De uitspraken van Albuquerque passen binnen een breder Europees offensief tegen witwassen en financiële criminaliteit. Afgelopen jaar stemde de EU in met een geharmoniseerd pakket aan regelgeving: de Anti-Money-Laundering Regulation (AMLR), een herziene zesde anti-witwasrichtlijn (AMLD6) en de oprichting van een nieuwe toezichthouder, de European Anti-Money-Laundering Authority (AMLA). Deze autoriteit is medio 2025 operationeel geworden en moet nationale toezichthouders aansturen en de uitvoering van de regels stroomlijnen.
Meer dan een checklist
Voor accountants had de eurocommissaris een duidelijke boodschap: hun inschatting van de financiële gezondheid van ondernemingen is cruciaal voor het functioneren van het toezicht. Wat dat kan inhouden bleek uit een paneldiscussie over mensenhandel en seksuele uitbuiting. Accountants kunnen door controles soms patronen zien die wijzen op uitbuiting, zoals onverklaarbaar stabiele kasstromen of gecentraliseerde loonbetalingen.
Kritiek: ‘mission creep’
Juist die verbreding van de rol baart Joris Joppe, managing director van Visionplanner, zorgen. Hij waarschuwt voor wat hij ‘mission creep’ noemt: het sluipend uitbreiden van verantwoordelijkheden zonder dat accountants daar de middelen, bevoegdheden of expertise voor hebben.
Volgens Joppe is het nobel om accountants te zien als bondgenoten in de strijd tegen mensenhandel, maar in de praktijk onrealistisch. “Criminaliteit bestrijd je niet met extra vinkjes in dossiers, maar met effectieve handhaving, een hogere pakkans en samenwerking tussen toezichthouders en opsporingsdiensten,” stelt hij. De verwachting dat accountants via jaarrekeningen structurele misstanden als uitbuiting kunnen blootleggen, noemt hij onterecht.
De Europese AML-wetgeving legt volgens Joppe vooral bloot waar het misgaat bij een kleine groep foute accountants en administratiekantoren. “Daar heeft geen Europese verordening vat op. In zulke gevallen is het strafrecht de juiste route.” Nieuwe regels voor de hele beroepsgroep vergroten volgens hem vooral de druk op integere professionals, terwijl criminelen de extra kosten eenvoudig incalculeren.
Signalerend, niet opsporend
Volgens Joppe ligt de kracht van accountants in een signalerende en ondersteunende rol, niet in het optreden als opsporingsambtenaar. Effectieve bestrijding van witwassen en mensenhandel vraagt volgens hem vooral om betere informatiedeling tussen financiële instellingen, toezichthouders en justitie.
De maatschappelijke rol van de accountant is groot, erkent hij, maar niet grenzeloos. Als het onderscheid tussen signaleren en handhaven vervaagt, dreigt het beroep te bezwijken onder verwachtingen die het nooit heeft opgeëist.
Geef een reactie