Twee jaar geleden sprak ik met PwC-partner Mona de Boer over AI-ontwikkelingen en de net door jullie aangekondigde samenwerking met Harvey. Wordt Harvey nog steeds gebruikt?
“Harvey wordt zeker intensief gebruikt en is steeds breder ingezet. Wel is het zo dat deze oplossing vooral wordt gebruikt voor adviesdienstverlening, zoals de juridische tak en de belastingadviestak. Voor accountants hebben we verschillende andere oplossingen ontwikkeld als onderdeel van de Next Generation Audit, zoals ChatAssurance en ons AI Agent Platform (AIAP).”
Wat is ChatAssurance?
“Hier kun je als accountant de hele dag terecht voor vaktechnische vragen met daarbij altijd duidelijke referentieverwijzingen. In tegenstelling tot Harvey hebben we ChatAssurance wereldwijd intern ontwikkeld op basis van generatieve AI-modellen. Heel erg handig, want je kunt wan-neer je maar wilt een vaktechnische vraag stellen en je krijgt er dan meteen antwoord op. Maar er is meer, want AI heeft zich de afgelopen jaren doorontwikkeld naar Agentic AI: een vorm van kunstmatige intelligentie die taken als een soort digitale medewerker van je kan overnemen. Het afgelopen jaar zijn we binnen PwC druk bezig geweest met ons eigen AI Agent Platform. Een platform waarop AI Agents, of digitale medewerkers zoals wij ze noemen, controlehandelingen verrichten. Een heel grote stap vooruit en ik denk baanbrekend voor de accountancy.”
AI Agent Platform, of kortweg AIAP, kan dus taken van de accountant overnemen, hoe werkt dit precies?
“Stel, je zit bij een klant omdat je wilt weten hoe de processen op het gebied van omzet zijn geregeld. Dan vraag je eerst toestemming aan de klant om Microsoft Copilot te laten draaien. Deze oplossing, op basis van generatieve AI, is natuurlijk al heel erg handig omdat die meteen een samenvatting van het gesprek voor je maakt. Je uploadt deze samenvatting vervolgens in AIAP, waarna digitale medewerkers die analyseren op basis van onder meer verwachtingen, regelgevingsrichtlijnen en best practices van het omzetproces. AIAP geeft vervolgens een procesbeschrijving, toetst onder meer op verslaggevings-richtlijnen, identificeert hiaten in het proces en doet suggesties, zoals ‘X of Y ontbreekt nog en moet worden nagevraagd’. Normaal gesproken moet je al deze stappen als accountant zelf nemen, AIAP doet dit automatisch en dat scheelt een hoop tijd. AIAP is in Nederland ontwikkeld; het is een voorloper van het wereldwijd ontwikkelde Next Generation Audit Platform waarvan de eerste versie in 2026 in Nederland wordt uitgerold. We werken in deze ontwikkeling heel na-drukkelijk samen met Microsoft en hebben toegang tot de laatste technologie. Momenteel zijn we nog volop aan het testen en we verwachten het binnenkort breed in te zetten binnen de controle.”
Het klinkt handig, maar ook als een miljoenenproject.
“Ja, het is kostbaar. Sommigen zeggen ‘dit scheelt toch heel veel geld’, maar je moet flink investeren. Ook moeten mensen ermee leren werken en ook dat kost tijd en geld. Je kunt er niet, zoals sommigen denken, een-op-een medewerkers mee vervangen, er staan vooral grote investeringen tegenover. Maar het werk wordt er uiteindelijk wel leuker door.”
Waarom wordt het werk leuker?
“Nou ja, eerlijk? Wie wil er niet worden geholpen om een gespreksverslag te schrijven? Of de docu-mentatie in het controledossier voor te bereiden? Als digitale medewerkers al het voorwerk van je overnemen en je krijgt suggesties, dan hou je meer tijd over voor inhoudelijk werk. Je werk krijgt in die zin nog meer waarde. Ook betekent het dat beginnende accountants zich eerder kunnen richten op complexere werkzaamheden.”
Daarop inhakend, je hoort nog wel eens ‘startende accountants kunnen naar hun baan fluiten omdat hun werk door AI wordt overgenomen’, denk je dat dit gaat gebeuren?
“Het werk zal veranderen, maar niet verdwijnen. We hebben juist iedereen nodig om met dit soort systemen te werken. De sector kampt nog altijd met een personeelstekort en een hoge werkdruk. En dat gaat voorlopig niet veranderen, want er komen steeds meer zaken bij, zoals complexere regelgeving.”
De Next Generation Audit en digitale medewerkers kunnen dus wat van deze werkdruk wegnemen?
