Exilo adviseert overheden en publieke instellingen over de bedrijfsvoering en analyseerde gegevens van 86 gemeenten. “Dat toont aan dat de praktijk rondom de rechtmatigheidsverantwoording nog volop in ontwikkeling is.” Colleges van B&W (en provincies) moeten sinds 2023 zelf een oordeel over de rechtmatigheid in de jaarstukken afgeven. Daarmee leggen decentrale overheden zelfstandig verantwoording af over de naleving van geldende wet- en regelgeving bij de totstandkoming van de baten en lasten en balansmutaties in de jaarrekening.
Discipline belangrijker dan ooit
De stijging van de begrotingsonrechtmatigheden baart zorgen, zegt partner Erik Koster. “Nu het financiële perspectief van gemeenten verslechtert, wordt begrotingsdiscipline belangrijker dan ooit. De kwaliteit van de begroting bepaalt in toenemende mate hoe wendbaar een gemeente is. Snel en trefzeker bijsturen is niet alleen financieel noodzakelijk, maar ook bestuurlijk onmisbaar.”
Wel is de consistentie tussen bevindingen en conclusie sterk verbeterd. In 97% van de gevallen komt de eindconclusie overeen met de inhoudelijke constateringen, tegenover 82% in 2023. “Tegelijkertijd blijkt dat 83% van de gemeenten aanbestedingsfouten rapporteert. De gemiddelde aanbestedingsonrechtmatigheid bedraagt inmiddels € 42 per inwoner.”
Nieuw model nergens correct toegepast
Een andere bevinding is dat geen enkele gemeente het nieuwe model van de rechtmatigheidsverantwoording correct toepast. Bij alle onderzochte gemeenten zijn begrotingsonrechtmatigheden gerapporteerd. Accountantsverslagen zijn in 15 gevallen niet openbaar beschikbaar op gemeentelijke websites.
Exilo zag in één geval dat de controleverklaring van de accountant niet juist was. “In deze verklaring is nog een separaat rechtmatigheidsoordeel opgenomen (als ware er geen rechtmatigheidsverantwoording).”
Vanaf 2025 wijzigen de rapportagegrenzen en goedkeuringstoleranties in het Besluit begroting verantwoording (BBV) en het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO). “Zo wordt de maximale verantwoordingsgrens verlaagd van 3% naar 2%, wat de lat voor gemeenten nog hoger legt.”
Bezwaren
De Algemene Rekenkamer uitte vorig jaar fundamentele bezwaren tegen de wijzigingen van de accountantsnormen. De Gemeentewet is al aangepast aan de nieuwe rechtmatigheidsverantwoording, maar de accountantsnormen in het BADO en het BBV waren nog ongewijzigd. Daardoor hadden accountants geen grondslag voor de controleverklaring. Het ministerie van Binnenlandse Zaken liet toen weten dat gemeenten dan alvast maar moesten handelen alsof de normen al wel waren aangepast. De wijziging krijgt nu alsnog met ingang van boekjaar 2025 haar beslag.
Geef een reactie