De acht Scholen voor Persoonlijk Onderwijs (SvPO) liggen al enige tijd onder het vergrootglas van de Onderwijsinspectie. Verschillende vestigingen presteren zwak, de bestuurder moest vorig jaar opstappen en bovendien zou er maar liefst 22 miljoen euro onderwijsgeld onrechtmatig zijn besteed. Het Openbaar Ministerie legde daarom in een strafrechtelijk onderzoek al beslag op vier schoolgebouwen voor een bedrag van ruim 19 miljoen euro.
De Onderwijsinspectie richt nu ook haar pijlen op de in onderwijs gespecialiseerde RA die enkele jaren goedkeurende controleverklaringen afgaf bij de cijfers van de scholen. Maandag moest ze zich verantwoorden bij de Accountantskamer na een tuchtklacht. Advocaat Jan Garvelink vindt dat er juist sprake is van stemmingmakerij door de inspectie. Die zou zich vooral hebben laten leiden door de toenmalige onderwijsminister Dennis Wiersma, en met oogkleppen op achter de RA aan zijn gegaan. “Mijn cliënt voelt zich niet gehoord en is gewoon platgewalst door politieke dadendrang.”
Financieel wanbeheer
SvPO-scholen zijn gericht op voortgezet onderwijs in een kleinschalige vorm. Er zijn vestigingen in Amsterdam, Deventer, Geldermalsen, Hardegarijp, Hengelo, Hoorn, Kapelle en Utrecht. De Onderwijsinspectie was al eerder negatief op de onderwijskwaliteit bij sommige SvPO-vestigingen. Vorig jaar volgde er een bijzonder kritisch rapport, waarin werd gesteld dat er sprake is van financieel wanbeheer bij de middelbare scholen. De administratie was volgens de inspectie niet op orde en scholen konden hun rekeningen niet meer zelfstandig betalen. Ook zou er € 22,5 miljoen zijn uitgegeven aan zaken waar onderwijsgeld niet voor bedoeld is, luidde de conclusie bij het ministerie van onderwijs: “Een groot gedeelte van dat bedrag is geïnvesteerd in schoolgebouwen die eigendom zijn van stichtingen van de bestuurder. Deze stichtingen kan de inspectie niet controleren. Dat mag niet en daarom moet het terug worden betaald. De bestuurder kan dat voorkomen door er bijvoorbeeld voor te zorgen dat de school weer eigenaar wordt van de gebouwen. Bovendien hebben ouders tussen 2018 en 2020 zo’n € 2,2 miljoen betaald aan ouderbijdragen. Dat geld hebben ouders overgemaakt voor taalreizen en schoolkosten, maar de bestuurder heeft ook dit geld uitgegeven aan gebouwen die niet (meer) van de schoolbesturen zijn.”
Tuchtklacht Onderwijsinspectie
Dat leidde er toe dat ook de controlerend accountant door de Onderwijsinspectie werd aangeklaagd. Daarbij draaide het vooral om de eigendomsconstructie met betrekking tot de schoolgebouwen, waar de RA de scholen ook over adviseerde. Bij de jaarrekeningcontrole was de accountant volgens de inspectie te weinig kritisch over waar het eigendom van grond en panden lag. In de jaarrekening 2020 werd vermeld dat alles in volle eigendom was van SvPO-onderwijsstichtingen, terwijl dat eigenlijk bij diverse andere verbonden private partijen lag. Publieke middelen die voor private doeleinden worden gebruikt en een accountant die daar onvoldoende kritisch op is, dat is volgens de inspectie zo’n beetje de kern van het probleem. “Ze heeft onvoldoende stilgestaan bij het frauderisico van de eigendomsconstructie, en dat is uiteindelijk ten koste gegaan van de financiële gezondheid van de scholen. Terwijl het juist haar taak was om mogelijk onrechtmatige bestedingen bij de inspectie te melden”, somde een advocaat maandag bij de Accountantskamer namens de inspectie op. Ook de verantwoording van de opbrengst van ouderbijdragen liet veel te wensen over, luidde de klacht. Bovendien werd gehandeld alsof de scholen één organisatie waren, terwijl dat feitelijk niet zo was. Op die manier werd volgens de inspectie tussen de vestigingen ten onrechte met gelden geschoven, onder meer om de slechte financiële prestaties te verbloemen. De RA was over dat alles veel te weinig kritisch bij de controle, luidt de klacht, en legde bovendien te weinig vast in het controledossier. “Als gevolg daarvan heeft de inspectie pas te laat kunnen ingrijpen, met alle gevolgen van dien.”
“Als je de feiten vervangt door stemmingmakerij, dan krijg je het betoog dat we net hebben gehoord”
Verdediging RA
Advocaat Jan Garvelink en zijn client gingen maandag bij de Accountantskamer flink tegen de lezing van de Onderwijsinspectie in. Ja, er hadden op enkele onderdelen betere keuzes kunnen worden gemaakt. Een huisvestingsmemo was achteraf bezien bijvoorbeeld te lastig vindbaar geweest. Maar tuchtrechtelijk verwijtbare nalatigheid? Geen sprake van. De inspectie zou zich met betrekking tot de SvPO-scholen maar weinig bij de feiten houden en vooral bezig zijn met effectbejag. “Als je de feiten vervangt door stemmingmakerij, dan krijg je het betoog dat we net hebben gehoord”, begon advocaat Garvelink zijn verdediging. “Er wordt veel gesproken over allerlei eigendomsconstructies en fraude, maar we moeten wel bij de feiten blijven. De huisvesting is bijvoorbeeld wel degelijk uitgebreid verantwoord, maar dat willen ze niet zien. Tegen mijn cliënt wordt steeds gezegd: je hebt niks in je dossier zitten, maar wij laten met onder andere screenshots zien dat er wel degelijk veel controleinformatie was.” Met allerlei ‘onjuiste en suggestieve opmerkingen’ zou het beeld worden geschetst dat er flink wat geld is weggesluisd bij de SvPO-scholen, maar daar is volgens de verdediging niets van waar . “Bottomline is dat overheidsgeld dat bestemd was voor onderwijs ook besteed is aan onderwijs, er is geen cent kwijt.” Ook het onderling schuiven van geldbedragen tussen scholen en het op één hoop gooien van ouderbijdragen zouden gebruikelijk zijn binnen het onderwijs. De mogelijkheid tot hoor en wederhoor die de inspectie de accountant bood stelde volgens Garvelink bovendien niet veel voor: “Een bezoek van een uur, waarbij wordt gezegd: wat u ook zegt, dat gaat ons rapport niet veranderen.” De RA zou zich dan ook totaal niet gehoord voelen. “Ze is platgewalst door politieke dadendrang, daar is ze geen accountant voor geworden. Mijn cliënt is een nette en betrokken accountant die kritisch is geweest en vragen heeft gesteld.”
De Accountantskamer streeft er naar om over 12 weken uitspraak te doen.
Geef een reactie