Ze draagt nu een rood T-shirt met daarop in grillige letters de tekst The climate can’t wait. Take action now. Rondom de tekst staan afbeeldingen van dieren, vissen en bomen.
Chantal moet lachen. ‘Zit je hier al lang?’, vraagt Gijs terwijl hij een stoel pakt en tegenover Chantal gaat zitten. ‘Wil je wat drinken?’
‘O ik heb net een cappuccino met havermelk besteld.’
Gijs wenkt de ober. ‘Heb je voor mij een dubbele espresso? En zet je die cappuccino ook even op mijn rekening?’
‘Is het verwarrend voor je? Een accountant in t-shirt?’
‘Nou verwarrend is misschien niet het juiste woord, maar je bent wel de eerste accountant die ik tegenkom die in zo’n korte tijd een gedaantewisseling heeft ondergaan.’
‘Nou als je mij morgen weer tegenkomt, kan het zomaar zijn dat ik weer in een mantelpakje loop. Uiteindelijk wil ik resultaat bereiken en dan kan het zeker helpen als je rekening houdt met de stijl van de partij die je bezoekt.’
Gijs moet grinniken. ‘De reden dat ik je gevraagd heb heeft te maken met het klimaat. En tijdens de diploma-uitreiking vertelde je op een gegeven moment dat je klimaatactivist bent en zelfs al een aantal keren op de A12 hebt gezeten om te demonstreren. Zoals ik toen al zei: dat had ik niet van een accountant verwacht. Ik dacht toen dat je op een groot accountantskantoor zou werken.’
Er wordt een kop met koffie op tafel gezet. ‘Alles naar wens?’
‘Wat een vooroordeel. Waarom zouden accountants die op een groot kantoor werken zich niet druk maken over het klimaat? Ik ken genoeg collega’s die dat doen. Alleen werk ik nu niet meer op een groot kantoor maar ben ik actief voor Environnement et durabilité. Dat iseen Franse organisatie die wereldwijd de dialoog aan wil gaan met grote ondernemingen over de manier waarop zij voldoen aan de Parijs-akkoorden. Daarbij heb ik de taak om hun financiële informatie te ontleden en vast te stellen of er sprake is van schone schijn of greenwashing als het gaat om het realiseren van de doelen uit de Parijs-akkoorden. En daarbij heb ik veel profijt van de controle-ervaringen die ik heb opgedaan bij een groot accountantskantoor.’
Chantal neemt een slok van haar koffie. ‘En jij, wat wil je van mij weten?’
Gijs tikt het scherm van zijn tablet aan. ‘Worden bedrijven door accountants aangesproken op het wel of niet realiseren van duurzaamheidsdoelstellingen?’
Chantal heft haar handen op. ‘Waar wil je beginnen? Duurzaamheid is zo’n omvangrijk thema, en daar valt zo veel onder. Dus zeg het maar.’
Gijs denkt na; moet hij in deze fase zelf al onderscheid en keuzes maken, of moet hij Chantal gewoon vragen wat er allemaal speelt? Hij besluit tot het laatste.
‘Ik wil nu zelf geen keuzes maken. Dus ik zou zeggen: verras mij.’
‘Jij je zin. Maar bedenk: als ik eenmaal het woord heb over dit onderwerp dan kan ik er uren over doorpraten.
Als het over duurzaamheid bij bedrijven gaat heb ik altijd de volgende agenda die ik ter sprake wil brengen: Als eerste wil ik weten in hoeverre bedrijven zich houden aan de milieuwetgeving. Wat doen ze er aan om milieubelasting te beperken en te verminderen? Het gaat dan vooral over de Wet milieubeheer en Activiteitenbesluit milieubeheer.
Het tweede onderwerp op mijn lijstje gaat over energie. Daarbij gaat het onder andere over de Energie Efficiency Richtlijn. Van energie ga ik dan over naar afvalbeheer. Veel bedrijven zijn zich er namelijk nog niet van bewust dat ze een actief beleid rondom afvalhiërarchie dienen te hebben.
