Werknemer met meer dan tien procent van de aandelen: let op pensioengevolgen!

Er kunnen meerdere redenen zijn om een werknemer te laten participeren in de onderneming. Dit kan zijn om kapitaal aan te trekken, te zorgen voor continuïteit naar de toekomst toe (bedrijfsovername) of juist om een werknemer te belonen. Dit laatste zien we vaak gebeuren om werknemers met specifieke kennis en ervaring te binden aan de onderneming.

Het komt regelmatig voor dat een ondernemer zelf of de adviseur/accountant met de vraag komt: een werknemer heeft de mogelijkheid gekregen om aandelen van de onderneming te kopen. Deze werknemer heeft hier gebruik van gemaakt en kunnen jullie aangeven wat de financiële gevolgen hiervan zijn? Hierbij denken we dan aan de financiële gevolgen voor de werkgever en de werknemer. Zo op het eerste oog is het een simpele vraag maar de impact kan groot zijn. In dit artikel legt ik uit waar je op moet letten op het moment dat de werknemer meer dan 10% van de aandelen in zijn bezit gaat krijgen.

Definitie dga

Allereerst kijken we naar de juridische onderbouwing van het begrip directeur-grootaandeelhouder (dga).

1. Regeling aanwijzing directeur-grootaandeelhouder 2016: in deze regeling heeft de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid aangegeven onder welke voorwaarden iemand als dga moet worden gezien en of er wel of geen sprake is van een verplichte deelname voor de werknemersverzekeringen.
2. Pensioenwet: voor de Pensioenwet ben je dga als je, direct of indirect, 10% of meer van de aandelen in bezit hebt.

Aan de hand van een voorbeeld zal duidelijk worden wat de impact kan zijn voor zowel de ‘werknemer’ als voor de werkgever.

Voorbeeld

Uitgangspunten van de onderneming: administratiekantoor met één dga. Deze dga bezit via zijn personal holding 100% van de aandelen van het administratiekantoor. Op de loonlijst van het administratiekantoor staan 15 werknemers. De volgende aanvullende arbeidsvoorwaarden heeft het administratiekantoor afgesloten voor de werknemers:

• pensioenregeling bij een professionele levensverzekeringsmaatschappij
  o ouderdomspensioen
  o levenslang partnerpensioen
  o wezenpensioen
  o tijdelijk nabestaandenoverbruggingspensioen
  o premievrijstelling wegens arbeidsongeschiktheid
• wga-hiaat uitgebreide dekking: ondervangt deels de inkomensterugval van de werknemer na twee jaar arbeidsongeschiktheid

Om de financiële gevolgen van een zieke werknemer op te vangen heeft het administratiekantoor een verzuimverzekering afgesloten. Deze verzuimverzekering kent een dekking van 100% voor het eerste ziektejaar (met 10 wachtdagen) en 70% voor het tweede ziektejaar als het gaat om het salaris. Tevens is er sprake van een arbodienstverlening en voldoet deze verzekering aan de eisen van de Wet Poortwachter.

Huidige situatie qua aandelenverhouding

Om de werknemer aan de onderneming te binden heeft de werkgever aan de werknemer een aanbod gedaan om een deel van de aandelen te kopen. Het gaat hierbij om in totaal 15% van de aandelen (zonder stemrecht) van het administratiekantoor. De nieuwe situatie ziet er dan als volgt uit:

Impact op financiële zekerheid

1. Voor de Pensioenwet geldt de volgende definitie: iemand wordt als dga beschouwd als hij direct of indirect 10% of meer van de stemgerechtigde aandelen bezit. Dit heeft grote gevolgen voor pensioen- en arbeidsongeschiktheidsverzekeringen:
   • Pensioenregeling: deelname aan collectieve pensioenregelingen, zoals in deze situatie bij een professionele levensverzekeringsmaatschappij, is vaak niet meer mogelijk. Bijna iedere pensioenuitvoerder sluit een dga uit voor wat betreft de pensioenregeling. Dit heeft direct gevolgen voor:
     • Ouderdomspensioen
     • Partner- en wezenpensioen
     • Anw-hiaat (nabestaandenoverbruggingspensioen)
       Al deze dekkingen komen dan te vervallen vanaf het moment dat de werknemer meer dan 10% van de aandelen direct of indirect in bezit heeft.
       Note: ook bij pensioenfondsen is een dga normaliter uitgesloten van deelnname.
2. Wga-hiaat uitgebreide dekking: de meeste verzekeraars kennen hier dezelfde voorwaarden als bij pensioen waardoor er niet langer een aanvullende dekking van toepassing is na twee jaar arbeidsongeschiktheid.
3. Verzuimverzekering: ook hierbij geldt dat de meeste verzekeraars een dga uitsluiten van deze verzekering. Bij ziekte van de werknemer zal het administratiekantoor zelf gedurende twee jaar het financiële risico moeten dragen.

Financiële gevolgen
Werknemer: bij een eventueel overlijden is het partner-, wezen- en nabestaandenoverbruggingspensioen niet meer verzekerd.
Werkgever: bij ziekte van de werknemer betaalt de werkgever zelf de eerste twee jaar het loon van de werknemer door.
Het mag duidelijk zijn dat de financiële impact voor werkgever en werknemer groot (kan) zijn.

Mogelijke oplossingen:

• In privé een overlijdensrisicoverzekering afsluiten om de financiële gevolgen van een overlijden op te vangen.
• Er zijn specifieke verzekeringsvormen voor een dga in loondienst, waarbij het ziekte- en arbeidsongeschiktheidsrisico verzekerd kan worden.
• Wellicht dat je met de huidige arbodienst afspraken kan maken als het gaat om het bewaken van het stappenplan in het kader van de Wet Poortwachter.
• De werknemer kan gewezen worden op het opbouwen van pensioen in de derde pijler.

Waar moet je nog meer op letten?

Is dit dan het enige waar je op moet letten bij een aandelenoverdracht? Nee, er zullen ook afspraken gemaakt moeten worden over de aanbiedingsplicht van de aandelen bij arbeidsongeschiktheid of overlijden. Deze afspraken zullen vastgelegd moeten worden in de aandeelhoudersovereenkomst. Daarbij is het verstandig om onder andere na te denken over een compagnonsverzekering. Een compagnonsverzekering is een overlijdensrisicoverzekering die specifiek bedoeld is voor bedrijven met meerdere eigenaren. Bij het overlijden van één van de eigenaren ontvangt de andere eigenaar het verzekerde kapitaal uit deze verzekering. Met dit ontvangen kapitaal kunnen de aandelen van de overleden eigenaar worden overgenomen van diens erfgenamen.

Conclusie

Alvorens de aandelen over te dragen is het aan te bevelen om eerst in kaart te brengen welke financiële risico’s er zijn voor werkgever en werknemer en zo financiële schade te voorkomen. En is er de tijd om eerst de verzekeringen op orde te brengen.

Ron Mulder MPLA is pensioenadviseur bij Alpina en als docent verbonden aan MOC Uitgevers.