PE-jaardoelen: Van Permanente Educatie naar Professionele Executie

De PE-paradox

Sinds 2021 is het PE-systeem fundamenteel veranderd. Geen vooraf opgestelde cursussen meer die je moest afvinken. Geen strikte accreditatie-eisen. In plaats daarvan: eigen verantwoordelijkheid, persoonlijke leerdoelen, ruimte voor verschillende leervormen.

Op papier klinkt dat fantastisch. In de praktijk zie ik echter dat veel accountants worstelen met deze vrijheid. Want hoe vul je die eigen verantwoordelijkheid goed in? Hoe zorg je dat je PE-plan niet alleen op papier staat, maar ook echt bijdraagt aan je ontwikkeling? Het probleem zit hem niet in de intentie van het systeem. Maar in de uitvoering.

Kennis versus ontwikkeling

Laten we eerlijk zijn: de meeste accountants halen hun PE-punten wel. Ze volgen cursussen, kijken webinars, lezen vakbladen. Toch blijft de vraag: wat blijft er hangen?

Er is een groot verschil tussen kennis vergaren en jezelf ontwikkelen. Kennis is passief. Ontwikkeling is actief: je doet iets met die informatie, je past het toe, je reflecteert erop.

Voorbeeld: Je volgt een webinar over AI in de accountancy. Je krijgt je PE-punten. Maar wat verander je morgen in je kantoor?

Vaak is het antwoord: niets. Niet omdat je het niet wilt, maar omdat de standaard PE-aanpak zich vooral richt op het vergaren van kennis, niet op het doorleven ervan.

Drie knelpunten in de praktijk

In gesprekken met accountants zie ik steeds dezelfde uitdagingen:

De wet- en regelgeving-valkuil: Alle PE-tijd gaat naar het bijhouden van regels. Logisch, maar als je alle energie stopt in wet- en regelgeving, blijft er weinig ruimte over voor persoonlijke ontwikkeling. Voor leiderschap. Voor adviescapaciteit. En dan mis je de kern: zonder leiderschap en daadkracht kom je als ondernemer niet verder.

De accountability-uitdaging: Bij traditionele cursussen was er structuur. Nu moet je dat zelf regelen. Dat geeft vrijheid, maar wie houdt je scherp? Wie vraagt door over wat je werkelijk hebt geleerd?

De toepassingskloof: Veel PE-activiteiten staan op zichzelf. Een cursus hier, een whitepaper daar, een webinar tussendoor. Allemaal waardevol. Maar hoe breng je die puzzelstukjes samen? Hoe pas je het toe in jouw specifieke kantoor?

Wat maakt PE wel effectief?

Als ik kijk naar kantoren die hun PE écht gebruiken voor ontwikkeling, zie ik vier gemeenschappelijke kenmerken:

• Accountability: Er zijn terugkerende meetmomenten waarop je moet laten zien wat je hebt gedaan. Niet vrijblijvend, maar met echte verantwoording.
• Continuïteit: Het is geen eenmalig moment, maar een structureel traject. Je weet dat er over drie maanden weer een moment komt. Dat dwingt je tot actie.
• Leren van elkaar: Je hoort waar anderen tegenaan lopen. Je ziet welke alternatieven er zijn. Je voorkomt dat je zelf dezelfde fouten maakt. En je krijgt concrete voorbeelden van hoe anderen vergelijkbare vraagstukken hebben aangepakt.
• Van theorie naar praktijk: Je bespreekt concrete casussen uit je eigen praktijk. Je krijgt directe feedback. Je gaat naar huis met actiepunten die je morgen al kunt inzetten.

Dit zijn precies de elementen die gezamenlijke leertrajecten zoals intervisiegroepen onderscheiden van losse cursussen. Het gaat niet om het wondermiddel zijn, maar om het combineren van deze essentiële ingrediënten voor echte ontwikkeling.

Van kennis naar ervaring

In mijn ogen zou het PE-systeem veel meer moeten inzetten op ervaringsgericht leren. Niet alleen maar kennis tot je nemen, maar dingen doen. Stappen zetten. Reflecteren. Bijsturen.

De vraag is niet: Hoeveel cursussen heb je gevolgd?

De vraag is: Wat heb je de afgelopen periode ontwikkeld in jezelf en in je kantoor?

Dat verschil is cruciaal. Want op het moment dat je het beroep van accountant cachet wil geven, moet je zorgen dat de persoon achter het beroep cachet krijgt. Niet alleen als kennisbron, maar ook als leider. Als adviseur. Als ondernemer die bewuste keuzes maakt en zijn kantoor daadwerkelijk vooruit helpt.

Waar let je op bij je PE-plan?

Zorg dat je PE-plan aan deze criteria voldoet:

1. Concrete leerdoelen: Niet ‘meer weten over AI’, maar ‘begrijpen hoe AI in ons maturity model past en welke stappen ons kantoor moet zetten’.
2. Accountability-momenten: Plan terugkerende momenten waarop je moet laten zien wat je hebt gedaan.
3. Toepassing in de praktijk: Koppel elk leerdoel aan een concrete actie. Wat ga je anders doen?
4. Reflectie met anderen: Zoek momenten waarop je je ervaringen kunt delen en feedback krijgt.
5. Focus op jezelf én je kantoor: PE gaat ook over jouw rol als leider, adviseur en ondernemer.

Van verplichting naar ontwikkeling

Het PE-systeem is goed zoals het nu is. De eigen verantwoordelijkheid past bij de volwassenheid van het beroep. Maar daarmee ligt de bal wel bij jou als professional.

Je kunt kiezen voor de weg van de minste weerstand: een paar webinars volgen, je portfolio bijwerken, klaar. Of je kunt kiezen voor échte ontwikkeling: bewust werken aan jezelf, aan je kantoor, aan je toegevoegde waarde.

Want uiteindelijk gaat het niet om het aantal PE-punten. Het gaat om de vraag: ben je over een jaar een betere accountant? Een sterkere leider? Een waardevollere adviseur?

Dát is waar PE voor bedoeld is.