Met de aangenomen motie kiest de Kamer voor de zogenoemde ‘variant-Slootweg’. In deze samenvoegingsvariant komt de verantwoordelijkheid voor de externe controle van de rijksfinanciën bij de Algemene Rekenkamer te liggen, terwijl de ADR zich volledig zou gaan richten op haar rol als interne auditor van het Rijk.
Transitieplan vóór de zomer
De motie, ingediend door de Kamerleden Van der Lee en Van Berkel, vraagt de regering om een uitgewerkt transitieplan op te stellen. Dat plan moet beschrijven hoe de certificerende controletaak zorgvuldig wordt geïntegreerd bij de Algemene Rekenkamer en hoe de interne auditfunctie van de ADR toekomstbestendig wordt gepositioneerd. Daarbij moet expliciet aandacht zijn voor de gevolgen voor accountants en andere medewerkers, voor de medezeggenschap en voor de governance van de Algemene Rekenkamer na integratie van de financiële audit. De minister van Financiën werkt samen met de Algemene Rekenkamer, de ADR en betrokken ministeries aan het plan. Het streven is om dit vóór de zomer aan het parlement te sturen.
Rekenkamer eerder kritisch
De stap van de Kamer volgt op stevige kritiek van de Algemene Rekenkamer in april 2025. Toen sprak de Rekenkamer zich scherp uit over het besluit van minister Heinen van Financiën om géén structurele hervorming van het controlebestel door te voeren. De minister koos destijds voor behoud van het bestaande systeem, omdat hij een reorganisatie van de ADR en een uitbreiding van de Rekenkamer te ingrijpend vond.
Volgens de Rekenkamer zou die keuze juist leiden tot meer controlelast, extra inzet van personeel en verspilling van belastinggeld. Ook wees zij erop dat de huidige inrichting niet goed aansluit bij internationale standaarden voor onafhankelijke externe controle, omdat de Rekenkamer bij de financiële audit in belangrijke mate afhankelijk is van de ADR, die onder verantwoordelijkheid van de minister van Financiën valt.
Jarenlange discussie
Al sinds 2021 wordt gewerkt aan verbetering van het controlebestel. Een internationale peer review door rekenkamers uit onder meer Zweden, het Verenigd Koninkrijk en Canada adviseerde destijds om de externe controle te versterken en onafhankelijker te organiseren. Het rapport van de commissie-Slootweg, onder leiding van oud-Kamerlid Evert Jan Slootweg, werkte die aanbevelingen verder uit.
In dat rapport werd voorgesteld om de accountantsfunctie volledig onder te brengen bij de Algemene Rekenkamer en de ADR te laten focussen op interne audits. Volgens de commissie zou dat leiden tot een duidelijkere rolverdeling, een zuiverdere scheiding tussen interne en externe controle en een efficiënter systeem. Ook werd becijferd dat deze hervorming op termijn een besparing van 56 fte’s zou kunnen opleveren.
Parlement aan zet
De Algemene Rekenkamer riep in 2025 beide Kamers op om knopen door te hakken en te kiezen voor een toekomstbestendige oplossing. Met de aangenomen motie lijkt de Tweede Kamer nu gehoor te geven aan die oproep. Volgens de indieners is een breed gedragen oplossing nodig, zowel met het oog op het budgetrecht van de Kamer als op een onafhankelijke controle die voldoet aan internationale standaarden. Een sterkere en onafhankelijkere Rekenkamer zou bovendien kunnen zorgen voor snellere en efficiëntere controle van de rijksuitgaven. Zo zouden jaarverslagen en het oordeel van de Rekenkamer eerder beschikbaar kunnen komen, waardoor het parlement tijdiger lessen kan trekken voor lopende en toekomstige begrotingsjaren.
Geef een reactie