Medewerkers op de eerste plek zetten en alles uit de kast halen voor meer werkgeluk. Steeds meer bedrijven, ook in de accountancy, hebben deze ambitie. Maar aan welke knoppen moet je draaien? Werkgeluk-expert Gea Peper, oprichter van het HappinessBureau, helpt organisaties op weg.
Toen Gea Peper ruim zeven jaar geleden begon met haar missie om te zorgen voor meer werkgeluk binnen organisaties, moest ze nog veel uitleggen. “Mensen dachten dat we met ballonnen door de gangen renden en met confetti strooiden.” Ook de media doken er bovenop. Toen de Hogeschool Fontys de opleiding tot werkgelukdeskundige introduceerde, haalde dat menig actualiteitenprogramma. “Op de eerste opleidingsdag waren er bijna meer journalisten en cameraploegen dan deelnemers”, herinnert Peper die deze opleiding mede-initieerde. Hoe anders is dat nu. Bedrijven weten wat werkgeluk is en hebben het vaak als strategisch speerpunt geformuleerd. De krappe arbeidsmarkt speelt daarbij een rol: aantrekkelijke werkgevers vinden makkelijker mensen en houden ze beter vast. Volgens Peper zijn organisaties ook succesvoller. “Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat gelukkige medewerkers productiever, innovatiever en minder vaak ziek zijn.” Ook binnen het HR-vak is werkgeluk een volwassen thema. Er wordt veel over geschreven; tegenwoordig bieden vier hogescholen een meerdaagse opleiding tot werkgelukdeskundige aan. “Vooral grotere organisaties scholen hun HR-professionals bij om geluk op de werkvloer een boost te geven”, zegt Peper, die hoofddocent is van de post-hbo opleiding. “Het vak heeft potentie. Zo zette de Nationale Beroepengids de werkgelukdeskundige op de tweede plaats in een overzicht van 21 nieuwe beroepen van de toekomst.”
Naar hoger niveau
Als consultant hield Peper zich lange tijd bezig met verandermanagement en personeelsvraagstukken. “We schreven destijds goeddoordachte beleidsstukken en dachten dat we goed bezig waren. Maar wat bleek? Ze hadden niet altijd het gewenste effect op het welbevinden van medewerkers. Dat triggerde me. In 2012 stuitte ik voor het eerst op de term werkgeluk en verdiepte me volledig in het thema.” Met de vergaarde kennis richtte ze in 2015 het HappinessBureau op. Sindsdien begeleidt ze, samen met twee collega’s, organisaties die het werkgeluk van medewerkers naar een hoger niveau willen tillen. Ook enkele accountantskantoren, zoals De Jong & Laan en Visser & Visser, behoren tot de klanten. Peper: “Het zijn organisaties die hoog worden gewaardeerd. Volgens vacaturesite Indeed, dat bedrijfsreviews publiceert, scoren ze gemiddeld een 4.6 op een schaal van 1 tot 5. Dat is aanzienlijk hoger dan de Big4-kantoren die onder de 4 blijven steken. Ook zij vinden werkgeluk belangrijk, maar blijkbaar is het lastig werkgeluk structureel te realiseren.”
Voor iedereen verschillend
Maar wat is werkgeluk? Het HappinessBureau hanteert daarvoor het P3F-model – dat staat voor purpose en flow, fun & friendship. Medewerkers zijn gelukkiger als ze het gevoel hebben dat ze zinvol werk doen (purpose). Maar ook als ze dagelijks voortgang boeken, doen waar ze goed in zijn en nieuwe vaardigheden ontwikkelen (flow). Ten slotte zijn medewerkers blijer als ze fijne collega’s hebben waarmee ze leuke momenten beleven (fun & friendship). Peper wijst erop dat werkgeluk voor iedereen verschillend is. “De een wordt gelukkig van vaste patronen in het werk, de ander houdt van afwisseling.” Ook leeftijd is bepalend. “Als je jong bent, wil je veel leren. Op latere leeftijd ga je misschien voor meer zingeving.”
Coachend leiderschap
Om het werkgeluk van medewerkers goed te faciliteren, moeten organisaties aan vijf aspecten aandacht besteden, afgekort tot HEART. Dat zijn: Happy cultuur, Energiegevende werkplekken, Agile leiderschap, Reis van de medewerker en Technologie die voor je werkt. Van dit rijtje hebben een positieve cultuur en goed leiderschap de grootste invloed op werkgeluk. “Bedrijven hebben misschien een state of the art kantoor – als de cultuur niet klopt, is het werkgeluk alsnog laag.” Voor technologie geldt hetzelfde. “Bij een organisatie waar alle ICT perfect op orde is, kunnen medewerkers ongelukkig zijn als zij niet overweg kunnen met hun leidinggevende. Voor leidinggevenden – die zeer bepalend zijn voor de mate van geluk – zijn het pittige tijden”, constateert Peper. “Vroeger volstond een top-down- en hiërarchische aanpak, nu verlangen medewerkers vaker een coachende leiderschapsstijl.” De werkgeluk-expert verwijst daarbij naar een eigen onderzoek: “Medewerkers die hun leidinggevende als coach en mentor ervaren, geven hun werkgeluk een 8,9. Als dit niet zo is, duikelt de score naar een schamele 5,8.” Ook de reis van de medewerker verdient aandacht. Hoe worden nieuwe collega’s ontvangen? Worden ze goed wegwijsgemaakt in de bedrijfscultuur en -processen? ‘Veel organisaties hebben een buddy die een starter op weg helpt tijdens de eerste weken. Ook het vertrek van een medewerker hoort bij de medewerkersreis. Voer een goed exitgesprek. Nog beter: introduceer ‘blijf-gesprekken’ en voorkom dat mensen de organisatie ongewenst verlaten.’
