocedures. De belanghebbende wordt beter bewust van de procedures die in zijn naam worden gevoerd, alsmede van de kosten voor en inspanningen van de overheid die hiermee gepaard gaan. Een deel van dit inzicht kan in de praktijk verloren gaan door de positie die een gemachtigde binnen een procedure speelt, waarbij belanghebbende geen betrokkenheid heeft bij de gevoerde procedure. Dit laat onverlet dat een belanghebbende professionele ondersteuning kan inschakelen en ik waarde hecht aan goede rechtsbescherming. Ik ben voornemens om met Prinsjesdag wetgeving aan uw Kamer aan te bieden.
- Een apart regime voor het recht op een proceskostenvergoeding voor de WOZ en de BPM.
Ik wil een apart regime voor het recht op een proceskostenvergoeding introduceren door de hoogte van de forfaitaire proceskostenvergoeding in bezwaar- en beroepszaken voor de WOZ en de BPM te verlagen. De gedachte hierachter is dat de hoogte van deze vergoeding doorgaans niet in verhouding staat tot de geleverde inspanning en werklast door een gemachtigde in WOZ-zaken en BPM-zaken. Ook speelt mee dat bij dergelijke zaken primair de waardering ter discussie staat waarvoor een aparte vergoeding mogelijk is voor het betrekken van een deskundige bij de zaak (i.c. een waarderingsdeskundige/taxateur). Daarnaast is bij WOZ- en BPM-zaken in voorkomende gevallen sprake van een massaal en geautomatiseerd proces waarbij in de procedures zeer regelmatig standaardgrieven worden ingebracht, standaard om hoorzittingen wordt verzocht, het doorgaans om een gering materieel belang gaat of enkel op formele gronden wordt doorgeprocedeerd, zoals over de hoogte van de proceskostenvergoeding in de bezwaarfase. Zoals hiervoor aangegeven kunnen niet alle bedrijven over één kam worden geschoren, maar is een steeds sterkere tendens om voor te sorteren in de bezwaarfase om in beroep een proceskostenvergoeding te verkrijgen. Ik ben voornemens om met Prinsjesdag wetgeving aan uw Kamer aan te bieden.
- Geen toekenning van proceskostenvergoeding ingeval de BPM of de WOZ-waarde slechts licht wordt bijgesteld.
Ik ben aan het verkennen of de Wet WOZ zodanig kan worden gewijzigd dat voor een correctie binnen een bepaalde bandbreedte van de waardevaststelling geen recht zou bestaan op toekenning van een proceskostenvergoeding. Een soortgelijke maatregel wordt ook voor de BPM verkend. Met deze maatregel doe ik recht aan het feit dat bij de WOZ en BPM bij het waarderen altijd sprake is van een bandbreedte, maar deze bandbreedte bij de waardevaststelling verloren gaat.
- Verplicht informeel traject voor de WOZ.
Ik ben wetgeving aan het verkennen om een verplicht informeel traject te starten voorafgaand aan de bezwaarfase. In mijn brief aan uw Kamer d.d. 30 september 2022 heb ik het bieden van informeel contact aan burgers bij een (mogelijk) onjuiste WOZ-waarde als verbeterpunt binnen het WOZ-proces genoemd. De verkenning richt zich erop of een wettelijke basis voor een dergelijk traject noodzakelijk is, ook gezien de wens van gemeenten om een dergelijk traject te verplichten, of dat er andere manieren zijn om in de praktijk optimaal gebruik te maken van het informele traject.
- Intensiveren van de handhavingsstrategie bij de zogenoemde parallelimport van motorrijtuigen.
Ik ga de handhavingsstrategie in de parellelimport bij de BPM intensiveren. Hierbij is de insteek om onder andere te onderzoeken hoe aan de voorkant het toezicht op de juistheid van taxatierapporten kan worden verbeterd, zodat BPMaangiftes op basis van te lage taxaties met bijvoorbeeld niet bestaande schades worden voorkomen.
- Niet langer uitkeren van vergoeding van immateriële schade bij de WOZ en BPM.
Ik treed samen met de minister voor Rechtsbescherming in overleg met de Raad voor de rechtspraak om te bezien hoe dit probleem het beste kan worden aangepakt. Een dergelijke vergoeding wordt uitgekeerd als gevolg van de spanning en frustratie die het gevolg zou zijn van de lange duur van een procedure. Het is de vraag of die vergoeding redelijk is wanneer het om een gering materieel belang gaat en de belanghebbende niet ervan op de hoogte is dat er namens hem wordt geprocedeerd.
Kamerbrief over plan van aanpak no-cure-no-pay-problematiek WOZ en BPM
Waarom alleen de gevolgen bestrijden? Pak de oorzaak aan. Lever als overheid nu eens gewoon goed werk. En al er dan toch nog gestreden moet worden dan is het de “sterke” overheid die de “zwakke” partij moet beschermen zoals hoort en ook gebruikelijk is. NB: Voeg aan het huidige lijstje van wettelijke regelingen ook de Omgevingsvergunning maar vast toe.