ING: accountants lopen bovengemiddeld risico op vervanging door AI

De recente snelle groei van banen is vooral geconcentreerd in beroepen die veel potentie hebben om door AI productiever te worden, aldus de bank. ‘AI kan beroepen transformeren door taken te automatiseren en efficiëntie te verhogen, wat kansen biedt op hogere economische groei in onze huidige krappe arbeidsmarkt.’ De Nederlandse economie heeft een hoger percentage banen dat door AI beïnvloed kan worden dan de landen om ons heen, aldus ING. ‘Vooral het aantal banen dat complementair is aan AI ligt hoger.’

Mogelijk nog meer banen door AI

De Nederlandse economie is de afgelopen jaren sterker gegroeid dan de landen om ons heen, maar de productiviteitsgroei is vertraagd en was tijdens de energiecrisis zelfs negatief. AI gaat de productiviteit sterk beïnvloeden, verwacht ING. ‘De mate waarin en het moment waarop AI de arbeidsmarkt merkbaar gaat beïnvloeden blijft een onderwerp van grote onzekerheid. Niet alleen wordt er verwacht dat een grote hoeveelheid traditionele banen gaat verdwijnen doordat AI dit werk over kan nemen, maar ook dat AI juist vooral complementair aan huidige banen gaat zijn.’ Minder krapte op de arbeidsmarkt lijkt niet waarschijnlijk: ‘Het zou juist heel goed kunnen dat de sterkere economische groei die AI met zich meebrengt ook tot grotere vraag naar arbeid in de economie leidt.’

Grote impact voor accountants

ING bepaalde voor diverse beroepen de mate van beïnvloeding door AI: in hoeverre is een beroep eraan blootgesteld en in hoeverre is kunstmatige intelligentie complementair? Bij een lage score op complementariteit en een hoge score op AI-impact betekent dit dat veel van de taken van een beroepsgroep door AI vervangen kunnen worden.

Accountants vallen samen met softwareontwikkelaars, financiële analisten en secretaresses in het kwadrant dat gemiddeld meer concurrentie van AI kan verwachten omdat veel taken geautomatiseerd kunnen worden: de categorie ‘grote impact, lage complementariteit’. ‘Hoger risico op vervanging’, is het label van ING voor deze groep. Advocaten, doktoren en leraren zitten juist in de groep die veel profijt in hun werk ondervinden doordat AI het uitvoeren van taken kan versnellen. Mensen in de bouw en horeca lijken minder impact van AI te gaan ondervinden. ‘Sowieso is de verwachting dat AI eerder het werk van midden- en hoogopgeleiden gaat veranderen.’

Nederland profiteert meer dan buurlanden

Nederland heeft vergeleken met buurlanden veel banen die complementair zijn aan AI: 43%, tegen 39% in België en Frankrijk en in Duitsland 35%. ‘Onze hoogwaardige diensteneconomie met een relatief hoog aantal hooggeschoolden is dus zeer geschikt om te profiteren van AI-implementatie.’ Bovendien is de werkgelegenheid vooral gegroeid in banen die een hoge blootstelling aan AI lijken te hebben. ‘Dit is zeker het geval voor banen die complementair aan AI zijn. Van de vijf beroepsgroepen waarin het aantal banen sinds 2019 het sterkst is gegroeid, hebben er maar liefst vier zowel een hoge complementariteit met AI als een hoge blootstelling aan AI. Denk aan specialisten op administratief gebied en verkoop en marketing, maar ook aan leraren.’

Nederland lijkt beter voorbereid op de implementatie van AI dan omliggende landen. ‘Dat komt bijvoorbeeld doordat Nederland een sterke digitale infrastructuur heeft, hoog scoort op innovatie en onderwijs en regulering. Voor de Nederlandse arbeidsmarkt betekent dit dat er steeds meer productiviteitsgroei te verwachten valt als AI massaler toegepast wordt in onze economie.’ Maar de krapte op de arbeidsmarkt blijft, denkt ING: ‘De extra waarde die er door AI gecreëerd gaat worden leidt tot extra economische vraag waardoor er extra banen gecreëerd worden.’ Wel zal het tempo waarin AI de arbeidsmarkt beïnvloedt, in bijvoorbeeld de publieke sector trager verlopen door tragere aanpassingen van werkprocessen, risicoaversie en beperkte middelen.