De toezichthouder, die het verkennende onderzoek hield onder de zes AO’s-OOB, is genuanceerd positief. “We zijn positief over de inspanningen van OOB-accountantsorganisaties: er zijn grote stappen gezet met betrekking tot het stelsel en specifiek capaciteit en deskundigheid”, zo laat een AFM-woordvoerder weten. “Met het onderzoek Geen tijd te verliezen in 2023 hebben we opgeroepen om deze stappen in opmaat naar de CSRD te nemen. De AO’s hebben een uitgebreid curriculum geïmplementeerd en naast de verplichte opdrachtgerichte kwaliteitsbeoordeling en consultaties was er andere ondersteuning voor de assuranceteams, zoals partner calls, coaching en ESRS-reviews op concept duurzaamheidsverslagen door verslaggevingsexperts .”
Betere kwaliteit door vier pijlers
De AFM wil met het nieuwe rapport CSRD-assurance 4 pijlers voor een robuuste aanpak inspiratievoorbeelden en observaties delen en deelt vier pijlers om de kwaliteit te verbeteren. Zo zijn enkele tips om te zorgen voor een robuust stelsel van kwaliteitsbeheersing en een deskundig assuranceteam op te leiden die de klant en zijn processen goed kent. “We willen bijdragen aan het beheersen van de kwaliteit van CSRD-assurance door accountantsorganisaties”, legt de woordvoerder uit. “Zowel voor de AO’s-OOB als ook voor de accountantskantoren met een reguliere vergunning, die CSRD-assurance overwegen of al besloten hebben dit te willen gaan verlenen vanaf boekjaar 2027.”
Eerstejaars-effect: meer werk, meer senioriteit
Een opvallende observatie is dat CSRD-assurance voor de onderzochte kantoren een nieuwe en duidelijk andere opdracht bleek te zijn dan wat zij tot nu toe gewend waren. Duurzaamheidsverslagen bevatten onder meer niet-financiële informatie, schattingen, ketendata en inschattingen rond impact op mens en milieu.
Inzicht in bedrijfsactiviteiten van de klant, waardeketen en datastromen vormt volgens de AFM dan ook de basis voor een goed assurance-plan. Ook vereist het een multidisciplinair teams met kennis van verslaggeving, data, duurzaamheid en interne beheersing en vraagt dus om andere manier van werken.
De toezichthouder ziet dan ook dat teams in het eerste jaar om die reden zwaarder zijn bemenst met onder meer meer senior professionals. Er werd veel tijd besteed aan het beoordelen van de dubbele materialiteitsanalyse, het verkrijgen van inzicht in datastromen en het toetsen van broeikasgasemissies. Omdat historische vergelijkingsinformatie vaak ontbrak, waren de werkzaamheden intensiever dan bij een ‘volwassen assurancepraktijk’.
Kwaliteitsbeheersing als strategische keuze
Een andere belangrijke bevinding is dat accountantsorganisaties moeten beschikken over een specifiek ingericht kwaliteitsstelsel voor CSRD-assurance, passend bij de aard en complexiteit van duurzaamheidsinformatie. Alle onderzochte OOB-kantoren hebben hun stelsel van kwaliteitsbeheersing in elk geval specifiek aangepast met onder meer stuurgroepen, ESG-panels, aangepaste cliënt- en opdrachtacceptatieprocedures en aparte werkprogramma’s voor onder meer de DMA.
Opvallend is daarbij ook de aandacht voor onafhankelijkheidsrisico’s. Met name bij advies rond de dubbele materialiteitsanalyse ligt zelftoetsing op de loer. Voor kantoren die zowel advies- als assuranceactiviteiten ontplooien op duurzaamheidsgebied vraagt dit om een scherp en concreet onafhankelijkheidsbeleid.
Professioneel-kritische houding onder druk
De AFM benadrukt verder het belang van een professioneel-kritische instelling. Assuranceteams moeten niet alleen het proces begrijpen, maar het management actief uitdagen op uitkomsten en aannames. Enkele teams stelden vooraf een eigen verwachting op van materiële thema’s om cognitieve biases te beperken. Dat soort werkwijzen ziet de toezichthouder als best practice .
Ook bij schattingen rond scope 1, 2 en 3-emissies vraagt de vrijheid binnen ESRS om scherpe oordeelsvorming. De verschillen in diepgang tussen teams laten zien dat hier nog ruimte is voor verdere standaardisering en professionalisering.
Omnibus: minder opdrachten, scherpere keuzes
De impact van de Omnibusrichtlijn is ten slotte groot. Door de ingeperkte reikwijdte en het uitstel voor een deel van de tweede en derde golf, zal het aantal CSRD-opdrachten lager uitvallen dan eerder verwacht . Dat dwingt kantoren tot herijking van hun strategie, zoals gaan we de hele assurancepraktijk opleiden of kiezen we voor gespecialiseerde ESG-teams? Hoe borgen we kennis? En welke investeringen zijn nog rendabel?
Vooruitblik
Met de eerste ervaringen in 2025 is de basis gelegd en de komende jaren zullen bepalend zijn voor de verdere professionalisering van CSRD-assurance. Volgens de AFM laat het onderzoek zien dat er een belangrijke stap in de ontwikkeling van duurzaamheidsverslaggeving is gelegd en de rol van de accountant daarin. De toezichthouder ziet ten slotte dat de onderzochte accountantsorganisaties hun verantwoordelijkheid tot nu toe serieus hebben opgepakt en zich zichtbaar hebben voorbereid op deze nieuwe assurance-opdrachten.
Geef een reactie