Is de accountancy in België heel anders of zijn er grote overeenkomsten? “Vlaamse accountants zijn wel erg bescheiden”, meent de Nederlander. “De Nederlandse accountant is direct. En factureert direct”, vindt de Vlaming.
Wat is het verschil tussen een Nederlandse en een Vlaamse accountant? Bij een vergadering heeft de Vlaamse accountant alle agendapunten en stukken uitgeprint en in een mapje gedaan. De Nederlandse accountant checkt ter plekke zijn mail om te zien waar de vergadering ook alweer over ging …
Nee, dit is geen nieuwe Belgenmop. Het is het antwoord van de Vlaming Steven Decorte op de vraag hoe hij het verschil ziet tussen Nederlandse en Vlaamse accountants. “De Nederlandse accountant komt op mij wat losser, en soms wat nonchalanter, over dan de Vlaamse”, zegt Decorte. “Een vergadering met Nederlandse collega’s komt op mij wel eens wat chaotisch over. Daar staat tegenover dat Nederlanders geen enkele moeite hebben de pijnpunten te benoemen in een dossier, ook niet waar de klant bij is. De Vlaamse accountant is minder direct en heeft soms wel erg veel respect voor de opdrachtgever.”
Begripsverwarring
De verschillen tussen de accountancy in Nederland en Vlaanderen lijken op het eerste gezicht klein. Net als bij ons vindt er over de grens een consolidatieslag plaats. Ook in Vlaanderen heeft private equity zich op de markt gemeld. En ook daar kampt de sector met een groot gebrek aan personeel en hoge werkdruk. De terminologie lijkt overwegend hetzelfde. Zowel Nederland als Vlaanderen kent de accountant en de boekhouder. Maar daar kan een gesprek over het vak meteen ontsporen. Beide begrippen betekenen in de twee landen namelijk niet hetzelfde. “Een accountant is in België iemand die vooral wettelijke controles uitvoert, wij zouden van een auditor spreken”, zegt Dirk-Jan de Jeu van het Nederlandse MKBTR. Hij werkt sinds enige jaren intensief samen met het Vlaamse accountantskantoor Dfisc van Steven Decorte. Die zegt op zijn beurt: “Boekhouder heeft in België niet een negatieve bijklank zoals in Nederland. Bij ons is boekhouder een beschermde titel die met trots wordt gedragen. Een accountant noemen wij overigens ook wel een bedrijfsrevisor.”
Cultuurverschillen
Een “hoe en wat in de Vlaamse accountancy” is voor een Nederlander geen overbodige luxe. Mkb is bij onze zuiderburen KMO (kleine, middelgrote of micro-onderneming), een relatiebeheerder noemen zij een “dossierbeheerder”. Een Vlaming zal nooit spreken over een administratiekantoor – dat vindt-ie denigrerend – en heeft hij het over een “navordering” dan moet de Nederlander “naheffing” denken.
Maar groter dan taalverschillen vindt Dirk-Jan de Jeu de cultuurverschillen. Hij ervaart de Vlaamse boekhouder als meer timide dan de Nederlander. “Een klantgesprek is in Vlaanderen minder dynamisch dan hoe wij het zijn gewend. In België geniet de boekhouder veel aanzien. Die staat op een voetstuk, zoals bij ons de notaris. Bij onze zuiderburen hoor je bedrijven ook nog vaak zeggen: ‘Het moet van onze boekhouder.’ In Nederland zijn accountants en klanten directer tegen elkaar. Het gaat erom de waarheid op tafel te krijgen, zo snel en efficiënt mogelijk. De keerzijde van die directheid is dat het ten koste kan gaan van de klantrelatie en het wederzijdse vertrouwen. Het vertrouwen in de boekhouder is in Vlaanderen enorm groot.”
Als een notaris
“De Nederlandse accountant is direct. En hij factureert direct”, glimlacht Steven Decorte. “Dat gaat in Vlaanderen wat omzichtiger. Een ander verschil is dat de Nederlandse accountant elk document laat goedkeuren door zijn klant. Zo’n formeel goedkeuringsproces kennen wij niet in Vlaanderen. Ook de samenstelverklaring is bij ons onbekend. De Belgische klant gaat ervan uit dat de accountant/boekhouder zijn werk goed doet en heeft bovendien vaak niet de inhoudelijke kennis om iets al dan niet goed te keuren. Ik vraag me af of de Nederlandse klant die kennis wel heeft. “
Ook in de opleiding zijn er verschillen. In België verloopt de route naar het vak vaak via een bacheloropleiding, gevolgd door een stageperiode van drie jaar (geen onderdeel van de opleiding) en een pittig beroepsexamen, afgenomen door de Belgische NBA. De AA- en RA-accountant kennen Belgen niet. Wel de (intern) gecertificeerd accountant, net als de (intern) gecertificeerd boekhouder. Met de instroom van nieuwe studenten gaat het in Vlaanderen overigens net zo slecht als in Nederland. Dit jaar startten acht Vlaamse accountantskantoren met Vlaamse hogescholen een campagne om het beroep aantrekkelijker te maken voor jongeren. Volgens de West-Vlaamse hogeschool Vives trok een vernieuwde post-academische opleiding dit jaar 31 nieuwe kandidaten. Dat waren er vorig jaar nog 11. Voor de reguliere opleidingen blijven de inschrijvingen echter op hetzelfde lage niveau als vorig jaar.
