Cijfers zijn vaak het veelzeggendst, en accountants zijn er ook nog eens dol op. Accountancy Vanmorgen nam enkele actuele ontwikkelingen binnen de accountancy onder de loep, zowel op het vlak van ICT als dat van het accountantskantoor. En hoe kan het ook anders: daarbij draait het vooral om de kengetallen.
Cultuur
Focussen op kengetallen, maar tegelijk ook kijken naar de cultuur bij accountantskantoren? Dat laatste lijkt zich niet makkelijk in cijfers te laten uitdrukken, maar toch valt er best wat zinnigs over te zeggen. SRA besteedt er bijvoorbeeld veel aandacht aan in het Jaarverslag 2022: Kwaliteit & Cultuur. De netwerkorganisatie memoreert in het verslag terecht dat succesvolle kantoren vaak een sterke bedrijfscultuur met elkaar gemeen hebben. Er wordt ook nog eens werk van gemaakt cultuur en gedrag zoveel mogelijk meetbaar te maken, met het SRA-Cultuur- en gedragsonderzoek. De 0-meting onder de eigen achterban vond plaats in 2016, inmiddels is SRA toe aan de derde meting.
Wat valt op? De focus bij kantoren van de SRA-respondenten verschuift de afgelopen jaren steeds verder van innovatie- en resultaatgerichtheid naar mensgerichtheid. Iedereen vindt kwaliteit belangrijk, maar om die kwaliteit te kunnen leveren moet er juist ook aandacht zijn voor de randvoorwaarden. Zoals “de balans tussen werk en privé, werkdruk/-stress, systemen, processen en leren van elkaar”, schrijven de opstellers van het rapport. Dat lijkt ook een logische ontwikkeling. Accountants zijn schaars en de werkdruk was in het verleden bij veel kantoren vaak hoog. Inmiddels lijkt accountancybreed steeds meer het besef door te dringen dat een aantrekkelijke werkgever vooral ook een werkgever is die ruimte biedt en oog heeft voor het welzijn van werknemers.
“De focus bij SRA-kantoren verschuift steeds verder van innovatie- en resultaatgerichtheid naar mensgerichtheid” – SRA-Cultuur- en gedragsonderzoek
Opvallend in het SRA-onderzoek is dan ook dat vragen over leidinggevenden beter scoren dan in eerdere cultuurmetingen. “We zien dat leidinggevenden meer openstaan voor feedback op hun functioneren. Ook zien we dat leidinggevenden vaker voorbeeldgedrag laten zien en dat zij actiever reageren op signalen over werkdruk. Tegenspraak wordt meer op prijs gesteld en ook wordt feedback beter gestructureerd toegepast. Er is meer aandacht voor de medewerkers en dat zien we terug in de uitkomsten.”
Tarieven
En dan de ‘hardere’ kengetallen: tarieven in de accountancy bijvoorbeeld. Wat valt er te zeggen over hoe die zich ontwikkelen? De zogeheten Dienstenprijsindex (DPI) van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) geeft wat dat betreft enig inzicht. De DPI volgt het prijsverloop van diensten die door in Nederland ingezeten bedrijven zijn geleverd en verkocht. Daarbij wordt van een vastgesteld pakket van diensten het prijsverloop in de tijd gevolgd. De nieuwe reeks heeft als basis 2015=100. Bij de categorie ‘Accountants, boekhouders en belastingconsulenten’ levert dat een interessant beeld op. Na enkele jaren van een redelijk stabiele stijging laat 2022 een veel grotere sprong zien. Afgelopen jaar wijkt duidelijk af, voor wat betreft de prijzen van diensten die accountants, boekhouders en belastingconsulenten leverden.
Dat lijkt ook wel in lijn te zijn met de constatering van het CBS over het derde kwartaal van 2022, dat de omzetten in de accountancy en fiscale advisering met een stijging van 11,4 procent harder groeiden dan ooit. De tarieven in de sector zitten flink in de lift dus, dat is wel duidelijk. Voor een belangrijk deel is dat uiteraard te verklaren door de inflatie. Daarbij moet wel worden aangetekend dat de CBS-cijfers over 2022 nog voorlopig zijn. De stijging van 4,7 procent in 2022 ten opzichte van een jaar eerder is overigens ook veel sterker dan wat ING bijvoorbeeld aan het begin van het jaar voorzag. De bank voorspelde wel dat de tariefstijging in de accountancy boven de 2 procent zou uitkomen: “Naast hogere kosten door strengere wet- en regelgeving, wat leidt tot intensievere controles, zijn de hogere tarieven deels compensatie voor de stijgende personeelskosten vanwege de krappe arbeidsmarkt. Dit geldt met name voor de auditpraktijk, waar het aantal accountantsorganisaties dat wettelijke controles uitvoert in de afgelopen jaren is afgenomen.”
