De hoogste rechter boog zich drie jaar geleden al over de zaak rond de overname van Hans Anders in 2011. Het Franse Alpha en het Nederlandse Alpinvest betaalden toen € 215 miljoen, een bedrag dat grotendeels werd gefinancierd met leningen van de aandeelhouders in de overnamefondsen van Alpha – en daar hoorden ook verkopende eigenaren van de brillenzaak bij. De constructie liep via een Luxemburgse vennootschap. De rente over de leningen beliep € 4 miljoen en dat bedrag werd afgetrokken van de winst.
Niet toegestaan, oordeelde de Belastingdienst. Het gaat namelijk om omgeleide leningen, afkomstig van de eigenaren van de gekochte bedrijven, was de argumentatie. De Hoge Raad zette daar een streep door: de leningen zijn niet omgeleid omdat de achterliggende aandeelhouders niet voor ten minste een derde eigenaar waren van Hans Anders.
Fraus legis
De zaak werd daarom terugverwezen naar het gerechtshof, dat moest onderzoeken of er sprake was van fraus legis, oftewel misbruik van recht bij constructies zonder economische betekenis die alleen bedoeld zijn om belasting te ontlopen. In 2023 kwam het Amsterdamse hof tot een oordeel: dat was het geval. Er is sprake van kunstmatige rente die bedoeld is om minder winstbelasting te betalen. En dat mag niet volgens de wet.
De Hoge Raad volgt nu de uitleg van het hof, zodat de renteaftrek over de leningen alsnog van de baan is. De verwachting is nu dat in eenzelfde zaak over de overname van koffieautomatenbedrijf Autobar door het Britse CVC ook zo’n oordeel wordt geveld. Eerder was renteaftrek door het Franse PAI bij de overname van Hunkemöller ook al afgewezen.
Het FD citeert hoogleraar belastingrecht Rudolf de Vries (EY), die vindt dat de Hoge Raad te ver gaat en “de grenzen van de trias politica” overschrijdt. In tegenstelling tot de wetgever verruimt de Hoge Raad het gebruik van fraus legis juist vergaand, aldus De Vries, en dat creëert onzekerheid voor belastingplichtigen.
Als deze hoogleraar met kennelijke belangenverstrengeling de wet niet begrijpt, dan moet hij student worden aan de universiteit en niet leraar blijven.