Duurzaamheid is dit jaar een verplicht PE-onderwerp voor de NBA-accountant: die moet minimaal acht uur kennis opdoen over deze materie. Hoe pak je dat op en waar leg je de focus? We vroegen het aan Harry Marissen en René Rademakers. Eén tip steekt er voor beiden bovenuit: maak je er vooral niet te makkelijk vanaf. “Een bijeenkomst volgen om je acht uur vol te maken, is echt niet genoeg.”
De deadline voor het vaststellen van de leerdoelen voor 2023 is inmiddels geweest, dus als het goed is heeft elke accountant al bepaald welke PE-activiteiten hij of zij gaat verrichten. Harry Marissen, eigenaar van Harrier Accountancy – bedrijfsadvies in Groningen, is vanuit het thema duurzaamheid betrokken bij SRA en NBA en ziet dat het onderwerp duurzaamheid meer gaat leven in de branche. “We zien dit jaar een versnelling. Met name de grotere kantoren werken aan hun kennis om klanten goed te bedienen op dit vlak. Maar bij de mkb-accountants is er nog veel terrein te winnen.”
Geen geitenwollensokkengedoe
Over het algemeen bestaan er ook bij de beroepsgroep nog wel misverstanden over de impact van duurzaamheid op het werk. “De Europese CSRD-richtlijn voor grote bedrijven is inmiddels wel bekend. Maar het lijkt wel of veel kantoren het verder nog een ver-van-mijn-bedshow vinden. Dat verbaast me, want de Noclar vereist wel actie van accountants als ze constateren dat klanten de regels niet naleven. Duurzaamheid gaat niet meer over biologische kaas kopen, het gaat om keiharde wet- en regelgeving. Het meest concrete voorbeeld is dat kantoorpanden verplicht zijn minimaal energielabel C te hebben. Dat is geen geitenwollensokkengedoe. Je moet je klant erop wijzen dat hij in overtreding is als hij niet voldoet aan die regel en dat het gevolgen heeft voor de waarde van zijn pand. Verduurzaming gaat veel verder dan de CSRD, die in eerste instantie alleen geldt voor beursgenoteerde bedrijven. Er zijn veel andere regels die veel impact hebben op een mkb-ondernemer. Daar moet je dus kennis van hebben.”
Tweede stroming
Bij directeur René Rademakers van Van Oers Audit zijn er ook twijfels of accountants zich echt realiseren hoe groot het effect is: “Als accountant zijn we opgegroeid met jaarrekeningen en bestuursverslagen en rapporteren in euro’s. Er zijn standaarden en er is toezicht, maar dat is allemaal vrij dicht bij huis. Nu komt er een tweede stroming bij: prestaties op het gebied van duurzaamheid aantoonbaar rapporteren. Dat ligt nu nog bij de grote bedrijven, maar het mkb krijgt er onherroepelijk ook mee te maken. Dat heeft veel impact op het samenstellen en controleren van jaarrekeningen, maar ook op je rol als adviseur. Ik vraag me af of die impact al voldoende is geland.” Rademakers geeft voorbeelden: “Als je straks een jaarrekening gaat samenstellen, moet je bijvoorbeeld ook rekening houden met de energielabels van verhuurde panden. En een klant die alleen aan Albert Heijn levert, moet je daar iets mee? Wat doe je met een transporteur die alleen vervuilende voertuigen gebruikt? Niet alleen voor de controlerend accountant, maar juist ook voor de samenstellende accountant biedt kennis over duurzaamheid toegevoegde waarde.”
Ouderwets aanbod
Marissen is kritisch op het cursusaanbod rondom duurzaamheid. Hij vindt het soms erg basaal. “Ouderwets, zelfs. Ik zie cursussen voorbijkomen die het hebben over het klimaatakkoord van Parijs. Maar dat is informatie die je al lang had kunnen weten. Als je even googelt, weet je het ook. Ik heb de indruk dat veel accountants die PE-verplichting over duurzaamheid nog als een moetje zien. En dat is de verkeerde instelling. Wat kan helpen richting te geven, is de opzet van de NBA, met drie hoofdgroepen: de accountant die zich bewust wil worden van de impact van de duurzaamheidsregels op zijn klanten, de accountant die zijn deskundigheid op dat vlak wil ontwikkelen en accountants die hun expertise conceptueel willen vertalen, zodat ze vraagbaak kunnen zijn voor anderen. Maak op basis daarvan een keuze.”
