Na de inval in Oekraïne verklaarde de overheid banden met Russische bedrijven taboe. Ze belandden op de sanctielijst van het ministerie van Buitenlandse Zaken en dat betekende dat grote accountants klanten uit Rusland de deur moesten wijzen. Maar de Nederlandse jaarrekeningen van onder meer Gazprom Neft en Lukoil blijken nog altijd door Nederlandse accountants te worden gecontroleerd, blijkt uit onderzoek van de NOS.
Gecontroleerd in Zeewolde
Dienstverlening aan gesanctioneerde bedrijven is verboden, zegt ook de NBA. Maar de in Amsterdam gevestigde Gazprom Neft Middle East en Gazprom Neft Business Service, dochterbedrijven van de Russische oliegigant en tot 2022 gecontroleerd door PwC, hebben nog altijd een Nederlandse accountant. Die blijkt in een rijtjeshuis in Zeewolde te zitten: eenmanszaak Acoban Accountants ondertekende in 2022 het laatste jaarverslag van Business Service. De Middle East-BV vond onderdak bij IUS Statutory Audits uit Amstelveen, die de laatste twee jaren zijn handtekening zette.
De NOS bekeek de jaarverslagen van elf Nederlandse bv’s met Russische moederbedrijven, zoals een supermarktconcern, energiebedrijven en een sigarettendistributeur. Bij alle bv’s controleerde tot 2022 een big four-accountant de jaarverslagen. Negen bedrijven hebben een kleinere accountant kunnen vinden, een bedrijf slaagde daar niet in en bij het laatste bedrijf is niet duidelijk wie de controles doet.
‘In het maatschappelijk belang’
Ramon Groen van IUS laat tegenover de NOS weten dat iedereen recht heeft op een accountant, mits de werkzaamheden wettelijk toegestaan zijn. “Wij controleren de jaarrekening uit maatschappelijk belang.” Daarop wijst ook Fons Bouwman van Acoban Accountants.
Buitenlandse Zaken denkt er anders over: “in de meeste gevallen” is het verboden om accountancydiensten te leveren aan gesanctioneerde partijen, laat het ministerie weten. Anton Dieleman, voorzitter van het Adviescollege voor Beroepsreglementering (ACB) van de NBA, geeft aan dat de controle wel gedaan mag worden voor Nederlandse BV’s van ongesanctioneerde Russische bedrijven, “terwijl andere diensten daarvoor ook niet mogen”. “Maar als de Russische moeder gesanctioneerd is, mag geen enkele vorm van dienstverlening. Ook de wettelijke controle niet.”
Ontheffing of niet?
Om dat probleem op te lossen, kan een accountant bij het ministerie om een ontheffing vragen. Of Acoban dat specifiek voor de Russische klant heeft gedaan, wil Bouwman niet zeggen. “Indien Acoban voor haar dienstverlening (wettelijk) verplicht is een vergunning of ontheffing aan te vragen, dan doet Acoban dat uiteraard.” Groen van IUS heeft geen ontheffing aangevraagd, omdat “de noodaak nog niet aan de orde is geweest”. Hij zegt dat hij de casus van Gazprom Neft heeft voorgelegd aan het sanctiebureau van het ministerie van Buitenlandse Zaken. “Zij hebben aangegeven dat de wettelijke controle toegestaan is, zelfs als de moedermaatschappij gesanctioneerd is.”
Dat wil het ministerie dan weer niet bevestigen, maar geeft aan de ontheffingsverlening restrictief toe te passen. “Bij signalen van sanctieovertreding wordt altijd onderzoek gedaan en waar nodig handhavend opgetreden.”
Bron: NOS
Het bevreemd mij dat dit ministerie hier nu ineens -stelt- wel het volledige VTH traject te doorlopen. Vergunning verlenen, Toezicht (vroeger in voorkaagse tijden ook wel controle genaamd) en Handhaven. Hebben we hier wellicht de uitzondering die de regel bevestigt?