Het speelt al heel lang om de gang naar de rechter ook mogelijk te maken in het invorderingstraject. Welnu: dat kan ook (eindelijk) in het invorderingstraject met ingang van 1 januari 2027!
De ontvanger dient met ingang van 1 januari 2027 met een voor bezwaar en beroep vatbare beschikking uitstel van betaling en kwijtschelding van belastingschulden te verlenen of af te wijzen. Kortom, de huidige regeling van het administratieve beroep bij de directeur van de belastingdienst Wettelijke taken gaat op de schop.
De huidige gang van zaken bij een verzoek om uitstel van betaling en kwijtschelding van belastingschulden
In de huidige gang van zaken dient de belastingplichtige of zijn/haar adviseur een verzoek om uitstel van betaling of kwijtschelding van belastingschulden in te dienen bij de ontvanger van de belastingdienst. Als de ontvanger het verzoek afwijst kan de belastingplichtige binnen 10 dagen administratief beroep (laten) instellen bij de directeur van de belastingdienst. De directeur van de belastingdienst beoordeelt of de beslissing terecht en op de juiste gronden is genomen. De belastingplichtige heeft in het kader van deze administratieve beroepsprocedure wel het recht gehoord te worden en stukken waarop de beslissing is gebaseerd in te zien.
Na deze hoorzitting beoordeelt de directeur van de belastingdienst (afdeling wettelijke taken) of hij aldan niet instemt met de beslissing van de ontvanger. De belastingplichtige heeft na de beslissing van de directeur echter geen rechtsmiddel meer.
Op het feit dat het administratief beroep bij de directeur van de belastingdienst, die ook ontvanger is, moet worden ingediend en niet bij een onafhankelijke rechter is al lange tijd veel kritiek. Hoewel de directeur zo onafhankelijk mogelijk naar de zaak kijkt, is hij wel onderdeel van de belastingdienst en hij wordt daarom gezien als “de slager die zijn eigen vlees keurt”.
Beslissing van de ontvanger bij een voor bezwaar vatbare beschikking
Sinds 2017 is besloten dat de ontvanger zijn beslissingen op het gebied van uitstel van betaling af moet geven als voor bezwaar vatbare beschikkingen, waardoor de belastingplichtige naar de rechter kan stappen.
Als de belastingdienst een verzoek afwijst of de termijn van de aflossing van de belastingschuld verkort, kan ook de gang naar de rechter worden gemaakt.
Feitelijk omvat de rechtsgang naar de rechter alles op het terrein van uitstel en kwijtschelding en is er rechtsbescherming voor alle belastingplichtigen gecreëerd . Het is een goede zaak dat de beslissingen van de belastingdienst door de rechter worden getoetst en dit houdt de belastingdienst scherp ten aanzien van haar beslissingen en of hun beleid up to date is.
De belastingdienst verwacht wel meer bezwaar en beroepsprocedures door deze nieuwe mogelijkheid om naar de rechter stappen.
Geen automatisch uitstel of schorsende werking van de invordering bij de gang naar de rechter
Het probleem bij de gang naar de rechter voor een beroepsprocedure tegen een afgewezen bezwaarschrift is dat er geen automatisch uitstel van betaling wordt verleend of dat het een schorsende werking heeft op de invordering door de ontvanger van de belastingdienst van de openstaande belastingbedragen. Dit hangt samen met het feit dat een procedure bij de rechter jaren kan duren, waardoor er niet van de belastingdienst kan worden gevergd te wachten met de invordering, omdat bijvoorbeeld de schuld oploopt of dat er dan geen geld meer is om de aanslagen te betalen. Als er wel bij de stap naar de rechter automatisch uitstel van betaling zou worden verleend gaat iedere belastingplichtige dit doen om alleen maar automatisch uitstel te verkrijgen. Wel kan de belastingplichtige de rechter verzoeken in een voorlopige voorziening de invordering te schorsen en hierover een beslissing te nemen.
Dit in tegenstelling tot de indiening van een bezwaarschrift waarbij er wel uitstel van betaling kan worden gevraagd (en verleend) voor het gehele bedrag van de openstaande belastingbedragen, totdat er onherroepelijk op het bezwaarschift is beslist. Ook bij het administratief beroep bij de directeur van de belastingdienst bestaat de mogelijkheid om uitstel van betaling te verzoeken en te verkrijgen.
