De toezichthouders onderzochten de naleving van sanctieregels die sinds de Russische inval in Oekraïne zijn ingesteld. Accountantskantoren vervullen daarbij een belangrijke rol. Zij moeten niet alleen zelf voldoen aan de sanctiewetgeving, maar ook beoordelen of hun cliënten zich eraan houden.
Klanten weigeren
De AFM onderzocht het kwaliteitsstelsel en de bedrijfsvoering bij zes accountantsorganisaties met een reguliere vergunning. Daarbij werden circa dertig wettelijke controles betrokken. Het BFT richtte zich op het Wwft-cliëntonderzoek en de monitoringsverplichting bij drie kantoren en onderzocht tien dossiers. Volgens de toezichthouders zijn accountantskantoren zich in het algemeen bewust van sanctierisico’s. Zo weigeren sommige kantoren cliënten met Russische activiteiten wanneer zij de risico’s te groot vinden. Ook worden cliënten soms alleen geaccepteerd als zij hun Russische activiteiten beëindigen. Daarnaast maken kantoren gebruik van sanctiescreening, raadplegen zij de NBA of de Centrale Dienst voor In- en Uitvoer en worden cliëntenportefeuilles actief doorgelicht op sanctierisico’s.
Kan beter
Toch constateren de toezichthouders dat de beheersing van sanctierisico’s beter kan. Zo ontbreekt in beleid niet altijd aandacht voor alle vormen van sanctierisico’s. Accountantskantoren kijken volgens de AFM soms vooral naar gesanctioneerde personen, terwijl ook sancties op goederen en diensten risico’s kunnen opleveren. Opvallend is dat slechts één van de onderzochte accountantsorganisaties zelf een sanctierechtdeskundige heeft ingeschakeld. Wanneer cliënten juridisch advies hadden ingewonnen, werd bovendien niet altijd vastgelegd hoe dat advies was beoordeeld.
Meer tekortkomingen
Ook bij de uitvoering van controles zien de toezichthouders tekortkomingen. Accountants zouden managementverklaringen niet altijd voldoende zelfstandig verifiëren en zouden vaker zelf sanctielijsten moeten raadplegen. Verder vragen de AFM en het BFT aandacht voor mogelijke omzeiling van sancties via derde landen.
De AFM plaatst daarnaast een opvallende kanttekening bij twee wettelijke controles. In beide gevallen is een goedkeurende controleverklaring afgegeven, terwijl nog wordt onderzocht of die verklaringen passend waren gezien de beperkingen bij de controle van Russische activiteiten. Ook valt op dat in geen van de onderzochte wettelijke controles een frauderisico rond overtreding of omzeiling van sancties in de controleverklaring was opgenomen. Volgens de AFM zou een dergelijk frauderisico bij controlecliënten met significante activiteiten in Rusland niet onlogisch zijn.
‘Neem verantwoordelijkheid’
BFT-directeur Yolanda de Groot benadrukt dat de maatschappij erop moet kunnen vertrouwen dat accountantskantoren hun verantwoordelijkheid nemen. Volgens haar vraagt dat om een scherpere risicobeoordeling bij cliëntacceptatie en intensievere monitoring van bestaande cliënten.
Samen met NBA en SRA
De AFM en het BFT gaan samen met de NBA en de SRA de sector ondersteunen bij het doorvoeren van verbeteringen. De toezichthouders verwachten dat accountantsorganisaties de onderzoeksuitkomsten gebruiken om hun beheersing van sanctierisico’s verder te versterken, incidenten te verminderen en het maatschappelijk vertrouwen te vergroten.
Geef een reactie