De positie van de accountant als financieringsadviseur kalft al jaren af. En juist nu het financieringslandschap complexer wordt dan ooit, is die adviesrol onmisbaar.
De hoofdlijnen: minder behoefte, meer succes
Uit de Financieringsmonitor, die betrekking heeft op de periode juli 2024 tot juli 2025, blijkt dat 15 procent van de mkb-bedrijven behoefte had aan nieuwe externe financiering. Dat is een lichte daling ten opzichte van vorig jaar (16 procent) en beduidend minder dan de 20 procent die het CBS in 2019 registreerde. Van de bedrijven die daadwerkelijk stappen ondernamen, slaagde 55 procent erin om financiering aan te trekken. In 2019 was dat nog 51 procent. Wie uiteindelijk een aanvraag indiende, kreeg in 93 procent van de gevallen het gevraagde bedrag geheel of gedeeltelijk toegekend.
Op het eerste gezicht zijn dit bemoedigende cijfers. De slagingskans stijgt, het financieringssysteem lijkt te werken. Maar de dalende financieringsbehoefte is niet per se positief. Minder behoefte aan externe financiering kan ook betekenen dat ondernemers minder investeren, dat ze interen op reserves of dat ze de complexiteit van het financieringstraject mijden. In een economie die in 2025 met 1,9 procent groeide en waarin arbeidskrapte de grootste belemmering blijft, is het de vraag of het mkb voldoende investeert in de toekomst.
De verschuiving: van bank naar breed palet
De meest opvallende trend die zich over de afgelopen edities van de monitor aftekent, is de fundamentele verschuiving in het zoekgedrag van ondernemers. In 2019 begon nog circa 80 procent van de ondernemers zijn zoektocht naar financiering bij de bank. Inmiddels is dat gedaald tot ruwweg de helft. Non-bancaire financiers winnen gestaag terrein: denk aan crowdfunding, direct lending, equipment lease, factoring en private equity. Bij jonge bedrijven klopt slechts een derde nog aan bij een traditionele bank.
Dit is een structurele verandering die het financieringslandschap fundamenteel herschikt. De bank is niet langer het vanzelfsprekende eerste loket. Ondernemers zoeken steeds vaker online, vergelijken aanbieders en schakelen onafhankelijke financieel adviseurs in. Het CBS constateert dat deze adviseurs een steeds grotere rol spelen in het financieringsproces.
De stille erosie van de accountantsrol
En hier begint het te wringen. Want terwijl onafhankelijke financieel adviseurs terrein winnen, verliest de accountant juist aan positie in het financieringstraject. In 2019 maakte nog 51 procent van de ondernemers gebruik van de accountant bij de begeleiding van een financieringsaanvraag. In recente jaren is dat percentage fors gedaald, terwijl gespecialiseerde financieringsadviseurs hun aandeel juist zagen stijgen.
Dit is een trend die accountants die zeggen dat zij een pro-actieve rol vervullen in hun dienstverlening aan de ondernemer, aan het denken zou moeten zetten. Niet omdat de opkomst van gespecialiseerde adviseurs per definitie slecht is – integendeel, professionele financieringsadviseurs met een Erkend Financieringsadviseur MKB-keurmerk (EFM) voegen waarde toe. Maar omdat de accountant bij uitstek de professional is die het bedrijf door en door kent, die de cijfers begrijpt, die de ondernemer kan waarschuwen voor risico’s én die kan meesturen in het financieringstraject.
De accountant zit immers aan tafel bij de kwartaalbespreking, kent de kaspositie, ziet de investeringsbehoefte aankomen en kan tijdig het gesprek openen over financieringsopties. Geen enkele onafhankelijke adviseur heeft die positie. Als accountants geen tijd meer nemen voor die adviesrol, doen ze zowel de ondernemer als het beroep tekort.
Vrouwelijke ondernemers: een hardnekkig verschil
De Financieringsmonitor 2025 bevestigt opnieuw een patroon dat al langer zichtbaar is: vrouwelijke ondernemers lopen achter bij het verkrijgen van financiering. Niet omdat zij vaker worden afgewezen – het verschil zit niet in de beoordeling door geldverstrekkers – maar omdat zij minder vaak de stap zetten om daadwerkelijk een aanvraag in te dienen. Slechts 47 procent van de vrouwelijke ondernemers dient een aanvraag in, tegenover 59 procent van de mannelijke ondernemers.
Opvallend daarbij is dat vrouwelijke ondernemers zich váker oriënteren via de accountant of financieel adviseur dan via de bank. Zij zoeken dus expliciet professionele begeleiding, maar stranden vervolgens in de stap naar de daadwerkelijke aanvraag. Hier ligt een directe kans voor de mkb-accountant: juist bij vrouwelijke ondernemers kan proactieve begeleiding het verschil maken. Niet door de aanvraag over te nemen, maar door de drempels weg te nemen, het zelfvertrouwen te versterken en de ondernemer door het proces heen te loodsen.
Wat moet er veranderen?
De Financieringsmonitor is een spiegel die de beroepsgroep dwingt tot reflectie. Het financieringslandschap is ingrijpend veranderd en de mkb-accountant is onvoldoende meebewogen. Als wij relevant willen blijven in het financieringsdomein – en ik ben ervan overtuigd dat we dat moeten – dan zijn er concrete stappen nodig.
Allereerst: kennis van non-bancaire financiering is geen luxe meer, het is basisbagage. De mkb-accountant die alleen de weg naar de huisbankier kent, schiet tekort. Crowdfunding, leasing, factoring, supply chain finance, direct lending – het zijn stuk voor stuk instrumenten die voor specifieke situaties de beste oplossing kunnen bieden. Die kennis hoort in de opleiding, in de permanente educatie en in de dagelijkse adviespraktijk.
Ten tweede: maak financieringsbegeleiding een expliciet onderdeel van je dienstenpakket. Veel mkb-kantoren doen het er een beetje bij, als de ondernemer erom vraagt. Maar de monitor laat juist zien dat ondernemers die behoefte hebben aan financiering vaak niet de juiste stappen zetten. De accountant die proactief het gesprek opent over investeringen en financieringsmogelijkheden, voegt aantoonbaar waarde toe.
Ten derde: werk samen met gespecialiseerde financieringsadviseurs in plaats van het terrein aan hen over te laten. Een samenwerking waarbij de accountant de financiële analyse en onderbouwing levert en de adviseur het financieringsproces begeleidt, levert voor de ondernemer het beste resultaat op. De WHOA-praktijk laat inmiddels zien hoe vruchtbaar multidisciplinaire samenwerking kan zijn; in de financieringsadvieswereld kan dat net zo goed werken.
Tot slot
De Financieringsmonitor 2025 laat zien dat het mkb zijn weg naar financiering steeds beter weet te vinden – maar steeds vaker zonder de accountant. Dat is een gemiste kans. De mkb-accountant is bij uitstek gepositioneerd om de vertrouwde gids te zijn in een steeds complexer financieringslandschap. Maar dan moeten we die rol wel claimen, invullen en waarmaken. Het volledige onderzoeksrapport is te vinden op cbs.nl.
Jan Wietsma AA is partner bij MKB-kredietcoach en gespecialiseerd in herstructurering en bedrijfscoaching voor het mkb. Hij is tevens co-host van de podcast AV on Air van Accountancy Vanmorgen.
Geef een reactie