Lagere tarieven
Tuchtklachten kunnen in België worden ingediend bij het ITAA (Institute for Tax Advisory & Accountants. Uit de naam van dit orgaan blijkt dat bij onze zuiderburen de boekhouder/accountant veel meer een fiscalist is dan bij ons. Dat is ook de indruk van Dirk-Jan de Jeu. “Wat mij verder opvalt is de serene rust op een Vlaams accountantskantoor. Als ik er binnenloopt, overvalt me het gevoel van een Frans bankkantoor. In Nederland is het gezelliger op kantoor. Even in de baas zijn tijd iets voor jezelf doen op de computer vinden wij normaal. In Vlaanderen niet. Daar zijn medewerkers in doodse stilte aan het werk en veel productiever dan in Nederland. Wij zijn tevreden met een declaratiegraad van 75 à 80%. Die ligt in Vlaanderen rond of boven de 90%. Of het alleen dáármee heeft te maken weet ik niet, maar de accountantstarieven in Vlaanderen zijn 20 tot 25 % lager dan die in Nederland. Maar de omzet per medewerker zou wel eens hoger kunnen zijn.”
Geen salarissoftware
Ook de software is anders in België. Decorte zegt: “Exact en Yuki kennen wij ook. Maar de twee grootste marktpartijen zijn Adminpulse en Silverfin. Dit is software naast het boekhoudpakket die fungeert als CRM of afsluitsoftware. Tien jaar geleden was ik op een Nederlands congres voor accountants. Ik kreeg toen het gevoel dat België achterliep op het gebied van digitalisering. Er is sindsdien een enorme inhaalslag gemaakt. De meeste accountants werken bijvoorbeeld honderd procent digitaal.” De Jeu vult aan: “Maar salarissoftware zul je in een Belgisch boekhoudkantoor niet aantreffen. De salarisadministratie gebeurt door semi-overheidsinstellingen. Wij klagen wel eens over een stroperige overheid, maar dan moet je eens in België gaan kijken! Mijn indruk is dat er sowieso meer administratieve rompslomp is. Bij onze Vlaamse collega’s ligt de piek in oktober en november als de Belgische ondernemer allerlei aangiftes moet doen.”
“Wat ik goed vind aan Nederland”, vult Decorte aan, “is dat accountantskantoren echt fullservice proberen te zijn. In België is het meer: schoenmaker blijf bij je leest. Kantoren bieden een beperkt pakket aan diensten en werken voor aanvullende dienstverlening samen met partners.”
Private equity
Een overeenkomst tussen Vlaanderen en Nederland, zo zijn De Jeu en Decorte het eens, is de beroepstrots. En de trend dat de administrateur/boekhouder/accountant zich ontwikkelt tot adviseur die zijn klant wil bijstaan, is ook in beide landen zichtbaar. Een andere overeenkomst is schaalvergroting en de opkomst van private equity. Onze zuiderburen lopen daarin zelfs voorop. Sinds 2019 investeert de Belgische miljardair Filip Balcaen via zijn investeringsvehicle Baltisse in de PIA Group (“Partners in Accountancy”), nu het vijfde accountantskantoor van België. Het Nederlandse private equityhuis Waterland participeert sinds 2022 in het Nederlandse kantoor de Jong & Laan, maar doet dat al sinds 2020 in Moore Belgium. “Ik merk dat sommigen met argusogen kijken naar de opkomst van private equity in de accountancy”, zegt managing partner Tomas Simons van Waterland. “In Nederland is dat zeker zo, en ik vermoed dat het in Vlaanderen niet anders is. Maar de realiteit is dat er grote misverstanden bestaan over private equity. Ja, wij stappen in om het kantoor over vijf tot zeven jaren te kunnen verkopen voor een hoger bedrag. Maar dat doen we niet door het kantoor te strippen. Het is juist in ons belang de kwaliteit te verhogen, onder andere door in mensen te investeren. In Vlaanderen en Nederland is de strategie van Waterland hetzelfde.”
“Geen mensen ontslaan”
Beide accountantssectoren lijken op elkaar, meent Simons. Hij ziet marginale verschillen. “Ik denk dat de Belgische markt nog iets meer versnipperd is dan de Nederlandse. Je hebt in Vlaanderen nog meer heel kleine kantoortjes dan in Nederland. Ben je klein, dan heb je geen kapitaal om te investeren in ICT, in opleiding van medewerkers enzovoort. En dat is meteen waarom private equity voor accountantskantoren in beide landen aantrekkelijk is. Een ander verschil is dat Nederlandse kantoren met hun vele en vaak gelijkwaardige partners democratischer zijn. De keerzijde is dat het langer duurt voordat er besluiten worden genomen. In België zie je nog meer dat de directeur ook de grootaandeelhouder is en daarmee de baas.” Simons wil nog één misverstand over private equity uit de weg ruimen. “Je hoort wel eens dat wij kosten willen besparen door mensen te ontslaan. Iedereen die iets weet van de accountancysector, snapt dat mensen ontslaan wel het laatste is wat je op dit moment zou willen. De sector schreeuwt om mensen. Daarin zijn Nederland en België precies hetzelfde.”
Deze bijdrage komt uit de AV-Top 50. Dit magazine is verschenen in december 2023. Zie: https://www.accountancyvanmorgen.nl/kennisdoc/av3-2023-AV-TOP50/
Geef een reactie