De uitnodiging was persoonlijk verstuurd, gericht aan ‘kritisch betrokken vakgenoten’. Daarbij laten we ons inspireren door een aantal kritische ondernemers.
Gijs schuift zijn stoel iets naar achteren om beter zicht te hebben op het panel. Een RA, een AA die zich mkb-accountant noemt en twee ondernemers vormen het startblok voor het debat. Chantal is er ook. Ze knikt Gijs toe. Haar gezicht staat ernstig.
De voorzitter, een oud-accountant die nu leidinggeeft aan een kennisplatform, trapt af. “Het thema van vanavond: wat maakt een accountant tot professional? We luisteren eerst naar de ondernemers.”
De eerste ondernemer met een stevige stem bijt het spits af. “Voor mij is een accountant iemand die zorgt dat ik geen gezeik heb. Niet met de Belastingdienst, niet met de bank en ook niet met mijn personeel. Geen gedoe, dát is wat ik zoek in een professional.”
Enkele aanwezigen knikken. De tweede ondernemer vult aan: “Ik zie mijn accountant als een slimme sparringpartner. Hij weet hoe hij fiscale voordelen kan benutten. Daar betaal ik hem voor.”
Chantal roert zich. “Maar hoe zit het dan met duurzaamheid? Hebben jullie daar verwachtingen over van jullie accountant?”
De eerste ondernemer haalt zijn schouders op. “Duurzaamheid is mooi, maar zonder die regels is het al lastig genoeg om brood op de plank te krijgen. Mijn accountant moet me helpen overleven, niet heropvoeden.”
Een stilte volgt. Dan mengt een AA zich in het gesprek. “Precies daarom voeg ik als AA waarde toe. Ik ben er voor mijn klant. Niet voor Den Haag of Brussel. En zeker niet om de rol van milieu-inspecteur op me te nemen.”
Een RA-accountant recht zijn rug. “Daar ben ik het dus totaal mee oneens. Wij zijn er óók voor het maatschappelijk belang. Als wij ons beperken tot fiscale trucjes, dan verliezen we het vertrouwen van de samenleving.”
De AA kijkt hem aan. “Jij praat makkelijk. Jij hebt je controle-opdrachten, wettelijk verplicht. Die komen toch wel. Voor ons, mkb’ers, is het anders. Wij moeten knokken voor relevantie.”
Gijs kijkt toe hoe de discussie zich ontvouwt. De temperatuur loopt op. De AA vervolgt: “We zitten nu met allerlei extra regels opgescheept omdat jullie als RA’s jarenlang je ogen sloten voor fraude. En nu moeten wij dat oplossen?”
De RA schudt zijn hoofd. “De controle is géén ‘moetje’. Het is cruciaal voor vertrouwen. Aandeelhouders, banken, leveranciers – iedereen bouwt op onze cijfers.”
De voorzitter grijpt in. “Laten we teruggaan naar de hoofdvraag: wat maakt iemand een professional?”
Een AIB’er steekt zijn hand op. “Voor mij is professionaliteit dat we elkaars werk vertrouwen. Nu zijn we veel tijd en geld kwijt aan het controleren van elkaars controles. Dat is inefficiënt. We zouden meer moeten denken in ketensamenwerking.”
Een ondernemer uit de zaal reageert: “Een professional is voor mij iemand die voorkomt dat ik problemen krijg. Iemand die vooruitkijkt, risico’s benoemt. Maar vooral: iemand die me helpt rust te houden.”
De voorzitter knikt. “En hoe zit dat met ondernemers die te maken hebben met een wettelijke controle? Wat verwachten zij van hun accountant?”
Twee handen gaan omhoog. Eén van hen, een ondernemer in de maakindustrie, zegt: “We vinden het belangrijk dat de accountant energie steekt in het begrijpen van onze business. En dat hij ons wijst op wat niet goed geregeld is. Dat is de meerwaarde.”
“Verwacht u ook dat hij actief fraude detecteert?” vraagt de voorzitter.
De ondernemer schudt zijn hoofd. “Nee. Dat is uiteindelijk mijn verantwoordelijkheid. Maar ik wil wel weten waar de risico’s zitten. Daar mag hij mij op wijzen.”
Gijs schrijft mee in zijn notitieboek. Verantwoordelijkheid fraude ligt bij de ondernemer, maar de accountant moet signaleren. Hij kijkt op wanneer de voorzitter het nieuwe beroepsprofiel noemt.
“Het profiel vraagt van elke accountant om meer aandacht voor toekomstige ontwikkelingen. Vinden jullie dat realistisch?”
Een mkb-accountant knikt zelfverzekerd. “Dat doe ik nu al. Ik wijs mijn klanten op trends die hen raken. Daar ligt mijn toegevoegde waarde.”
Een andere accountant fronst. “Ik vind dat de taak van de ondernemer. Ik ben geen toekomstvoorspeller. Ik wil niet op de stoel van mijn klant gaan zitten.”
Een ondernemer reageert direct: “Juist daarom kies ik voor een accountant die wel signalen geeft. Als jij dat niet wilt, dan ben jij voor mij niet de juiste partner.”
“Nou,” bromt de accountant, “dan moet u iemand anders zoeken. Ik weet nu al niet hoe ik alles rond moet krijgen. Als het beroep nog zwaarder wordt, dan is dat profiel een utopie.”
Gijs merkt hoe zijn hoofd tolt van de verschillende perspectieven. Hij denkt aan het gesprek dat hij vorige week had met een jonge student: “Ik weet niet meer wat er van mij verwacht wordt,” had ze gezegd. “De één wil dat ik kritisch ben, de ander dat ik dienstbaar ben. Wat is een goede accountant eigenlijk nog?”
De voorzitter sluit het debat af met een vraag aan iedereen: “Wat is voor jullie het hart van professionaliteit?”
Chantal krijgt als eerste het woord. “Voor mij is dat: niet meegaan met de waan van de dag. Durven staan voor waarden. Duurzaamheid hoort daar bij.”
Een ondernemer zegt: “Voor mij: rust brengen. Geen gedoe veroorzaken.”
Een RA reageert: “Zorgen dat stakeholders kunnen vertrouwen op je werk.”
En dan kijkt men naar Gijs. “Hoe heb jij deze avond beleefd?” wil de voorzitter weten.
Hij denkt kort na en zegt dan:
“Inspirerend. Volgens mij is een professional iemand die verantwoordelijkheid neemt – voor zijn werk én voor zijn rol in de samenleving. Die niet alles zelf hoeft te weten, maar wel weet wat hij niet weet. Die ruimte maakt voor dialoog.”
Er wordt geknikt. Niet door iedereen.
Na afloop is er nog een kleine borrel, en als de bittergarnituur langs komt, zegt de medewerkster dat de vulling vegetarisch is. “Dat bedoel ik nu zegt de accountant die tijdens het debat kritisch was over het vele werk dat hij nu al te doen heeft. Moet ik nu aan mijn klanten gaan vertellen dat ze vegetarische bitterballen moeten gaan serveren. Ze zien mij al aankomen. En bovendien, waarom moet het nu allemaal vegetarisch zijn, je kunt toch ook gewone bitterballen aanbieden. Dan doe je iedereen een plezier. Ik vind het vandaag de dag allemaal zo activistisch en onze beroepsorganisatie gaat daar volop in mee. Helaas.”
Geef een reactie