Volgens de toezichthouder beschikte BDO in de periode van begin 2018 tot eind 2023 niet over een adequaat stelsel van kwaliteitsbeheersing en was de bedrijfsvoering onvoldoende ingericht om een beheerste en integere uitoefening van het accountantsbedrijf te waarborgen.
Honderden medewerkers
Uit onderzoek blijkt dat in deze zesjarige periode enkele honderden medewerkers zich schuldig hebben gemaakt aan niet-integer gedrag bij het afleggen van examens en toetsen. Het ging daarbij om professionals uit alle lagen van de organisatie en uit verschillende afdelingen, waaronder een groot aantal medewerkers die direct betrokken waren bij wettelijke controles. Een aanzienlijk deel van hen was in de zomer van 2024 nog werkzaam binnen Audit & Assurance.
Interne en externe toetsen
De fraude bestond onder meer uit het ontvangen en verspreiden van antwoorden, het samen maken van toetsen en het niet melden van misstanden, terwijl dit wel werd verwacht. De onregelmatigheden deden zich voor bij zowel interne als externe toetsen, waaronder vaktechnische kennistoetsen die relevant zijn voor de permanente educatie en certificering van accountants.
Niet voorkomen of gesignaleerd
De AFM concludeert dat BDO deze gedragingen niet heeft voorkomen en ook niet tijdig heeft onderkend. De organisatie beschikte niet over specifiek beleid of concrete procedures gericht op het integer afleggen van examens. Wel bestonden er algemene gedragsregels en een kwaliteitsbeleid, maar die boden volgens de toezichthouder onvoldoende houvast om het risico op examenfraude te beheersen of om structurele overtredingen te signaleren. Dat gedurende meerdere jaren op deze schaal fraude kon plaatsvinden zonder interne meldingen of ingrijpen, wijst volgens de AFM op een structureel tekortschieten van zowel het kwaliteitsstelsel als de interne beheersing.
Wet overtreden
Daarmee heeft BDO volgens de toezichthouder twee kernverplichtingen uit de Wet toezicht accountantsorganisaties overtreden. Enerzijds is onvoldoende gewaarborgd dat medewerkers die wettelijke controles uitvoeren daadwerkelijk beschikken over aantoonbare vakbekwaamheid. Anderzijds is de bedrijfsvoering niet zodanig ingericht dat integriteitsrisico’s, zoals examenfraude, effectief worden beheerst. De AFM benadrukt dat examenfraude onverenigbaar is met de kernwaarden van het accountantsberoep en het maatschappelijk vertrouwen ondermijnt dat accountants met hun controleverklaringen juist moeten versterken.
Omstandigheden
Bij de vaststelling van de boete heeft de AFM rekening gehouden met verschillende omstandigheden. Het wettelijke uitgangspunt voor overtredingen van deze aard is een aanzienlijk hoger basisbedrag, maar dit is verlaagd omdat de gevolgen van de fraude volgens de toezichthouder beperkt zijn gebleven. BDO heeft aannemelijk gemaakt dat interne toetsen slechts een beperkte rol speelden binnen het bredere opleidings- en kwaliteitsstelsel en dat vakbekwaamheid ook op andere manieren werd geborgd, bijvoorbeeld via trainingen, praktijkervaring en begeleiding.
Ook woog mee dat BDO na signalen van de AFM een uitgebreid intern onderzoek heeft uitgevoerd, daarbij openheid van zaken heeft gegeven en maatregelen heeft genomen om herhaling te voorkomen.
Vergelijkbaar
Daarnaast heeft de AFM de boete afgestemd op eerdere sancties binnen de sector. Examenfraude is internationaal een bekend probleem in de accountancy, waarbij ook grote kantoren eerder zijn beboet door buitenlandse toezichthouders. In Nederland legde de AFM recent nog een boete op aan Forvis Mazars voor vergelijkbare tekortkomingen. Vanuit het oogpunt van proportionaliteit en gelijkheid is het boetebedrag voor BDO hierop afgestemd.
Verlaging
BDO heeft de overtredingen erkend en ingestemd met een vereenvoudigde afdoening van de zaak. Dat heeft geleid tot een verdere verlaging van het boetebedrag en tot een verkort boetebesluit. De organisatie heeft de sanctie geaccepteerd, waarmee de zaak formeel is afgerond. De AFM publiceert het boetebesluit om het belang van integriteit, vakbekwaamheid en effectieve kwaliteitsbeheersing binnen de accountancysector te onderstrepen.
Lees hier het boetebesluit van de AFM.
Die boete voelt BDO niet. Waarom zo’n softe straf.
Een accountant die fraudeert moet levenslang worden geroyeerd.
Wie wil er een accountant die fraudeert?
Werpt wel een smet op je bedrijf
En daarom riep ik jaren terug al dat de beroepseed een wassen neus is puur voor de buhne. Als je vanuit jezelf al niet integer bent voegt dat niets toe.