De stijging van de begrote lasten is ongeveer even groot als die van de begrote baten, concludeert het statistiekbureau op basis van de gemeentebegrotingen 2025. Doorgaans liggen de begrote baten en de begrote lasten iets lager dan de werkelijke baten en lasten in de jaarrekeningen. “Bij de baten is dit verschil meestal groter dan bij de lasten.” Sinds 2017 zijn de begrote lasten van gemeenten met 48% gestegen. De begrote baten zijn in die periode met 50% toegenomen.
Nederlandse gemeenten hebben in 2023 gezamenlijk € 75,1 miljard euro uitgegeven en € 76,7 miljard aan baten ontvangen: goed voor een exploitatiesaldo voor bestemming van € 1,6 miljard. Voor 2025 staat vooralsnog een tekort van een kleine € 800 miljard in de begroting.
Lasten stijgen op alle fronten
De lasten stijgen op alle fronten vergeleken met vorig jaar. Ruim een kwart komt voor rekening van het beleidsterrein Sociaal domein overig. Daaronder vallen kosten die te maken hebben met onder meer de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO), jeugdhulp, maatschappelijk werk, de aanpak van huiselijk geweld en vluchtelingenopvang. De begrote lasten voor dit beleidsterrein gaan met ruim 11% omhoog van € 18,4 miljard naar € 20,5 miljard. Inkomensregelingen en participatie gaan € 13,4 miljard kosten, tegen € 12,5 miljard in 2024. Dat komt onder meer door de verhoging van het wettelijk minimumloon, die doorwerkt in de hoogte van de bijstandsuitkeringen.
Voor de beleidsterreinen Veiligheid, Economie en Volksgezondheid en milieu werd ongeveer 9% meer begroot dan een jaar eerder. Kostenverhogende factoren zijn onder meer loonstijgingen, meer inzet van handhavers in grote steden, de aardbevingsproblematiek in de provincie Groningen en de viering van het 750-jarig bestaan van Amsterdam. Investeringen in binnensteden en andere winkelgebieden zorgen voor hogere kosten op het terrein Economie en de bestedingen aan volksgezondheid stijgen vooral vanwege diverse specifieke uitkeringen die gemeenten krijgen van het rijk, zoals IZA (Integraal Zorgakkoord) en GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord). De toename van de lasten voor milieubeheer komt grotendeels door het klimaatbeleid en de energietransitie.
Meer baten uit specifieke rijksuitkeringen
De gemeenten hebben € 79,3 miljard aan baten begroot voor 2025. Daarvan komt € 44,7 miljard uit het gemeentefonds, € 14,4 miljard uit gemeentelijke heffingen en € 20,2 miljard uit overige baten. De procentuele toename van de overige baten is het grootst doordat er meer inkomsten uit specifieke rijksuitkeringen zijn begroot.
Geef een reactie