Nieuwe box 3-wet lijkt het te halen ondanks brede twijfel

Tijdens het slotdebat over de hervorming van box 3 uitten Kamerleden stevige twijfels over de gekozen koers. En ook verantwoordelijk demissionair staatssecretaris Heijnen is minder enthousiast dan hij had willen zijn. In de commissievergadering van woensdag verzuchtte hij dat het wetsvoorstel wat hem betreft ‘minder mooi’ en een ‘tussenstation’ is.

Uitstel geen optie

Dat een meerderheid van de Kamer volgende week toch groen lijkt te gaan geven komt omdat uitstel nauwelijks een optie is. Het dossier sleept zich nu vier jaar voort en volgens het ministerie van Financiën kost elk jaar vertraging de schatkist circa €2,4 miljard. Dat argument weegt voor veel partijen zwaarder dan hun inhoudelijke bezwaren tegen het voorstel.

Vier jaar na het Kerstarrest

De behandeling van de Wet werkelijk rendement nadert daarmee haar afronding, ruim vier jaar nadat de Hoge Raad de oude box 3-systematiek onrechtmatig verklaarde. Het nieuwe stelsel moet in 2028 van kracht worden en een einde maken aan de juridische en uitvoeringsproblemen die ontstonden na het zogenoemde Kerstarrest. Met deze uitspraak bepaalde de Hoge Raad op 24 december 2021 dat de belastingheffing in box 3 onrechtmatig was. Belasting werd namelijk geheven over een fictief rendement dat veel spaarders in werkelijkheid niet behaalden.

Politiek compromis

De voorgestelde hervorming is het resultaat van een compromis dat in 2024 werd gesloten, toen het kabinet-Rutte IV al demissionair was. Daarbij werd gekozen voor een vermogensaanwasbelasting, waarbij ook niet-gerealiseerde winsten jaarlijks worden belast. Dat systeem sluit aan bij de wensen van partijen als GroenLinks-PvdA en D66. Tegelijkertijd bevat het voorstel uitzonderingen, onder meer voor vastgoed en belangen in start-ups, om tegemoet te komen aan partijen die liever alleen gerealiseerde winsten belasten. Inmiddels zijn de politieke verhoudingen echter verschoven. Een meerderheid van de Kamer spreekt de voorkeur uit voor een volledige vermogenswinstbelasting, waarbij pas bij verkoop wordt afgerekend. In het coalitieakkoord van VVD, D66 en CDA is vastgelegd dat box 3 in de toekomst verder moet worden ontwikkeld in die richting. Maar hoe zeker dat is, bleef tijdens het debat onduidelijk.

Wijzigingen niet kansrijk

Voorstellen om het huidige wetsvoorstel nog aan te passen, lijken weinig kansrijk. Veel amendementen zijn door het ministerie ontraden vanwege uitvoeringsproblemen bij de Belastingdienst of omdat ze te kostbaar zijn. Volgende week dinsdag stemt de Kamer eerst over de amendementen en moties. Twee dagen later volgt de eindstemming over het wetsvoorstel zelf.