Beleggers willen weten hoe AI de controle daadwerkelijk verandert en of dat leidt tot scherpere inzichten in risico’s en de verslaggeving. De inzet van AI is een van de punten die centraal staat in de jaarlijkse accountantsbrief van de VEB, die is verstuurd aan de zes oob-accountantsorganisaties. “Accountants zeggen AI steeds vaker te gebruiken bij de jaarrekeningcontrole. Dat leidt volgens de eerste berichten tot minder handmatig werk en minder steekproeven, en geeft meer ruimte voor betere risicoanalyse en diepere data-analyse. Wat het concreet betekent voor hun werkzaamheden en de kwaliteit van de audit is nog niet helder.”
Meer vertellen
Beleggers roepen accountants op om in hun controleverklaring meer te vertellen over het gebruik van AI tijdens hun controle. “Ook tijdens hun publieke optredens in aandeelhoudersvergaderingen kunnen ze meer kleur geven over hun werkwijze en bevindingen.” AI verhoogt volgens kantoren de controlekwaliteit doordat routinematig werk wordt geautomatiseerd, wat meer ruimte brengt voor het analyseren van data, het beter begrijpen van IT-systemen en fraudedetectie. “De rol van accountants zal naar verwachting gaandeweg meer en meer verschuiven naar het beoordelen van datakwaliteit, systemen en AI-governance. De vraag is nu vooral hoe dat in de praktijk precies uitpakt en of die belofte kan worden waargemaakt.”
De VEB verwacht in het komende seizoen van aandeelhoudersvergaderingen, met komende week de jaarlijkse bijeenkomsten van onder meer Alfen, Ahold Delhaize en Aalberts, meer concrete uitleg. “Zij willen horen hoe AI is toegepast bij de controle van het specifieke bedrijf en of dat heeft geleid tot scherpere observaties over risico’s in de jaarrekening of de interne beheersing.”
Frauderisico’s
AI is niet het enige thema in de accountantsbrief van de VEB. Die wil ook meer inzicht hebben in de waarnemingen van accountants bij frauderisico’s, zoals al eerder aangegeven. “Beleggers moeten kunnen vertrouwen op een kwalitatief hoogstaande controle door de accountant die bij uitstek fungeert als veiligheidsklep voor gebruikers van de jaarrekening.” Controle op frauderisico’s blijft actueel, zo verwijst de VEB naar de recente doorhaling voor de voormalig controlerend accountant van Airbus.
Boilerplate-teksten
Ook de communicatie van accountants over frauderisico’s en hun bevindingen blijft nog te beperkt, vindt de beleggersvereniging. “In hun controleverklaring, waar ook een speciale plaats is gereserveerd voor het onderwerp fraude, domineren vooral standaardteksten zonder bedrijfsspecifieke inzichten. Soms geven die passages zelfs een onjuist beeld van de uitgevoerde werkzaamheden, zo bleek begin vorig jaar uit onderzoek van de AFM.” De fraudeparagraaf is bij uiteenlopende bedrijven als Heineken en AkzoNobel bijna hetzelfde, aldus de VEB. “Ieder bedrijf heeft een eigen verhaal, maar toch houdt de accountant het bij boilerplate-teksten waarbij simpelweg passages uit de controlestandaarden worden herhaald. Aandeelhouders worden hier niets wijzer van. Als accountants relevant willen blijven voor beleggers en toegevoegde waarde willen bieden, zullen zij concreter moeten gaan rapporteren. Over AI, over frauderisico’s en over hun bevindingen.”
De VEB vraagt in de brief ook aandacht voor de rol van accountants bij de nieuwe Verklaring Omtrent Risicobeheersing (VOR) en voor de aanjagende rol die accountants kunnen hebben om bedrijven te bewegen tot een betere naleving van de regels voor goed ondernemingsbestuur.
Geef een reactie