“NOAB- en Fiscountkantoren blijven groeien in aantal medewerkers, omzet en resultaat” – Benchmark NOAB en Fiscount
Welke interessante en actuele kengetallen over de sector zijn er momenteel nog meer voorhanden? Dan kom je al snel uit bij de jaarlijks uitgevoerde benchmark van NOAB en Fiscount, met gegevens over accountants-, administratie- en belastingadvieskantoren die bij de twee organisaties zijn aangesloten. Ook daar blijven kantoren groeien in aantal medewerkers, omzet en resultaat. De groei in 2022 is opnieuw hoger dan het jaar ervoor. Van de 434 deelnemers in 2022 hebben 381 deelnemers de omzet- en kostengegevens over 2021 ingevuld, met bijbehorend gemiddelde aantal medewerkers. Hiervan ziet het gemiddelde kantoor er als volgt uit:
Dienstenprijzen accountants, boekhouders en belastingconsulenten
| Prijsindex | |||||||||||||
| 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022** | |
| 2015=100 | |||||||||||||
| 692 Accountants, boekhouders en belastingconsulenten. | 96,7 | 98,8 | 99,6 | 100,1 | 99,9 | 100,0 | 99,7 | 100,4 | 103,0 | 105,0 | 107,3 | 109,6 | 114,7 |
| Jaarmutaties | |||||||||||||
| 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022** | |
| % | |||||||||||||
| 1,3 | 2,1 | 0,8 | 0,6 | -0,3 | 0,1 | -0,3 | 0,7 | 2,6 | 2,0 | 2,1 | 2,1 | 4,7 |
** = voorlopige cijfers Bron: CBS
Kengetallen NOAB- en Fiscountkantoren
| € | €/fte | % omzet | % groei t.o.v. 2020* | |
| Netto omzet: | 654.000 | 98.900 | 100% | 8,5% |
| Bruto marge: | 623.000 | 94.300 | 95% | 7,6% |
| Personeelskosten: | 252.000 | 37.900 | 39% | 6,1% |
| ICT-kosten: | 41.000 | 6.200 | 6% | 15,6% |
| Totale kosten vóór managementbeloning: | 393.000 | 59.700 | 60% | 8,1% |
| Resultaat vóór managementbeloning: | 230.000 | 34.600 | 35% | 6,9% |
| Management beloning | 149.000 | 22.400 | 23% | 3,9% |
| Netto resultaat vóór belasting | 81.000 | 12.200 | 12% | 12,8% |
| Gemiddeld aantal medewerkers (fte) | 6,6 | 6,4% |
* Betreft groei van de deelnemers die in 2022 en 2021 hebben deelgenomen aan de Benchmark Kantoorcijfers en omzet, kosten en bijbehorend aantal medewerkers hebben ingevuld voor de jaren 2021 resp. 2020 (2-jaarspanel van 239 kantoren).
Bron: NOAB & Fiscount
De benchmark geeft ook inzicht in ICT en innovatie bij de aangesloten kantoren. Hoe meer het blauwe balkje naar links is getekend, hoe meer de kantoren de innovatie hebben ingezet. “Boekhouden in de cloud en automatisch boeken wordt door bijna elk kantoor ingezet”, schrijven de opstellers van de benchmark. “Innovaties op het gebied van benchmarking, rapportage naar klanten en advisering stijgen langzaam in vergelijking met vorig jaar, terwijl standaardisatie van werkzaamheden en tools voor samenwerking met de klant de meeste aandacht krijgen.”
