De dienst noemt twee hardnekkige knelpunten die al jaren spelen maar nog steeds niet zijn opgelost: de aftrek van specifieke zorgkosten en de financiële problemen die ontstaan door nabetalingen van uitkeringen of salarissen.
Zorgkostenaftrek
Vooral de regeling voor aftrek van specifieke zorgkosten ligt onder vuur. In 2023 maakten naar schatting 900.000 huishoudens gebruik van de regeling, die de schatkist ongeveer 315 miljoen euro kostte. De Belastingdienst noemt de regeling complex, foutgevoelig en moeilijk uitvoerbaar. Volgens een eerdere evaluatie maakt 23 procent van de gebruikers fouten bij de aangifte.
Burgers moeten vaak bonnetjes, medische verklaringen en andere bewijsstukken jarenlang bewaren en weten vooraf vaak niet zeker of kosten wel aftrekbaar zijn. Daardoor zien sommige mensen af van een aftrekpost waar zij mogelijk recht op hebben, terwijl anderen juist geconfronteerd worden met correcties en terugvorderingen. Het kabinet-Jetten wil de regeling vanaf 2028 afschaffen. De Belastingdienst benadrukt dat daarvoor wel een werkbaar alternatief moet komen.
Nabetalingen
Een tweede probleem betreft burgers die met terugwerkende kracht geld ontvangen van bijvoorbeeld UWV, gemeente of werkgever. Hoewel zo’n nabetaling op het eerste gezicht gunstig lijkt, kan zij leiden tot verlies van toeslagen en een hogere aanslag inkomstenbelasting. Sommige burgers moeten daardoor onverwacht duizenden euro’s terugbetalen. Volgens de Belastingdienst zijn de gevolgen vaak ondoorzichtig en stressvol. De dienst pleit ervoor nabetalingen buiten het inkomen te houden waarmee toeslagen en andere inkomensafhankelijke regelingen worden berekend. Ook wil zij burgers actiever waarschuwen voor fiscale gevolgen van nabetalingen.
Half miljoen bezwaren
Opvallend is verder dat het aantal bezwaarschriften tegen belastingbesluiten is opgelopen tot ongeveer een half miljoen. De Belastingdienst slaagt er steeds minder goed in om bezwaren binnen de wettelijke termijn af te handelen. Zonder ingrijpen zal de achterstand verder oplopen, waarschuwt de dienst. Een deel van de groei komt doordat steeds vaker massaal bezwaar wordt gemaakt tegen wetgeving zelf, onder meer na uitspraken van de Hoge Raad en door commerciële no-cure-no-paybedrijven.
Herontwerp
Om de problemen aan te pakken werkt de Belastingdienst aan een grootschalig herontwerp van het bezwaarproces. Daarbij wordt nadrukkelijk gekeken naar geautomatiseerde ondersteuning en toepassingen van kunstmatige intelligentie. De verwachting is dat bezwaren daardoor sneller en met minder fouten kunnen worden afgehandeld.
Delen van gegevens
Ook het delen van gegevens met gemeenten en andere overheidsinstanties blijft een knelpunt. De Belastingdienst wil burgers eerder kunnen helpen bij schulden of andere problemen, maar loopt daarbij tegen privacywetgeving en fiscale geheimhoudingsregels aan. Zelfs wanneer burgers toestemming geven, ontbreekt vaak een wettelijke grondslag om gegevens uit te wisselen. Wel loopt sinds 2025 een experiment waarbij gegevens met gemeenten worden gedeeld om mensen met schulden eerder in beeld te krijgen. Voor een structurele oplossing is echter nieuwe wetgeving nodig.
Meer werk, minder mensen
In het slothoofdstuk klinkt een bredere waarschuwing. De Belastingdienst zegt te maken te hebben met stijgende maatschappelijke verwachtingen, een groeiende werkdruk en beperkte ICT-capaciteit. Daardoor moeten burgers soms nog steeds formulieren printen, handmatig invullen en per post opsturen, terwijl veel gegevens al bij de overheid bekend zijn.
AI
De dienst ziet kansen in AI om signalen van burgers sneller te analyseren en knelpunten eerder te herkennen, maar benadrukt dat veel structurele problemen alleen kunnen worden opgelost als politiek, beleid en uitvoering gezamenlijk kiezen voor eenvoudiger wet- en regelgeving.
Download hier het rapport.
Geef een reactie