Dat zijn drie hele concrete onderwerpen waar bedrijven nu al aan dienen te voldoen. Daarna ga ik aan de slag met het bespreekbaar maken van onderwerpen die te maken hebben met het klimaat, de circulaire economie en sociale duurzaamheid. Dat zijn onderwerpen waarbij er vaak sprake is van minder harde normen, en er ook nog heel veel uitgevogeld moet worden hoe het precies zit. Dat is vaak ook veel complexer en daarbij hangt veel met elkaar samen. Niet dat ik bedrijven daarmee laat wegkomen, ze moeten hier zeker beleid op voeren en kpi’s voor hebben ontwikkeld. Maar het loopt niet altijd zo als van tevoren bedacht.’
Gijs is onder de indruk van de kennis die Chantal op dit gebied heeft. ‘Hoe ben je aan al die wijsheid gekomen?’
‘Onder andere tijdens interne sessies bij mijn vorige werkgever. Maar ik heb er ook heel veel over gelezen. En op een gegeven moment dacht ik: er mag wel wat meer actie in en ben ik gaan demonstreren. En nu zet ik mij dus in voor een organisatie die het bevorderen van duurzaamheid hoog in het vaandel heeft staan.’
Gijs probeert zich een beeld te vormen van Chantal die op de snelweg zit, misschien wel vastgeplakt, zich verzettend tegen de politie. Dat ze gaat voor duurzaamheid en strijd tegen het verloederende klimaat, daar gelooft hij wel in. Maar Gijs vraagt zich af in hoeverre het nu echt effectief is. Gaan grote bedrijven niet gewoon hun gang, bepaalt niet uiteindelijk het geld dat ze kunnen verdienen de koers? Een koers die al jarenlang hetzelfde is.
‘Ik wil je eigenlijk nog een vraag stellen. In hoeverre vind je dat accountants nog diensten kunnen verlenen aan bedrijven die toch niet van plan zijn om serieus met duurzaamheid aan de gang te gaan? Zolang ze een stempel van de accountant onder het jaarverslag hebben, maakt het toch allemaal niets uit. Het gaat uiteindelijk toch alleen maar over de financiële cijfers. Kloppen die of niet?’
‘De accountant moet bij steeds meer bedrijven niet alleen maar kijken naar de financiële cijfers, maar ook naar zogenaamde niet-financiële informatie. Als een bedrijf te weinig doet met duurzaamheid, dan kan dat gevolgen hebben voor de verklaring die de accountant uiteindelijk afgeeft. En dat heeft weer gevolgen voor bijvoorbeeld de financierbaarheid van een bedrijf, of de aantrekkelijkheid als werkgever.’
‘Nou, laat ik een voorbeeld noemen. Een sigarettenfabrikant, die met zijn product bewezen negatieve impact heeft op de gezondheid van mensen. Zou een dergelijke onderneming nog recht moeten hebben op een accountant?’
‘Als je het mij persoonlijk vraagt zeg ik van niet. Maar ik denk dat er nu weinig wettelijke mogelijkheden zijn om een sigarettenfabrikant niet als klant aan te nemen.’
‘Maar denk dan even met mij mee over de toekomst. Zou het zo kunnen zijn dat jullie beroepsorganisatie een verordening uitvaardigt waarin het accountants niet meer is toegestaan om bedrijven te controleren die zich willens en wetens niet aan de duurzaamheidsregels houden?’
‘Dat vind ik wel een hele lastige. Daar moet ik echt over nadenken. Ik geloof nu vooral in de dialoog en mijn persoonlijke drive van activisme.’
‘Ik vond het heel leuk gesprek’, zegt Gijs. ‘Bedankt en ik zal even afrekenen.’
‘Ik ook.’
Als Gijs betaald heeft, loopt hij naar de halte van de tram. Hij denkt nog eens na over zijn laatste vraag aan Chantal. Als accountants echt de wereld willen redden, zouden ze dan ook niet wat strenger moeten zijn als het gaat om het ondersteunen van klanten die uiteindelijk de duurzaamheidsregels toch maar aan hun laars lappen? Wellicht een mooie vraag voor Jan Spijker, die hij binnenkort weer spreekt.
Jan Wietsma
Eerdere afleveringen:
Geef een reactie