Hoge Raad: geen rechtsherstel niet-bezwaarmakers in box 3

De uitspraak betekent dat alleen belastingplichtigen die destijds tijdig bezwaar maakten tegen de forfaitaire box 3-heffing aanspraak kunnen maken op rechtsherstel dat volgde op het zogenoemde Kerstarrest van december 2021.

Kerstarrest

In het Kerstarrest oordeelde de Hoge Raad dat het sinds 2017 geldende box 3-stelsel in strijd was met het discriminatieverbod en het eigendomsrecht uit het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, voor zover belasting werd geheven over een fictief rendement dat hoger lag dan het daadwerkelijk behaalde rendement. Belastingplichtigen die tijdig bezwaar hadden gemaakt, kregen daarop compensatie. Voor mensen van wie de aanslag al onherroepelijk vaststond, oordeelde de Hoge Raad in 2022 echter dat het Kerstarrest moest worden beschouwd als ‘nieuwe jurisprudentie’. Daardoor hoefde de Belastingdienst deze definitieve aanslagen niet ambtshalve te verminderen.

Proefprocedures

Na overleg tussen het ministerie van Financiën, de Belastingdienst en belangenorganisaties, waaronder SRA, het Register Belastingadviseurs (RB), de Nederlandse Orde van Belastingadviseurs (NOB), de Consumentenbond en de Bond voor Belastingbetalers, werd een massaalbezwaarplusprocedure gestart. Via vier proefzaken werd de vraag aan de rechter voorgelegd of niet-bezwaarmakers alsnog recht hadden op hetzelfde rechtsherstel als bezwaarmakers. De rechtbanken wezen alle vorderingen af. Twee zaken werden vervolgens via sprongcassatie rechtstreeks aan de Hoge Raad voorgelegd.

Geen discriminatie

De Hoge Raad ziet geen aanleiding terug te komen op zijn eerdere oordeel uit 2022. Volgens het hoogste rechtscollege verkeren belastingplichtigen die geen bezwaar maakten niet in dezelfde juridische positie als degenen die dat wel deden. Daarom is volgens de Hoge Raad geen sprake van ongelijke behandeling of discriminatie.

Ook oordeelt de Hoge Raad dat de wettelijke uitzondering, die bepaalt dat definitieve aanslagen niet worden aangepast op basis van nieuwe jurisprudentie, niet in strijd is met het evenredigheidsbeginsel. Die uitzondering dient volgens de Hoge Raad legitieme doelen, zoals rechtszekerheid en een uitvoerbare belastingheffing. Ook van schending van andere algemene beginselen van behoorlijk bestuur, zoals het vertrouwens- of zorgvuldigheidsbeginsel, is volgens de Hoge Raad geen sprake.

SRA teleurgesteld

SRA, de branchevereniging van accountantskantoren, reageert teleurgesteld op de uitspraak. De organisatie was nauw betrokken bij de totstandkoming van de massaalbezwaarplusprocedure. Bestuurslid fiscaal Sebastian van Wijk noemt de uitspraak een tegenvaller. “Wij hebben al die jaren als SRA met kennis en kunde bijgedragen aan deze procedure, vanuit de gedachte dat de niet-bezwaarmakers dezelfde rechten zouden krijgen als de bezwaarmakers. We hadden heel graag een ander oordeel gezien.”

Met de uitspraak komt definitief vast te staan dat belastingplichtigen die hun box 3-aanslagen over de jaren 2017 tot en met 2020 niet tijdig hebben aangevochten, geen recht hebben op vermindering van hun aanslag of teruggaaf van belasting.

Webinar RB

Het Register Belastingadviseurs organiseert op maandag 29 juni een webinar met Eric van Uunen en Martijn Paping over het einde van de massaalbezwaarplusprocedure. Aanmelden kan hier.