Dat schrijft minister van Financiën Eelco Heinen in een Kamerbrief, waarin ook een onderzoeksrapport van SEO Economisch Onderzoek en Nyenrode Business University over de lidstaatoptie wordt aangeboden aan de Tweede Kamer.
De discussie over de IASP-optie speelt al sinds de behandeling van de Implementatiewet richtlijn duurzaamheidsrapportering. De CSRD biedt lidstaten de mogelijkheid om naast accountants ook onafhankelijke assurancedienstverleners, zogeheten Independent Assurance Service Providers (IASP’s), toe te laten tot het uitvoeren van assurance op duurzaamheidsrapportages.
Bij de indiening van het wetsvoorstel in januari 2025 stond het toenmalige kabinet daar nog positief tegenover. Reden daarvoor was de verwachte omvang van de assurancevraag onder de oorspronkelijke CSRD. “Gelet op het grote aantal ondernemingen dat onder de oorspronkelijke CSRD moest gaan rapporteren, was er mogelijk onvoldoende aanbod onder accountants om aan de vraag naar duurzaamheidsassurance te kunnen voldoen”, schrijft Heinen nu in de brief.
Onderzoek naar beleidsopties
In opdracht van het kabinet onderzochten SEO Economisch Onderzoek en Nyenrode Business University vervolgens “op welke wijze Nederland gebruik kan maken van de lidstaatoptie die regelt dat ook een onafhankelijke verlener van assurancediensten de duurzaamheidsrapportering kan controleren, zodat de kwaliteit van dit assurance-onderzoek voldoende wordt geborgd”.
Het rapport beschrijft twee hoofdscenario’s. In het eerste scenario blijft assurance op duurzaamheidsrapportages uitsluitend voorbehouden aan accountants. Volgens de onderzoekers biedt dat de zekerheid van bestaande waarborgen en kan het specialisatie binnen grotere accountantsorganisaties bevorderen. Tegelijkertijd wijzen zij erop dat marktconcentratie daardoor verder kan toenemen.
Het tweede scenario gaat uit van daadwerkelijke invoering van de IASP-optie. Daarbij zouden conformiteitsbeoordelingsinstanties (CBI’s) als zelfstandige assurancedienstverleners kunnen optreden. CBI’s controleren nu al of ondernemingen voldoen aan internationale normen en geven conformiteitsverklaringen af. De Raad voor Accreditatie houdt toezicht op deze instellingen.
Volgens het rapport zouden dergelijke partijen alleen als IASP kunnen opereren wanneer zij gaan voldoen aan eisen die vergelijkbaar zijn met die voor accountants. Dat betekent onder meer beroepsregels, organisatie-eisen en kwaliteitseisen, naast een wettelijk toezicht- en tuchtrechtelijk kader.
De onderzoekers noemen daarnaast een derde mogelijkheid: verdere samenwerking tussen accountants en CBI’s. Daarbij zouden accountants de werkzaamheden van CBI’s eenvoudiger kunnen benutten binnen de assurance-opdracht, mits daarover aanvullende afspraken en protocollen worden ontwikkeld.
Omnibus I verandert uitgangspunt volledig
Het kabinet stelt echter vast dat de omstandigheden sinds de start van het onderzoek “ingrijpend” zijn veranderd. Doorslaggevend daarbij is het inmiddels vastgestelde Omnibus I-pakket van de Europese Commissie, waarmee de reikwijdte van de CSRD fors is beperkt.
De minister wijst er op dat vanaf 2027 alleen ondernemingen met meer dan 1.000 werknemers en meer dan € 450 miljoen netto-jaaromzet nog hoeven te rapporteren over duurzaamheid. Daarmee daalt het aantal Nederlandse ondernemingen dat onder de rapportageplicht valt drastisch.
“De inschatting is dat in Nederland nog slechts ongeveer 220 ondernemingen een duurzaamheidsrapportering hoeven op te stellen; onder de oorspronkelijke CSRD bedroeg de schatting 3.000 tot 6.000 ondernemingen”, schrijft Heinen. Ook het aantal verplichte assurance-opdrachten neemt daardoor sterk af. De AFM onderschrijft volgens het kabinet dat beeld.
Daarmee valt volgens het kabinet een belangrijk argument voor invoering van de IASP-optie weg. “Het kabinet komt daarom tot de conclusie dat er in de huidige omstandigheden geen noodzaak meer is tot invoering van de lidstaatoptie.”
Kosten en toezicht wegen niet op tegen baten
In de brief wordt uitgebreid stilgestaan bij de uitvoeringslasten die gepaard zouden gaan met invoering van een apart IASP-stelsel. Als Nederland, net als andere Europese landen, grotendeels zou aansluiten bij het bestaande accountantsregime, zou dat volgens het kabinet onder meer betekenen dat er een wettelijke beroepsorganisatie moet komen, een afzonderlijk systeem van overheidstoezicht en een tuchtrechtelijke instantie.
“De invoering van een vergelijkbaar stelsel voor IASP’s brengt daarom behoorlijke kosten en regeldruk met zich mee, terwijl de baten – gelet op de sterk beperkte omvang van de assuranceverplichting – vermoedelijk beperkt zijn”, aldus de minister.
Het kabinet wijst er daarnaast op dat het coalitieakkoord juist inzet op vermindering van regeldruk en uitvoeringslasten. Tegen die achtergrond kiest het kabinet ervoor “om het huidige stelsel, waarbij uitsluitend accountants duurzaamheidsassurance mogen uitvoeren, te handhaven”.
Samenwerking met CBI’s blijft mogelijk
Hoewel de IASP-optie niet wordt ingevoerd, ziet het kabinet wel ruimte voor verdere samenwerking tussen accountantsorganisaties en conformiteitsbeoordelingsinstanties. Volgens de brief kan op die manier “de kwaliteit en capaciteit voor de duurzaamheidsassurance verbeterd worden, zonder dat daarvoor een omvangrijk stelsel van kwaliteitseisen, toezicht en tuchtrechtspraak nodig is”.
Het kabinet benadrukt daarbij dat de tekenend accountant eindverantwoordelijk blijft voor de assurance-opdracht.
Tot slot schrijft de minister dat het kabinet de ontwikkelingen op de assurancemarkt rond de CSRD blijft volgen. “Het kabinet zal de ontwikkelingen rond de assurancemarkt in het kader van de CSRD blijven volgen en indien nodig het beleid in de toekomst heroverwegen.”
Kamerbrief over onderzoeksrapport “IASP-lidstaatoptie in de CSRD”
Geef een reactie