Nieuwe invorderingswerkzaamheden voor fiscaal dienstverleners
In de huidige situatie dient er bij een afwijzend bezwaarschrift door de ontvanger binnen 10 dagen beroep aangetekend te worden bij de directeur van de belastingdienst. Voor bezwaar geldt echter een termijn van 6 weken. Feitelijk wordt de huidige administratieve beroepsprocedure bij de directeur van de belastingdienst vervangen door een reguliere bezwaarperiode bij de rechter.
Deze rechtsbescherming via de rechter is nieuw voor zowel de fiscaal dienstverlener als voor de rechter zelf. Rechters kijken immers nooit naar uitstel en kwijtschelding in het belastingrecht.
De gang naar de rechter zal een stevige werklast voor de rechtspraak teweeg brengen en deze werkzaamheden komen boven op de huidige hoge werkdruk van de rechters
De rechter gaat het beleid van de belastingdienst toetsen
Vanaf 1 januari 2027 worden de door de belastingdienst genomen beslissingen op het gebied van het uitstel en kwijtschelding door de rechter getoetst. Dit is nieuw omdat het nog niet eerder plaats heeft gevonden. De toetsing van de rechter vindt plaats aan de hand van de Leidraad Invordering waarin is aangegeven hoe de belastingdienst omgaat met wet en regelgeving op het gebied van uitstel en kwijtschelding. De staatssecretaris heeft beleidsregels opgesteld in welke gevallen de ontvanger wel en in welke gevallen er geen uitstel of kwijtschelding kan of mag verleend worden.
De rechter gaat daar iets van vinden en er zal voor het eerst jurisprudentie worden opgebouwd aan de hand waarvan verzoeken om uitstel en kwijtschelding op hun slagingskans kunnen worden beoordeeld in bijvoorbeeld de onderhandelingen met de belastingdienst.
Ook voor de ontvanger veranderen zijn werkzaamheden omdat er meer geprocedeerd zal gaan worden en hij zijn beslissingen voor de rechter zal moeten verdedigen. De kwaliteit van de beschikkingen van de belastingdienst komen voortaan onder een vergrootglas van de onafhankelijke rechter te liggen en zullen goed in elkaar moeten zitten. Ook zal de ontvanger af-en toewijzigingen van verzoek om uitstel of kwijtschelding goed moeten motiveren. Om een gang naar de rechter te voorkomen zal de uitleg en de verwijzing naar regelgeving door de belastingdienst nog beter moeten, zodat er bij de rechter geen speld tussen te krijgen is. Ook een goede communicatie met ondernemers en particulieren speelt hierbij een rol door bijvoorbeeld een telefoontje van de ontvanger als er een afwijzende beschikking is genomen en om te voorkomen dat de gang naar rechter wordt gemaakt.
Deze nieuwe rechtsbescherming is van 1 januari 2027 van toepassing op de Rijksbelastingen en in een later stadium ook voor de lokale heffingen.
Tot slot
De mogelijkheid van de gang naar de rechter is een zeer positieve verandering voor de belastingplichtigen bij bezwaarschriften bij verzoeken om uitstel en kwijtschelding in het geval dat hij/zij er samen met de ontvanger niet uitkomt. Ook aan de kant van de belastingdienst zal er druk en een spanningsveld ontstaan om de af -en toewijzingen ten aanzien van bezwaarschriften nog beter en het liefst geheel waterdicht te maken, omdat de rechter dit gaat toetsen en hierover een onafhankelijke uitspraak zal doen.
Het enige waar ik me zorgen over maak is het feit dat de gang naar de rechter geen mogelijkheid biedt tot uitstel van betaling en er gewacht moet worden op de uitslag van de voorlopige voorziening. Als de ontvanger, voordat er een uitspraak in de voorlopige voorziening door de rechter is gedaan, toch overgaat tot beslaglegging of uitwinning schiet de belastingplichtige er niet veel mee op. Hoe dit in de praktijk gaat werken zal de toekomst leren.
Geef een reactie