Succesvolle antifraudemaatregelen

Schadereductie

In elk rapport wordt een overzicht gegeven van succesvolle antifraudemaatregelen: maatregelen die fraude helpen voorkomen of sneller aan het licht brengen. Wanneer je de rapporten van het afgelopen decennium naast elkaar legt, blijkt dat er twaalf maatregelen zijn die structureel leiden tot een schadereductie van 40 tot 50%.

Hoe wordt dat gemeten? Van iedere onderzochte fraudecasus is bekend welke antifraudemaatregelen de organisatie had getroffen en hoeveel schade de fraude veroorzaakte. Daaruit blijkt dat organisaties mét deze maatregelen gemiddeld 40 tot 50% minder schade leden dan organisaties zonder deze maatregelen.

In onderstaande tabel is per antifraudemaatregel de schadereductie van de afgelopen jaren opgenomen, volgens de ACFE. Daarmee wordt zichtbaar welke maatregelen het meest effectief zijn.

De omvang van de schade hangt sterk samen met de duur van de fraude. Een schadereductie van 40 tot 50% gaat in de praktijk vaak samen met een halvering van de looptijd van de fraude. Dankzij succesvolle antifraudemaatregelen wordt fraude eerder gesignaleerd, duurt deze korter en ontstaat er minder schade.

Kosten

De kosten van antifraudemaatregelen verschillen per maatregel en zijn lang niet altijd hoog. Bovendien zijn sommige maatregelen wettelijk of statutair verplicht, waardoor de discussie over het terugverdienen ervan minder relevant is.

Inspanningen

• Sommige maatregelen vragen vooral meer tijd en aandacht van leidinggevenden, zoals managementreviews van kwaliteitssystemen (nr. 1) en onverwachte bezoeken aan vestigingen en afdelingen (nr. 3).
• Andere maatregelen vereisen een tool en enkele duizenden euro’s aan licentiekosten, zoals een meldkanaal (nr. 5).
• Bij veel organisaties liggen kansen voor het oprapen, bijvoorbeeld in onbenutte modules van boekhoudpakketten en ERP-systemen die transactiemonitoring en data-analyse mogelijk maken (nr. 2).
• Tot slot noemen we de gedragscode: een maatregel die in 2026 voor organisaties eenvoudig te realiseren is (nr. 4).

Compliance

• Een meldkanaal, vereist vanuit de Wet bescherming klokkenluiders (nr. 5).
• Een interne accountant, verplicht in verschillende sectoren en bij overheden (de benaming kan daar verschillen) en genoemd in de Corporate Governance Code (nr. 9).
• Een externe accountant, verplicht op grond van Boek 2 BW of de statuten (nr. 7 en nr. 16).
• Een gedragscode, op basis van nieuwe wetgeving die ingaat op 1 juli 2026 (nr. 4).

Accountantsverslag

Het ligt voor de hand om in het accountantsverslag en de managementletter aandacht te besteden aan de opzet en het bestaan van antifraudemaatregelen binnen de organisatie. Door te verwijzen naar bewezen succesfactoren, de verplichte maatregelen en de relatief beperkte inspanningen per maatregel, neemt de kans toe dat organisaties er echt werk van zullen maken.

Bron: Report to the Nations, ACFE, gepubliceerd op 12 mei 2026.

Evert Jan Lammers RA is partner bij EBBEN.