“Ja, absoluut. Je kunt je medewerkers natuurlijk ook op andere manieren ontzien, bijvoorbeeld door off- of nearshoring, maar dat is niet voor iedere taak even handig. Een Nederlands procesverslag dat moet worden uitgewerkt door bijvoorbeeld Indiase collega’s is haast niet te doen. Voor een digitale medewerker in AIAP is dat geen probleem.”
Hoe zorgen jullie ervoor dat de systemen veilig zijn?
“We krijgen al jaren digitale informatie van onze klanten, dus in dat opzicht verandert er niets, behalve dat we het nu door AI laten analyseren. Alles gebeurt, net als voorheen, in een streng gecontroleerde omgeving waar geen derden bij kunnen. Er blijft altijd een minimaal risico op een hack, maar we zijn er continu op gericht onze systemen up-to-date en hackproof te houden.”
En op het gebied van objectiviteit en bias?
“Daarmee zijn we ook bezig. Een objectief systeem dat zoveel als mogelijk vrij van bias is, daarop moet je inderdaad al letten als je het systeem ontwikkelt. Je haalt het overigens nooit honderd procent weg, maar net zoals met veilig-heid moet je er wel voor zorgen dat het goed zit verankerd in je processen.”
Moeten jullie je met AIAP ook houden aan de Europese AI-act?
“Ja, dit moet zeker. Als je klantgegevens verwerkt, moet je rekening houden met dit soort verdragen en andere privacywetgevingen. Je kunt die gege-vens alleen maar toepassen waar dat mag. We hebben hier ook weer allerlei controles omheen zitten zodat die data alleen worden gebruikt waarvoor ze zijn bedoeld.”
Wie draagt de verantwoordelijkheid als een digitale medewerker fouten maakt?
“Uiteindelijk is dat de verantwoordelijkheid van de organisatie. We zijn nu druk bezig de modellen zo in te richten dat AIAP zo weinig mogelijk fouten maakt. Misschien heb je wel eens gehoord dat generatieve AI kan hallucineren? Hij doet namelijk voorspellingen op basis van wat je ooit hebt ge-vraagd, maar hij kan dus zomaar een verkeerd advies geven. Dit willen we natuurlijk niet en we zijn nu het systeem zo aan het inregelen om dat te voorkomen. Natuurlijk zijn er ook best situaties te bedenken dat hij juist wel wat creatiever mag zijn, maar niet als het aankomt op controlewerkzaamheden. Verder is het heel belangrijk dat de accountant alles zelf kan controleren met brondata. Als accountant moet je je werkzaamheden kunnen onderbouwen. Alles wat een digitale oplossing genereert, moet je kunnen controleren. Dus klopt het wat de digitale medewerker heeft gedaan? Is het op basis van dezelfde data? Klopt het met de procedure?”
De accountant blijft dus belangrijk voor deze check?
“Humane medewerkers blijven heel hard nodig voor dit soort controles. Uiteraard moeten zij wel leren werken met het systeem. Maar het voordeel van AIAP is dat het van tevoren is getraind, dus de vragen zijn al voorgeprogrammeerd en dat maakt het makkelijker dan wanneer je zelf prompts zou moeten geven. Maar je moet wel alle stappen die erbij komen kijken goed doorlopen en weten hoe je de output controleert om fouten te voorkomen.”
Computerwetenschapper Roman Yampolskiy denkt dat AI de wereld gaat overnemen en dat er 99 procent werkeloosheid is in 2030. Wat vind je van dit statement?
“Ik lees dit soort toekomstscenario’s ook wel eens in bladen zoals The Economist. Ik geloof er niet zo in. Ja, het werk wordt echt anders, maar de mens blijft gewoon nodig. Bovendien is 2030 wel héél erg snel. Het kost veel tijd om de modellen te trainen. Ik zie het niet gebeuren dat AI in vijf jaar tijd zo intelligent is dat het ons en al het werk kan overnemen.”
Mona de Boer zei in het eerder aangehaalde interview ‘het is een geweldige tijd om in te leven en dit op AI-gebied te mogen meemaken’. Eens of oneens?
“Eens. We zien in de pilotfase dat de toepassing van AI mensen enthousiasmeert: het werk wordt er echt leuker en inhoudelijker van. Je kunt in doemscenario’s denken, ‘in 2030 hebben we geen werk meer’, maar zo’n vaart gaat het echt niet lopen. Mensen zijn nog altijd creatiever dan AI en denken anders. We hebben elkaar dus juist nodig en vullen elkaar wat dat betreft heel goed aan.”
Tekst: Claudia Pietryga
Deze bijdrage komt uit het AV-Top 50 magazine van december 2025. Het volledige magazine vind je hier (gratis download): https://www.accountancyvanmorgen.nl/kennisdoc/av-3-2025-av-top-50/
Geef een reactie