Stoppen, starten of doorgaan?
Hoe helpt het HappinessBureau organisaties gelukkiger te maken? Allereerst door regelmatig de mate van werkgeluk te meten. “Dat doen we niet alleen vanuit het medewerkersperspectief, door hen te ondervragen op de thema’s zingeving, voldoening, plezier en verbinding. Ook meten we hoe de organisatie scoort op cultuur, leiderschap, medewerkersreis, werkomgeving en technologie. Vaak doen we ook een kwalitatieve meting; we vragen aan medewerkers en leidinggevenden waarmee de organisatie zou moeten stoppen, starten en doorgaan.” Uit al die data rolt een analyse die inzichtelijk maakt aan welke knoppen een organisatie kan draaien om meer werkgeluk te creëren. “We houden vervolgens sessies om samen met de organisatie te bepalen welke acties zinvol zijn om op korte termijn uit te voeren. Is er behoefte aan meer verbinding, dan is bijvoorbeeld een wekelijkse borrel snel geregeld. Soms gaat het om ingrijpender zaken. Als de onboarding als matig wordt ervaren, moet dit organisatiebreed worden opgepakt. Het HappinessBureau wijst bedrijven ook op het belang van slimmer werken. Kijk kritisch naar je bedrijfsprocessen, kunnen ze efficiënter? Ook dat maakt mensen gelukkiger, omdat het de werkdruk verlaagt.”
Energievreters
Peper benadrukt dat organisatie en medewerker samen verantwoordelijk zijn voor werkgeluk. “De organisatie kan jou niet gelukkig maken, je hebt het ook zelf in de hand. Reflecteer welke werkzaamheden energievreters zijn en welke energie geven. Kun je klussen waar je niet blij van wordt delegeren? Tegelijkertijd moet je accepteren dat minder leuk werk er ook bij hoort.” Meer werkgeluk creëren, is volgens Peper niet in enkele maanden geregeld. “Bovendien moet je het op peil houden, dat betekent voortdurend meten en interveniëren. Daarnaast kunnen omstandigheden veranderen. Voor corona scoorde een bedrijf misschien een 8, na de pandemie kan het werkgeluk zijn gekelderd omdat medewerkers verplicht werden naar kantoor te komen.”
Een lolletje
Het HappinessBureau ondersteunt verschillende accountantsbureaus. Peper en haar collega’s noemen een aantal zaken opvallend. “De accountancy is sterk gericht op de inhoud. Het is minder vanzelfsprekend dat er aandacht wordt besteed aan werkgeluk. Een kantoor zal er dus bewust tijd voor vrij moeten maken.” Het HappinessBureau constateert voorts dat accountants graag nieuwe dingen leren en zich willen blijven ontwikkelen. “Veel kantoren doen dat goed; ze hebben een duidelijk groeipad.” Enigszins verrast is Peper dat accountants ook van een lolletje houden. “Aanvankelijk aarzelden we om kantoren te trakteren op grappige dingen, zoals een complimentenponcho. We dachten dat de serieuze accountant dat niet zou waarderen, maar het tegendeel bleek waar.” Het vormgeven van werkgeluk leidt op accountantskantoren vaak tot een spanningsveld, ervaart Peper. “Leidinggevenden sturen op declarabele uren, elke minuut moet worden verantwoord. Daardoor dreigt het gevaar dat mensen nauwelijks een praatje durven maken bij de koffieautomaat. Dat kan funest zijn voor de verbinding en betrokkenheid. De directie zou moeten uitstralen dat het niet alleen draait om resultaat, maar dat collegialiteit en werkplezier ook belangrijk zijn.” Voor de accountancysector blijkt het daarnaast moeilijk open te zijn over gemaakte fouten, dat past niet bij de cultuur. “De cijfers moeten kloppen, er mogen geen fouten worden gemaakt. Toch is het beter als kantoren er open over zijn en mensen er niet op afrekenen’, weet de werkgeluk-expert. ‘Zo wordt er van elkaar geleerd, is er meer psychologische veiligheid en is de kans op herhaling kleiner.”
Verwend
Het HappinessBureau adviseert organisaties niet te overdrijven met materiële zaken. “Een chef-kok in het bedrijfsrestaurant, ski-trips, grote kerstpakketten of gratis fruit – medewerkers kunnen verwend raken. Erger nog, als je deze cadeautjes wil terugdraaien omdat het te kostbaar blijkt, is dat een dissatisfier. Het is beter extraatjes tijdelijk aan te bieden: dus enkele maanden gratis fruit en vervolgens enkele maanden een stoelmassage. Zo blijf je verrassen en is het werkgeluk het grootst. Uiteindelijk zit werkgeluk niet in cadeautjes en leuke uitjes, maar in goed leiderschap, een respectvolle bedrijfscultuur en psychologische veiligheid.” Ten slotte waarschuwt Peper dat werkgeluk geen trucje moet zijn. “Als het alleen een middel is om de productiviteit te verhogen, doorzien medewerkers dat. Doe het vanuit de overtuiging dat je het mensen gunt gelukkig te zijn, zowel op het werk als privé. Dat is uiteindelijk het recept voor werkgeluk!”
Deze bijdrage komt uit de eerste editie van het AV-magazine met het thema Lifestyle en carrière. Dit magazine is verschenen in mei 2023. Zie: https://www.accountancyvanmorgen.nl/kennisdoc/av1-2023-lifestyle-en-carriere/
Geef een reactie