Een belangrijk deel van het jaarverslag gaat over informatieverstrekking aan de rechter. De IBTD publiceerde vorig jaar voor de tweede keer onderzoek naar dit onderwerp. Daarbij keek de inspectie naar vijf complexe en omvangrijke belastingzaken.
Weinig oog voor impact van werk op burger
Volgens de inspectie kunnen onvolledige dossiers gevolgen hebben voor de rechtsbescherming van burgers en bedrijven. In de onderzochte zaken zag de IBTD verschillende patronen terug. Zo leggen medewerkers het betreffende wetsartikel niet altijd op dezelfde manier uit. Ook komt informatie uit verschillende systemen en organisatieonderdelen samen, waardoor het lastig kan zijn om een compleet dossier op te bouwen.
De IBTD schrijft daarnaast dat de Belastingdienst een sterk inhoudelijk gedreven organisatie is. In de onderzochte dossiers was volgens de inspectie weinig oog voor de impact van het werk op de burger. Als er sprake was van reflectie en evaluatie, beperkte die zich volgens de IBTD vooral tot de inhoud van de zaak. De interactie of relatie met belanghebbenden en gemachtigden bleef daarbij buiten beeld.
De kabinetsreactie op het onderzoek was kritisch. De staatssecretaris van Fiscaliteit, Belastingdienst en Douane kondigde aanvullend onderzoek aan naar recente zaken en mogelijke verbeteringen. Volgens de IBTD leidde dat onderzoek op een aantal punten tot vergelijkbare bevindingen. De inspectie is nog met de staatssecretaris en de Belastingdienst in gesprek over de aanbevelingen.
Moeizaam traject rond meldingen van mogelijke fraude
Ook de verwerking van meldingen van mogelijke fraude komt terug in het jaarverslag. De IBTD onderzocht een traject bij de Belastingdienst om die verwerking te verbeteren. Volgens de inspectie voldeed dit proces niet volledig aan de eisen van privacywetgeving en verliep het op orde brengen ervan moeizaam.
De inspectie ziet daarvoor geen enkele duidelijke oorzaak. Zij spreekt van een kluwen aan maatschappelijke, organisatorische en interpersoonlijke dynamieken die elkaar beïnvloeden. Als verbeterpunten noemt de IBTD onder meer duidelijkheid over verantwoordelijkheden, het bespreekbaar maken van druk van buitenaf en gerichtere samenwerking.
Volgens de beleidsreactie dragen de inzichten van de IBTD bij ‘aan de verdere inrichting van de privacy-organisatie en aan bewustwording binnen de Belastingdienst en het ministerie van Financiën’.
Ondernemers bij douanegeschillen
Voor ondernemers is vooral het onderdeel over douanegeschillen relevant. De IBTD publiceerde in het najaar van 2025 de eerste bevindingen van een onderzoek naar rechtsbescherming van ondernemers bij geschillen over douaneheffingen. Het ging daarbij om de fase vóórdat de Douane definitief beslist om een navordering op te leggen.
Volgens de inspectie krijgen ondernemers meestal de gelegenheid om hun standpunt toe te lichten. Toch krijgt de rechtsbescherming niet altijd de aandacht die nodig is. De IBTD roept de Douane op ondernemers expliciet te wijzen op hun inzagerecht. Ook is volgens de inspectie vaak niet duidelijk hoe de Douane argumenten en bewijsstukken van ondernemers weegt. Daarnaast zijn dossiers niet altijd volledig, wat de transparantie belemmert.
De Douane is inmiddels begonnen met een aangepaste werkwijze. Daarbij wordt standaard gewezen op het recht op inzage. Het onderzoek wordt in 2026 afgerond. Dan kijkt de IBTD ook naar de bezwaarfase en naar de ruimte die Europese regelgeving biedt om rekening te houden met onredelijke uitkomsten bij toepassing van wet- en regelgeving.
Vorig jaar beloofde de staatssecretaris dat de douane aan een betere dienstverlening zou werken. In dit artikel van AV zegde de staatssecretaris onder meer snellere communicatie toe, betere IT en meer aandacht voor de concurrentiepositie van Nederlandse bedrijven.
Hersteloperaties blijven ingewikkeld
De IBTD blijft daarnaast hersteloperaties volgen, waaronder herstel rond de kinderopvangtoeslag, de FSV-lijsten en box 3. Volgens de inspectie duurt het herstel voor veel mensen nog steeds lang en blijft de uitvoering ingewikkeld. Voor de Hersteloperatie Toeslagen kijkt de inspectie in 2026 specifiek naar groepen getroffenen zoals jongeren en ondernemers.
Ook volgt de inspectie signalen rond ambtshalve aanslagen, het intrekken van btw-nummers, ambtelijke onderzoeken in de fiscaliteit en centrale postverwerking bij de Belastingdienst. Vooral de keteneffecten van ambtshalve aanslagen baren de IBTD zorgen.
Geef een reactie