Dat blijkt uit antwoorden van minister Eelco Heinen van Financiën op feitelijke Kamervragen over de verantwoordingsstukken over 2025.
Overschrijding vooral bij verplichtingen
De overschrijding komt vooral voor rekening van de verplichtingen binnen de rijksbegroting. Daar ligt de rechtmatigheid onder de norm, terwijl de uitgaven en ontvangsten een stabieler beeld laten zien en binnen de gestelde grenzen blijven.
Het gaat daarmee niet om problemen in de kasstromen van het Rijk, maar vooral om de administratieve en juridische vastlegging van aangegane verplichtingen.
Aanbestedingen en administratie belangrijkste verklaringen
In de toelichting op de verantwoordingsstukken wordt de overschrijding vooral verklaard door aanbestedingsvraagstukken, tekortkomingen in de verplichtingenadministratie en verschillen in de kwaliteit van het financieel beheer tussen departementen.
De aard en omvang van de problematiek verschillen per ministerie, waardoor enkele onderdelen relatief zwaar doorwerken in het landelijke rechtmatigheidsbeeld.
Verplichtingen blijven aandachtspunt
De bevindingen sluiten aan bij eerdere signalen dat de verplichtingenkant van de begroting al langer een aandachtspunt vormt. Ook in eerdere jaren lag de rechtmatigheid hier dicht tegen de tolerantiegrens aan, terwijl de uitgaven en ontvangsten doorgaans binnen de norm bleven.
Daarmee blijft vooral de beheersing en registratie van verplichtingen een kwetsbaar onderdeel van het financieel beheer van het Rijk, al is de situatie niet uniform verdeeld over alle departementen.
Rechtmatigheidsverantwoording in ontwikkeling in de uitvoering
De rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening is inmiddels wettelijk ingevoerd en maakt onderdeel uit van de reguliere verslaggeving binnen de publieke sector. Tegelijkertijd wordt de praktische invulling in de uitvoering verder uitgewerkt, met name waar het gaat om de aansluiting tussen de verantwoording door decentrale overheden en de accountantscontrole.
Het ministerie van BZK wees eerder wees eerder op de spanning die daarbij kan ontstaan tussen wet- en regelgeving en de accountantspraktijk, onder meer doordat in de uitvoering soms wordt gewerkt met nadere interpretaties van bestaande normen. Dat laat zien dat de praktische toepassing van rechtmatigheid en controle nog verder wordt aangescherpt in de uitvoeringspraktijk.
Verbetertrajecten binnen het Rijk
Om het financieel beheer te versterken lopen verschillende trajecten, waaronder het Programma Versterking Financieel Beheer en het traject Toekomst Financiële Administratie. Deze zijn gericht op het vereenvoudigen van regelgeving, het verbeteren van administratieve processen en het versterken van kennisdeling tussen ministeries.
Volgens het ministerie van Financiën is op onderdelen vooruitgang geboekt, met name bij de uitgaven en ontvangsten, terwijl de verplichtingenkant achterblijft.
Begrotingsruimte blijft beperkt
Naast de rechtmatigheidsbevindingen blijft ook de begrotingsruimte volgens het kabinet onder druk staan. De staatsschuld kwam in 2025 uit op 44,4 procent van het bbp, terwijl het begrotingstekort 1,6 procent bedroeg. Nederland blijft daarmee binnen de Europese begrotingsnormen, maar de ruimte voor tegenvallers is beperkt.
Het kabinet benadrukt dat overschrijdingen binnen de begroting moeten worden opgevangen. Daarbij wordt gewezen op de toenemende druk van vergrijzingsgevoelige uitgaven, zoals zorg en sociale zekerheid.
Meer nadruk op doelen en uitvoering vanaf 2027
Vanaf de ontwerpbegroting 2027 krijgen beleidsdoelen een duidelijkere plek in de begrotingsstukken. Daarbij komt ook meer aandacht voor uitvoeringsrisico’s en de beheersing daarvan.
De jaarverslagen over 2027 moeten vervolgens inzicht geven in de mate waarin die doelen daadwerkelijk zijn gerealiseerd. Het kabinet wil daarmee de samenhang tussen beleid, uitvoering en verantwoording verder versterken.
Geef een reactie