Op dit moment combineren naar schatting zo’n 2 miljoen Nederlanders hun betaalde baan met mantelzorg. Zij zorgen naast hun werk voor een naaste met fysieke of mentale gezondheidsproblemen. Voor veel mensen gaat dat goed, maar een groeiende groep raakt overbelast. De SER waarschuwt dat dit kan leiden tot uitval, minder werken of zelfs het volledig stoppen met werken. Vooral vrouwen en mensen die in de zorg werken lopen volgens de raad een verhoogd risico, met mogelijk aanzienlijke financiële gevolgen.
De adviesraad constateert dat de financiële en praktische gevolgen van mantelzorg nu vooral terechtkomen bij werkenden en hun werkgevers, terwijl het om een breed maatschappelijk vraagstuk gaat. Bovendien is de toenemende druk op mantelzorg deels het gevolg van overheidsbeleid, onder meer door verschuiving van zorgtaken naar de thuissituatie. Daarom moet de overheid volgens de SER nadrukkelijker verantwoordelijkheid nemen voor ondersteuning van werkende mantelzorgers.
Betaald verlof
Een belangrijk voorstel in het advies is de invoering van een ‘ventiel’ voor situaties waarin de combinatie van werk en zorg te zwaar wordt. De SER pleit voor acht weken betaald mantelzorgverlof, gefinancierd door de overheid, gecombineerd met een passend en toereikend aanbod van vervangende zorg. Zo’n regeling moet mantelzorgers tijdelijk lucht geven en voorkomen dat zij structureel minder gaan werken of uitvallen.
Voor mensen met zeer langdurige en intensieve zorgtaken is verlof alleen niet voldoende, stelt de raad. Het kabinet zou moeten onderzoeken hoe ook deze groep structureel kan worden ondersteund.
Flexibiliteit en preventie
Daarnaast vindt de SER dat mantelzorg een normaler onderwerp moet worden op de werkvloer. Werkgevers moeten waar mogelijk maatwerk bieden en ruimte geven voor flexibiliteit. Begrip en aanpassing van werktijden kunnen voor veel werkenden al een oplossing bieden. Dat vraagt volgens de raad ook iets van mantelzorgers zelf: zij moeten het gesprek met hun werkgever aangaan over hun situatie. Tegelijkertijd moet de overheid ervoor zorgen dat mensen die zorg regelen voor een naaste niet verdwalen in een complex stelsel van regelingen en instanties.
Om de groeiende vraag naar mantelzorg te beperken, is volgens de SER ook inzet op preventie nodig. Investeren in de gezondheid van mensen kan toekomstige zorgvragen verminderen. Initiatieven in buurten en gemeenschappen waar mensen voor elkaar zorgen, verdienen ondersteuning. Daarnaast kunnen technologie en passend woonbeleid bijdragen aan het ontlasten van mantelzorgers. Investeringen in een sterke formele zorgsector blijven volgens de raad onmisbaar.
Met het advies onderstreept de SER dat de arbeidsmarkt van de toekomst niet kan functioneren zonder een betere balans tussen werk en zorg. Volgens de raad is het aan de overheid om die combinatie structureel te verbeteren.
Het volledige SER-advies is hier te vinden.
Geef een reactie