Accountants op ramkoers over beroepsprofiel

Volgens het FD vormt het onderscheid tussen de RA- en AA-accountants het grootste struikelblok in het voorstel. Traditioneel ligt de verantwoordelijkheid voor wettelijke controles bij de registeraccountants (RA’s), die academisch geschoold zijn. Toch staat die exclusieve positie onder druk, mede door een tekort aan gekwalificeerde accountants. Dat tekort zou mede veroorzaakt worden door een opleidingsstructuur die als te zwaar en niet meer passend bij de huidige tijd wordt beschouwd.

Controlewerk

In de praktijk voeren AA-accountants zelden wettelijke controles uit – een taak die historisch is weggelegd voor RA’s. In een eerder voorstel tot herziening van het beroepsprofiel zou de kloof tussen beide titels zelfs nog groter worden. De invulling van dat profiel is van belang, omdat het invloed heeft op de toekomstige vormgeving van de opleidingen tot accountant. Peter Eimers, EY-partner, hoogleraar en voorzitter van het ‘Kernteam Herijking Beroepsprofiel’, wilde het onderscheid tussen beide titels explicieter maken. Dit zou betekenen dat sommige opleidingen zouden verdwijnen.

Mkb-verzet

Daartegen hebben Novaa en de SRA fel bezwaar gemaakt. Deze organisaties, die zich richten op het mkb en waarin veel AA-accountants actief zijn, pleiten juist voor een gelijkwaardige basisopleiding. Volgens hen zouden zowel AA’s als RA’s standaard moeten worden toegerust om wettelijke jaarrekeningcontroles te kunnen uitvoeren. Momenteel moeten AA’s hiervoor aanvullende scholing volgen. Hoewel het kernteam onder leiding van Eimers heeft toegezegd dat AA-accountants via een extra traject alsnog de certificerende bevoegdheid kunnen behalen, vindt Novaa deze oplossing onvoldoende.

Personeelstekort

SRA wil eerst een gesprek met de NBA voordat men akkoord gaat. Volgens Guus Ham, directeur van Novaa, dreigt er anders een tekort aan AA-accountants die in het mkb wettelijke controles kunnen uitvoeren. Dat tekort zou bovendien kunnen leiden tot stijgende kosten. Ham voorziet daarnaast problemen bij de opvolging binnen kleinere accountantskantoren, waar op directieniveau vaak behoefte is aan een accountant met tekenbevoegdheid om aan klantverzoeken te kunnen voldoen.

Eén titel

Een woordvoerder van de SRA benadrukt dat het debat hen niet per se om het behoud van de AA-titel gaat. ‘Sterker nog, wij zouden het onderscheid tussen AA en RA juist willen afschaffen en pleiten voor één gezamenlijke titel: accountant.’ Tegelijkertijd vindt SRA het essentieel dat de bevoegdheid tot certificering onderdeel is van de kern van het accountantsberoep. ‘Dat betekent niet dat elke accountant wettelijk moet kunnen controleren, maar wel dat het denk- en werkniveau daarvoor aanwezig moet zijn.’

Opleidingsgevolgen

De Commissie Eindtermen Accountantsopleiding (CEA), die verantwoordelijk is voor het vaststellen van de eindkwalificaties van de opleidingen, moet bij het aanpassen van het profiel rekening houden met het voorstel. Coen Bongers, secretaris van de CEA, waarschuwt dat de gehele opleiding op de schop zou moeten als alle accountants bevoegd moeten worden voor wettelijke controles, zoals Novaa wil. ‘In dat geval zouden studenten drie jaar lang praktijkervaring moeten opdoen in controlewerk, terwijl veel studenten daar nu juist niet voor kiezen.’

NBA-bezwaren

Een woordvoerder van de NBA vult aan dat zo’n koerswijziging de AA-opleiding juist zwaarder zou maken. De NBA wil de opleidingen daarentegen aantrekkelijker en toegankelijker maken. Dat is noodzakelijk vanwege het stoffige imago van het beroep en de oplopende personeelstekorten. Momenteel duurt de opleiding tot AA of RA tussen de 7,5 en 9 jaar, wat als zwaar wordt ervaren. De sector vergrijst bovendien en verwacht een daling in het aantal studenten.

Verandering stroef

Hoogleraar accountancy Marlies de Vries (Nyenrode) erkent dat er inmiddels vooruitgang is geboekt, maar merkt op dat fundamentele veranderingen in deze beroepsgroep vaak moeizaam van de grond komen. ‘Het blijft opvallend hoe stroperig de processen verlopen.’

Positieve geluiden

De grote accountantskantoren reageren positiever. EY noemt de voorgestelde wijzigingen ‘een goede eerste stap’. PwC vindt dat het beroepsprofiel in zijn nieuwe vorm beter aansluit bij de tijdgeest en denkt dat dit het vak aantrekkelijker maakt.

Spannend moment

Op 16 juni wordt het aangepaste beroepsprofiel tijdens een algemene ledenvergadering in stemming gebracht. Binnen de sector wordt erkend dat dit een ongewoon spannende bijeenkomst belooft te worden. Gewoonlijk is de goedkeuring van een nieuwe verordening een formaliteit.

Bron: FD