Keuzes van nu zijn al bepalend
Maar wat moet een accountant nu allereerst weten op het gebied van duurzaamheid? Marissen is duidelijk: “Ik zou willen weten aan welke regels mijn klant nu en binnenkort moet voldoen. Op de websites van de NBA en de SRA staat een duurzaamheidsurgentietijdlijn voor de mkb-accountant. Daarin staat welke regelgeving er de komende jaren afkomt op ondernemers in de verschillende sectoren. Als vertrouwenspersoon van het mkb wil je voor je klant weten welke consequenties dat heeft. Dus een bijeenkomst volgen om je acht uur vol te maken, is echt niet genoeg. De ontwikkeling gaat heel snel en heeft veel impact op bedrijven. Heb je een transportonderneming in de boeken, dan moet je weten dat die in 2030 voor 45 procent CO2-neutraal moet zijn. Bijvoorbeeld door elektrificatie van het wagenpark. De vervangingstermijn van vervoermiddelen is zeven jaar, dus de keuzes die je nu maakt, bepalen al of je over zeven jaar de doelstellingen vanuit de EU kunt waarmaken. Daar heeft de klant meer aan dan dat je leert dat de aarde opwarmt. Kies dus voor de inhoud.” Rademakers is het eens met Marissen: “Als je gaat luisteren naar iemand die alle wet- en regelgeving gaat voorkauwen, dan schiet je je doel voorbij. Juist de vertaalslag is belangrijk. Accountants hebben behoefte aan iemand die zelf bedrijven heeft geadviseerd over duurzaamheid, die kan uitleggen hoe zo’n rapportage tot stand komt en kan vertellen over de struikelblokken die je tegenkomt. Want we hebben dit nog nooit met elkaar gedaan.”
Meer dan een pe-vraagstuk
De PE-verplichting is geen checklist die je even afvinkt, maar kan ook een aanzet zijn opnieuw te kijken naar je rol als kantoor, zegt Rademakers. “Het vraagt intrinsieke motivatie en doordrongen zijn van wat er in de wereld gebeurt. De impact van duurzaamheid voor de mkb-praktijk wordt nog weleens onderschat. Een kantoor moet nu gaan nadenken over welke klanten het heeft in welke sectoren en welke kennis er in huis is. Is bijscholing nodig? Het is niet alleen een PE-vraagstuk, maar ook een vraagstuk op directieniveau. Wie willen we zijn, wie zijn onze klanten en hoe stemmen we onze strategie daarop af?” Daarbij maakt het uit hoe je doelgroep eruitziet: “Sommige branches worden meer geraakt door regelgeving dan andere. Breng in kaart hoe dat zit bij jouw klanten. Een notariskantoor is heel anders dan zware industrie. Het is breder dan alleen die PE-verplichting.”
Zoek opleiding die bij vraag past
Wat Rademakers betreft, maak je vooral gebruik van de vrijheid de PE naar eigen inzicht in te richten. “Zoek een docent die past bij jouw opleidingsvraag. Daarvoor moet je wel eerst een visie hebben over wat je wilt met duurzaamheid. Een strategie kan bijvoorbeeld ook zijn dat je het hele onderwerp links laat liggen en een samenwerking start met partners in de regio die je klanten kunnen helpen. Maar het kan ook dat je zelf je klanten wilt kunnen adviseren. Dan heb je een heel andere vraag; deze PE-opzet maakt mogelijk dat je de opleidingen kunt afstemmen op de behoefte van je kantoor.”
Impact groter dan fiscale regels
Hou het daarbij niet te algemeen, adviseert Marissen. “Selecteer cursussen die je echt in staat stellen meerwaarde te bieden aan de mkb-ondernemer. Komt er nieuwe fiscale wetgeving, dan mag van de accountant worden verwacht dat hij in kaart brengt wat daarvan de gevolgen zijn voor de klant. Waarom zou je dat dan niet doen met duurzaamheidsregels? De impact daarvan is nog veel groter op ondernemingen. Maak je er geen werk van en weet je niet of je klanten compliant zijn, dan schiet je vaktechnisch tekort.” niet blijven hangen in co2 Duurzaamheid omvat ook de sociale en de governancekant van het ESG-principe, zegt Rademakers. “Je moet oppassen dat je niet in de CO2-problematiek blijft hangen. Er zijn meer aspecten: denk aan goede werkomstandigheden voor medewerkers van buitenlandse bedrijven bij wie een klant inkoopt. Je hoeft geen ESG-expert te worden, maar deze data kunnen wel relevant zijn voor de jaarrekening. Daarin ben je de schakel tussen je klant en de experts. Als je een jaarrekening samenstelt, vraag je dan af welke klant je hebt, welke ESG-elementen er spelen, of je die begrijpt en herkent en wat hun effect is op de jaarrekening en de continuïteit.”
