Beter adviseren? Beter boekhouden!

De MKB-accountant moet meer adviseren. Dat lijkt een heel andere bedrijfsactiviteit, maar is dat terecht? Volgens Jurroen Cluitmans begint goed adviseren met een juiste boekhouding.

Advies wordt vaak gepresenteerd als de heilige graal van de accountancy. Accountants die tegen krimpende inkomsten uit het traditionele accountantswerk aankijken, moeten meer adviseren. En dus volgen ze trainingen in adviesvaardigheden. Die zijn maar beperkt zinvol – de koppeling naar de daadwerkelijke inhoud ontbreekt veelal. Advies geven als accountant moet je in mijn ogen doen op basis van de feiten waar je als accountant verstand van hebt. En die feiten moeten in de boekhouding zitten.

Externe controle of interne sturing?

Elke bedrijfseconoom kan je vertellen dat de boekhouding twee doelen heeft: de interne en de externe verslaggeving. In de praktijk blijkt dat vanuit de accountancy de boekhouding vooral wordt ingestoken vanuit de externe verslaggeving. Dat is de verslaggeving die bedoeld is om verantwoording af te leggen aan de buitenwereld. Niet de verslaggeving die bedoeld is voor interne sturing.

Hierbij gaat het niet om het feit dat de jaarrekening iets zegt over het verleden, en niet over heden of toekomst. Hierbij gaat het om het feit dat financiële feiten, journaalposten dus, een andere positie in kunnen nemen bij externe dan bij interne verslaggeving.

De focus doet ertoe

Wie een onderneming wil adviseren, moet met name kijken naar relevante interne verslaggeving. Los van hoe het feit in de jaarrekening komt, heeft een financieel feit een interne betekenis. Vanuit het enkele financiële feit kunnen twee wegen bewandeld worden: richting de jaarrekening en richting de managementrapportage.

In België wordt, in tegenstelling tot in ons land, nog een duidelijk onderscheid gemaakt tussen de algemene boekhouding, de analytische boekhouding en de beleidsboekhouding. De algemene boekhouding voldoet aan de basiseisen voor externe verslaggeving. De analytische boekhouding analyseert de kosten naar kostenplaatsen en de beleidsboekhouding introduceert normen.

Aanknopingspunten

Dat klinkt misschien abstract. Maar wie zijn boekhoudboeken uit de kast haalt, herkent meteen deze structuur. Het zijn de rubrieken 4 tot en met 6 uit de standaardindeling die ineens wel gebruikt worden. Met overboekingsrekeningen en dekkingsrekeningen. Het referentiegrootboekschema omvat rekeningen voor toegestane kosten. Daar zitten in elk geval aanknopingspunten.

Het gebruik maken van de analytische en vooral de beleidsboekhouding leidt er toe dat er een veel beter inzicht ontstaat in het verklaren van het ‘waarom’ van het resultaat. Prijsverschillen en hoeveelheidsverschillen kunnen bijvoorbeeld comptabel bepaald worden.

Beter adviseren met goede informatie

Uiteraard is het ook mogelijk om deze informatie extra-comptabel te verzamelen. Maar waarom zouden we informatie die uit de boekhouding te halen is, extra-comptabel bepalen? Waarom zouden we er niet voor zorgen dat deze informatie op een juiste manier in de boekhouding zit?

Management-accounting-informatie is nodig om beter te kunnen adviseren. Daarvoor heb je geen abstracte adviesvaardigheden nodig. Maar alleen een gedegen boekhoudkundige kennis van de klant. Want juist uit de boekhouding zijn de adviespunten te halen.

Mijn pleidooi is en blijft: accountant, adviseer op basis van de boekhouding. Maar zorg er dan wel voor dat die administratie voor advies op orde is. En dat is een andere orde dan de orde die het jaarrekeningrecht voorschrijft.

Drs. Jurroen Cluitmans is opleidingscoördinator bij Full Finance Opleidingen en lid van de examencommissie van de praktijkopleidingen.