De ziekenhuissector en de zorg in het algemeen staan op een kantelpunt: transformatie naar passende zorg vraagt om een passend financieel perspectief, aldus BDO. En aan dat laatste ontbreekt het: “Hoewel de achteruitgang begrijpelijk is gezien de huidige fase in de transformatie van de zorg, bedreigt het gebrek aan financieel perspectief voor de ziekenhuizen wel een goede overgang naar passende zorg”, zegt Vincent Eversdijk, voorzitter van de branchegroep Zorg bij BDO.
Acht ziekenhuizen in het rood
Steeds meer ziekenhuizen raken in financiële problemen: waren er in 2022 nog twee ziekenhuizen die verlies draaiden, vorig jaar waren dat er acht. Bijna de helft van de ziekenhuizen behaalde vorig jaar een resultaat van minder dan 1% van de omzet: een verslechtering ten opzichte van voorgaande jaren. Ziekenhuizen kampen onder meer met sterk gestegen onderhouds- en energiekosten. Die gingen 44% omhoog naar meer dan een half miljard.
Strengere beoordeling
Het Albert Schweitzer Ziekenhuis is koploper in de rangschikking van BDO: dat krijgt als enige een 9 met een resultaat van 4,81%. Als laatste van de 59 ziekenhuizen eindigt het Ommelander Ziekenhuis Groningen; dat krijgt net als Medisch Spectrum Twente en VieCuri Medisch Centrum een 1. Het gemiddelde rapportcijfer voor de financiële prestaties van algemene ziekenhuizen is in 2023 gedaald naar 5,5: fors lager dan de 7,1 van 2022. Belangrijke factor is simpelweg het verslechterde resultaat van -10%. Daarnaast legt een andere beoordelingssystematiek gewicht in de schaal, want de ouderdom van het vastgoed van ziekenhuizen en de mate waarin ze schulden kunnen aflossen tellen nu ook mee. De grote ziekenhuizen zien het rapportcijfer het sterkst dalen: van 7,7 naar 5,9. Kleinere ziekenhuizen halen een onvoldoende: 5,1. In totaal scoren 24 ziekenhuizen (41%) een 5 of lager. Bij 14% van de ziekenhuizen is in de controleverklaring een continuïteitsparagraaf opgenomen.
UMC’s
De zeven academische ziekenhuizen krijgen gemiddeld een lager rapportcijfer dan in 2022 (7,0 tegen 7,6), maar de onderlinge verschillen zijn kleiner geworden. Over het algemeen zijn de resultaten beter dan gemiddeld, maar een beperkte investeringscapaciteit drukt het rapportcijfer. Met name het Leidse LUMC verbetert zich door een hoger rendement met een resultaatmarge van 1,64%. Het Radboudumc uit Nijmegen belandt op 0,63%, de kleinste marge van de UMC’s.
Aanbevelingen
Er is een beweging naar passende zorg ingezet, maar Eversdijk vreest voor de uitvoeringsfase. “We moeten waken voor overmatige bureaucratie.” BDO denkt dat het nog tot 15 jaar kan duren voordat de transformatie is afgerond. Om de financiële vooruitzichten te verbeteren, zouden ziekenhuizen zelf de resultaatsverbeteringen moeten kunnen inzetten voor investeringen en zou de samenwerking met banken, zorgverzekeraars en andere zorgaanbieders beter moeten, beveelt BDO aan.
Andere aanbevelingen zijn het vergroten van de impact van digitalisering en automatisering, scherpere strategische keuzes maken en meer nadruk leggen op personeelsbehoud. Tot slot is de bekostiging van de zorg een obstakel. “De huidige bekostiging van de zorg sluit niet goed aan bij de transformatie-opgave die er ligt. Ziekenhuizen hebben behoefte aan financiële stabiliteit en hier ligt een belangrijke rol voor het ministerie van VWS, de NZa en de zorgverzekeraars.”
Geef een reactie