Platformen
Marissen is met zijn kantoor Harrier betrokken bij het platform Zero CO2, waarbij ook Bentacera en Qwintess zijn aangesloten. “Wij hebben in ons platform verschillende expertises bijeengebracht. Ons doel is om mkb-bedrijven te helpen met verduurzamen, bijvoorbeeld door een duurzaam bedrijfspand te financieren of het productieproces te verduurzamen. Denk aan waterverbruik of mobiliteit.” Bedrijven daarin ondersteunen is nu al noodzaak, bijvoorbeeld omdat banken ook meer kijken naar duurzaam ondernemen als ze financieringen verstrekken. “Banken moeten gaan rapporteren hoe duurzaam hun financieringsportefeuille is. En niet alleen banken worden kritischer. ASR stelt bijvoorbeeld eisen aan het bedrijfsproces van schadeherstellers en Heineken wil de hele keten in 2035 CO2-neutraal hebben. Die vraag is nu al actueel. Ben je transporteur van Heineken, dan moet je je nu gaan voorbereiden en je wagenpark verduurzamen en niet pas over twaalf jaar.” Van Oers is aangesloten bij Green by Blue, maar wil de advisering van het mkb zelf gaan oppakken. ‘We zoeken de samenwerking voor grotere bedrijven die onder CSRD vallen’, zegt Rademakers. “Voor de niet-beursgenoteerde bedrijven is dat pas in 2025, maar daar zullen ze – en hun accountants dus ook – nu toch langzamerhand aan moeten beginnen. Er zijn klanten die intrinsiek gemotiveerd zijn, maar ook bedrijven die de ketendruk voelen en die moeten worden geholpen. Er zijn veel meer bedrijven die níet hoeven te rapporteren onder CSRD, maar wel een grote behoefte hebben aan ondersteuning op duurzaamheidsgebied.”
Duurzaamheidsregisseur
De accountant is de partij bij uitstek om het mkb te helpen hun bedrijf toekomstbestendig te maken. “Je hoeft echt geen scheikundeles te gaan volgen over CO2. Energiedeskundigen zijn er al, dus daarvan kun je gebruikmaken. Het gaat erom welke gevolgen al die ontwikkelingen hebben voor jouw klant. De accountant is een duurzaamheidsregisseur die de juiste partijen weet te vinden om zijn klant te helpen met de verduurzamingsslag. Dus je hoeft zelf geen verstand te hebben van isolatie. Maar elke maatregel die een onderneming neemt, heeft een financiële consequentie. Er moet financiering komen en er zijn veel subsidiemogelijkheden. De gemiddelde mkb-ondernemer overziet dat allemaal niet en heeft de accountant nodig om daar helderheid in te scheppen en er het maximale uit te halen.” zelf verduurzamen helpt Harrier heeft enkele jaren geleden meegedaan aan een zogeheten koplopersproject. “Daarbij gaan zo’n vijftien bedrijven een half jaar lang aan de slag om hun onderneming te verduurzamen. Je inspireert elkaar dan met uitwisselingssessies. Dat heeft ertoe geleid dat wij inmiddels meer energie opwekken dan we gebruiken, onze leaseregeling hebben omgezet in een mobiliteitsregeling en we ons inkoopproces onder de loep hebben genomen, tot de theezakjes aan toe”, zegt Marissen. “En we hebben een prijs gewonnen voor de manier waarop we hybride werken hebben ingericht. Het heeft ons allemaal geïnspireerd om mkb’ers te helpen tot actie over te gaan. Als je eerst zelf verduurzaamt, weet je ook precies wat er op hen afkomt.”
Het hoeft niet allemaal vandaag
Rademakers vindt het tot slot belangrijk een nuance aan te brengen: “Ik wil accountants niet neerzetten als onwillig. Het is begrijpelijk dat een aantal kantoren nog niet actief aan de slag is gegaan met het onderwerp duurzaamheid. Er speelt veel op dit moment. Het stapelen van regelgeving, veranderend toezicht: je pakt toch eerst datgene aan wat nu de aandacht opeist. Ik denk dat het belang van duurzaamheid wel wordt ingezien, maar dat er soms keuzes moeten worden gemaakt. Niet alles hoeft vandaag. Een optie is ook dit jaar de basis te doen en dan volgend jaar wat meer te gaan verdiepen. Maar dat heeft weer met je strategie te maken. Vraag 1 is echt: wie ben ik en wat wil ik? Zelf CO2-berekeningen kunnen maken of weten welke partners je daarvoor kunt inschakelen zijn twee heel andere dingen en daarop kun je dan je PE-behoefte afstemmen.”
Deze bijdrage komt uit de eerste editie van het AV-magazine met het thema Lifestyle en carrière. Dit magazine is verschenen in mei 2023. Zie: https://www.accountancyvanmorgen.nl/kennisdoc/av1-2023-lifestyle-en-carriere/
Geef een reactie