De Tweede Kamer is morrend akkoord gegaan met het prijsplafond voor elektriciteit en gas per 1 januari. Politici vrezen dat energiebedrijven boekhoudkundige trucs gaan toepassen om meer overheidssubsidie te kunnen ontvangen.
Het prijsplafond maximeert het bedrag dat consumenten per 1 januari betalen voor gas en stroom. Het gaat gelden voor gasverbruik tot 1200 kuub en stroomverbruik tot 2900 kWh. De regeling kost de overheid in 2023 volgens de huidige schatting meer dan 11 miljard euro. Maar dat kan veel meer worden. Eerder stelde het kabinet dat het 23 miljard kan kosten en mogelijk zelfs 40 miljard.
Knip
Een grote zorg van de Kamer is de ingewikkelde rekenmethode waarbij de datum van de jaarafrekening van consumenten invloed kan hebben op wat zij precies aan tegemoetkoming krijgen. Deze ‘knip’ in het prijsplafond voor gas en elektriciteit kan niet worden opgelost, zei de minister. Maar voor 95 procent van de huishoudens levert dit bij normaal energieverbruik geen nadeel op, verzekerde Jetten de Kamerleden.
Energiebedrijven
Daarnaast kan het prijsplafond lucratief zijn voor de energiebedrijven die de regeling uitvoeren, vrezen Kamerleden. De Kamer heeft de afgelopen maanden de oproep gedaan dat energiebedrijven niet extra mogen verdienen aan het plafond. Maar in de huidige regeling zien ze daarvoor onvoldoende waarborgen. De energiesubsidie gaat niet rechtstreeks naar burgers, maar naar de energiebedrijven. Hoeveel subsidie ze krijgen hangt af van de prijs die zij betalen op de groothandelsmarkt. Omdat ze allemaal verschillende inkoopstrategieën hanteren maakt dat controle moeilijk.
Volgens minister Rob Jetten van Klimaat en Energie wordt ‘diep in de boeken gekeken’ van energieleveranciers om te voorkomen dat ze overwinsten maken. Bij de winstmarge wordt gekeken naar de laatste vier jaren waarbij het slechtste jaar mag worden weggestreept. Dat het slechtste jaar niet meetelt, komt doordat er jaren zijn geweest waarbij niet gesproken kan worden van een reguliere bedrijfsvoering onder meer door corona en de oorlog en Oekraïne.
Trucs
Kamerleden zijn bang dat energiebedrijven boekhoudkundige trucs toepassen om meer subsidie te ontvangen. Zo zouden ze klanten kunnen lokken met een welkomstbonus. Dit leidt tot lagere winst in 2023 en dus tot meer subsidie. Door boekhoudkundig de winst in het huidige jaar te verhogen gaat de winst in de referentieperiode omhoog. Ook dit geeft recht op een hogere vergoeding volgend jaar. Minister Jetten denkt echter dat ‘sjoemelen’ met de jaarwinst van 2022 ‘niet reëel’ is, nu het jaar al bijna is afgelopen.
Hoewel energiebedrijven een vergoeding van €8,61 per aansluiting krijgen, denkt Jetten dat ze per saldo ‘miljoenen euro’s’ moeten inleveren om de regeling uit te voeren. Op die manier maken ze per saldo juist minder winst over de energielevering dan in eerdere jaren, stelde hij. De partijloze Pieter Omtzigt sprak van het eerste onderdeel van de sociale zekerheid die geprivatiseerd wordt. De controle op overwinst is ook privaat, stelde hij vast, want die wordt uitgevoerd door KPMG.
Nou, die vrees is best overbodig. Het simpele feit dat de Kamer er nu al aan denkt bewijst nu al, een beetje, dat zal gaan gebeuren. Dat leidt tot de vraag: wie bindt de kat op het spek?