Volgens accountant Acam is “de basis van het financieel beheer en de informatievoorziening onvoldoende op orde”. Vooral het nieuwe financiële systeem Afis, de onderbouwing van reserves en voorzieningen en de beheersing van grote gebiedsontwikkelingen blijven volgens de accountant kwetsbaar. Dat blijkt uit het accountantsverslag bij de jaarrekening 2025, waarover ook Het Parool berichtte.
Acam constateerde voor in totaal 67 miljoen euro aan ongecorrigeerde afwijkingen in de jaarrekening. Het grootste deel daarvan houdt verband met baten en lasten die niet in het juiste boekjaar zijn verantwoord. Daarnaast stelt de accountant vast dat voor 16,3 miljoen euro aan mutaties in reserves en voorzieningen onvoldoende onderbouwing aanwezig was.
Hoewel die afwijkingen binnen de materialiteitsgrenzen blijven die horen bij een goedkeurende verklaring, schetst het accountantsverslag een organisatie waarin de financiële administratie nog altijd zwaar leunt op herstelwerkzaamheden, aanvullende controles en handmatige ingrepen.
Grote verschillen tussen begroting en realisatie
Acam plaatst ook vraagtekens bij de navolgbaarheid van de financiële informatie voor de gemeenteraad. Het verschil tussen de oorspronkelijke begroting en de uiteindelijke realisatie bedraagt ruim 803 miljoen euro aan baten en bijna 770 miljoen euro aan lasten. Volgens de accountant zijn die verschillen alleen goed te begrijpen wanneer meerdere documenten naast elkaar worden gelegd, waaronder de voorjaarsnota, najaarsnota en de begroting voor 2026.
In de jaarstukken ontbreekt volgens Acam een inhoudelijke toelichting op die mutaties. Daarmee wordt de controleerbaarheid van het begrotingsproces bemoeilijkt. De accountant merkt op dat “voor de navolgbaarheid c.q. de begrijpelijkheid een toelichting onmisbaar is”.
Ook de verwerking van het geraamde resultaat in de algemene reserve blijft een aandachtspunt. Acam wijst erop dat het tussentijds toevoegen van een geraamd resultaat van 135,1 miljoen euro het inzicht in het uiteindelijke jaarresultaat vertroebelt. De accountant maakte daar volgens het verslag al in 2022 opmerkingen over.
Problemen met Afis blijven doorwerken
Een belangrijk deel van de bevindingen hangt samen met Afis, het nieuwe financiële systeem van de gemeente. De implementatie daarvan verloopt al langere tijd problematisch en de gevolgen zijn volgens Acam nog steeds zichtbaar in de financiële processen.
De accountant spreekt van “zorgelijke” uitkomsten van onderzoeken naar het systeem. Bij de financiële planning en control constateert Acam problemen met onder meer werkprocessen, autorisaties, rapportages, gebruiksgemak en rekenkernen. De problemen bleken volgens het verslag niet tijdig oplosbaar, waarna het oude systeem Lias voorlopig opnieuw in gebruik is genomen.
Ook binnen de inkoopmodule werden zes kritieke knelpunten vastgesteld. Het beheer van stamgegevens, zoals leveranciers, projecten en rekeningnummers, vraagt volgens de accountant veel handmatige handelingen. Dat verhoogt het risico op fouten, onbevoegde mutaties en verstoringen van processen.
De problemen werken eveneens door in de controle op facturen. Bij een aanzienlijk deel van de gecontroleerde inkoopfacturen ontbrak voldoende bewijs dat prestaties daadwerkelijk waren geleverd. Voor een beperkt aantal posten kon helemaal geen documentatie worden verstrekt.
Daarnaast trof de gemeente noodmaatregelen om betalingsachterstanden weg te werken na de invoering van Afis. Daardoor werd voor ongeveer 5 miljoen euro aan facturen betaald zonder dat bewijs van geleverde prestaties in het systeem was vastgelegd. Volgens Acam ontstaat hierdoor het risico dat betalingen plaatsvinden zonder voldoende zekerheid over de uitvoering van leveringen of werkzaamheden.
Verliesvoorzieningen lopen verder op
Ook de gemeentelijke grondexploitaties blijven financieel gevoelig. Amsterdam heeft 166 actieve gebiedsontwikkelingen waarvoor afzonderlijke grondexploitaties worden bijgehouden. De voorziening voor verwachte verliezen steeg in 2025 van 334,2 miljoen euro naar 409,5 miljoen euro.
Acam wijst daarbij vooral op onzekerheden rond transformatiegebieden, waar bestaande functies zoals kantoren moeten plaatsmaken voor woningbouw. Mogelijke opbrengsten worden volgens de accountant vaak pas verwerkt zodra overeenkomsten met marktpartijen definitief zijn, waardoor projecten tussentijds verlieslatend kunnen ogen.
Daarnaast neemt het financiële risico rond het gemeentelijke Afval Energie Bedrijf verder toe. Het verlies op de deelneming bedraagt inmiddels 267,9 miljoen euro. Het totale risicobedrag waarvoor de gemeente blootstaat steeg van 182 miljoen euro eind 2024 naar 313,3 miljoen euro eind 2025.
Het accountantsverslag is hier te vinden, de berichtgeving van het Parool hier.
Geef een reactie