€ 41.000
In 2021 gaven NOAB- en Fiscountkantoren uit de benchmark gemiddeld € 41.000 uit aan ICT, ongeveer 6 procent van de omzet
€ 6.200
In 2021 gaven NOAB- en Fiscountkantoren uit de benchmark gemiddeld € 6.200 per fte uit aan ICT
4,7%
De dienstenprijzen in de accountancy stegen in 2022 met 4,7 procent veel harder dan vooraf voorspeld
15,6%
De ICT-kosten van de NOAB- en Fiscountkantoren uit de benchmark stegen met 15,6 procent t.o.v. 2020
Analyse Gerard Bottemanne
Wat valt Gerard Bottemanne van onderzoeksbureau GBNED op aan de kengetallen? “De benchmark van NOAB en Fiscount laat zien dat er nogal wat ontwikkelingen zijn waar accountants- en administratiekantoren zich op oriënteren of (een) volgend jaar uitrollen. Het valt me daarentegen op dat benchmarken, data-analyse, KPI-rapportages, standaardisatie met RGS en dashboards achterlopen bij andere genoemde ontwikkelingen. Terwijl Business Intelligence (BI) juist volop in de belangstelling staat op dit moment. Het kan daarom zomaar zijn dat er komende jaren sprake is van een inhaalslag.” Met name Microsoft Power BI lijkt voor een doorbraak te zorgen als het gaat om zelf gegevens analyseren en visualiseren, schat Bottemanne in. “Zo zijn steeds meer kantoren ook bezig met een eigen datawarehouse. Relevante data uit de verschillende softwaresystemen worden dan vooraf verzameld in één eigen opslagsysteem (datawarehouse). Vervolgens kun je naar hartenlust die data gebruiken voor BI-toepassingen, zoals Power BI.
Benchmarken, data-analyse, KPI-rapportages en dashboards komen zo steeds meer beschikbaar voor kantoren. Even wat simpele voorbeelden van BI-analyses: hoe presteert een onderneming ten opzichte van andere ondernemingen in een bepaalde branche? Of: welke producten en/of diensten van een onderneming geven de hoogste winst? En hoe is de productiviteit van individuele kantoormedewerkers? Om dat goed voor elkaar te krijgen, is standaardisatie een belangrijke voorwaarde. Bij standaardisatie gaat het voornamelijk om gegevensmodellen, gegevensontsluiting én eenvoud. In de praktijk is dat nog lang niet altijd goed geregeld. En zonder gestandaardiseerde data geen BI.” Om te beginnen maar eens kijken naar het voorbeeld over de prestatie van een onderneming ten opzichte van andere ondernemingen in een bepaalde branche. Bottemanne: “Volgens mij een basisfunctie van kantoren voor hun klanten. Als je de winstgevendheid, opbrengst en kosten wilt vergelijken, mede op basis van financiële ratio’s, dan moet je in elk geval werken met dezelfde rekeningmodellen. Een uitkomst hiervoor is RGS. In 2012 voorgesteld als Referentie Grootboekschema met primair de focus op het mkb. Koppel alle bestaande rekeningschema’s aan RGS en gebruik RGS zelf als rekeningschema, desgewenst voor nieuwe klanten. Zo was RGS in 2012 bedoeld: zo vroeg mogelijk in de keten inconsistenties signaleren, met ook nog eens aandacht voor de fiscale rekenregels, verbands- en samenhangcontroles. De praktijk leert dat er onder de bezielende leiding van het SBR-programma en de NBA een RGS-schema is ontstaan dat momenteel meer dan 4700 RGS-codes telt. Als je zoekt op ‘Rente’ kom je alleen al op 92 RGS-codes uit. En er zijn zo’n 800 RGS-codes aanwezig voor woningcorporaties, waarmee voor een groot deel is afgeweken van de focus op het mkb. Tel daarbij op dat belangrijke leveranciers van boekhoudsoftware regelmatig achterlopen met de implementatie van RGS-versies en je zult begrijpen dat tien jaar na de introductie nog maar weinig kantoren echt zijn aangehaakt bij RGS. Mogelijk gaat RGS MKB uitkomst bieden.
“Steeds meer kantoren zijn bezig met een eigen datawarehouse” Gerard Bottemanne
Stel dat je als kantoor zelf werkt met een standaard rekeningschema voor alle klanten, dan kun je zonder RGS komen tot het vergelijken van cijfers van verschillende ondernemingen. De vraag is dan wel hoe je vanuit, vaak verschillende, boekhoudpakketten periodiek de gewenste cijfers in je BI-omgeving krijgt. Al dan niet via een eigen datawarehouse. Een oplossing daarvoor zijn API-koppelingen. Simpel gezegd door softwareleveranciers beschikbaar gestelde standaard koppelingen voor het ontsluiten van data uit een softwarepakket. Je moet dan natuurlijk wel weten welke data(elementen) je precies nodig hebt, hoe je die data uit meerdere administraties kunt ontsluiten en hoe je een beveiligde automatische koppeling tot stand brengt. Om kantoren te ondersteunen zijn er verscheidene tools in de markt, specifiek gericht op het ontsluiten van data uit standaard boekhoud- en andere software om te ontsluiten voor BI-toepassingen.”
Vanuit zijn onderzoeksbureau GBNED is zeer recent de uitvraag “ondersteuning API’s in software voor de accountancy” gestart, vertelt Bottemanne. “Al onze bekende softwareleveranciers in de accountancy zijn individueel benaderd met het verzoek antwoord te geven op enkele vragen over de mate en wijze van ondersteuning van het ontsluiten van data voor onder andere BI door gebruikers. Zo weet je in elk geval vanuit welke softwaresystemen in de accountancygegevensontsluiting mogelijk is op basis van API’s en welke gegevens het betreft. Een aandachtspunt is wel dat lang niet alle softwarepakketten beschikken over moderne API-koppelingen. Als je als kantoor met BI aan de slag wilt gaan, adviseer ik eerst te inventariseren uit welke pakketten je relevante data wilt ontsluiten. Boekhoudsoftware is al genoemd, maar wat te denken van salarissoftware, rapportagesoftware en fiscale aangiftesoftware.”
RGS MKB
In 2021 is het initiatief RGS MKB gestart. Bottemanne: “Met het complete RGS als uitgangspunt is vanuit RGS gewerkt aan een representatieve (sub)set van RGS-codes, exclusief mutaties en codes voor woningcorporaties. In de meest uitgebreide vorm zijn er rond de 1000 standaardcodes (zo’n 20 procent van het complete RGS). Alle door RGS MKB gebruikte RGS-codes zijn individueel of per groep toegelicht, met in veel gevallen ook boekingsvoorbeelden. De focus van RGS MKB ligt 100 procent op het mkb en de accountants- en administratiekantoren die daar werken. Er wordt rekening gehouden met verschillende bedrijfsvormen, zoals de eenmanszaak, bv, stichting en vereniging.
In relatie tot standaardisatie en BI is en wordt er vanuit RGS MKB gewerkt aan RGS-standaarden, zoals RGS MKB-rapportages. Dat biedt rekenregels voor het opstellen van diverse rapportages, zowel extern als intern gerichte. Het gaat om rapportages met betrekking tot jaarrekeningen, winstaangifte IB en VPB, CBS Productie Jaarstatistiek, kasstroomoverzichten en overige rapportages. Per rapportage wordt inzicht geboden in de items waaruit een rapportage is opgebouwd. En per item is er inzicht in de onderliggende RGS-codes. Op deze wijze bieden we derden (zoals accountants- en administratiekantoren die zelf met BI aan de slag gaan) de mogelijkheid rapportages te visualiseren op basis van RGS. Zo kun je straks beschikken over een BI-dashboard met een tussentijdse winstaangifte IB of VPB op basis van de meest actuele cijfers uit het boekhoudpakket.
Hetzelfde geldt ook voor RGS-kengetallen. Dat biedt formules om financiële kengetallen op basis van RGS-codes op te bouwen en weer te geven. Er zijn (zo’n 30) kengetallen voor rentabiliteit, solvabiliteit, liquiditeit, activiteiten, personeel en sustainability (duurzaamheid). Per kengetal wordt inzicht geboden in de elementen waaruit een kengetal is opgebouwd (veelal bestaande uit een teller en een noemer). En per element is inzicht in de onderliggende RGS-codes. Op deze wijze bieden we derden (zoals accountants- en administratiekantoren die zelf met BI aan de slag gaan) de mogelijkheid kengetallen te visualiseren op basis van RGS. Verder wordt er vanuit RGS MKB gewerkt aan de RGS-vaste activastaat en het RGS-journaal. Deze en andere ontwikkelingen moeten bijdragen aan een steeds verdergaande standaardisatie voor met name accountants- en administratiekantoren. Op de website Boekhoudplaza.nl van GBNED is daarover meer informatie te vinden.”
Deze bijdrage komt uit de tweede editie van het AV-magazine met het thema ICT en Kengetallen. Dit magazine is verschenen in juni 2023. Zie: https://www.accountancyvanmorgen.nl/kennisdoc/av2-2023-ict-en-kengetallen/
Geef een reactie