Omdat gemeenten en veiligheidsregio’s een belangrijke rol spelen in het versterken van de maatschappelijke weerbaarheid, gaf de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) in augustus 2025 gemeenten handvatten om die weerbaarheid te vergroten. In de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen onderzocht PwC hoe gemeenten en veiligheidsregio’s met die maatregelen aan de slag zijn gegaan. De conclusie is volgens het BigFour-kantoor is duidelijk: er gebeurt wel iets, maar weerbaarheid moet hoger op de bestuurlijke agenda.
Want op slechts drie van de twaalf onderzochte maatregelen is sprake van substantiële ontwikkeling, waaronder crisiscommunicatie en aandacht voor kritieke processen. Op vijf onderdelen, zoals noodstroom, noodsteunpunten en drinkwatervoorziening, is nauwelijks vooruitgang zichtbaar.
Cruciale voorzieningen
Volgens PwC zijn juist deze voorzieningen cruciaal, maar ontbreekt het vaak aan concrete implementatie. Maatregelen hangen bovendien sterk samen: zonder noodstroom functioneren steunpunten niet, en zonder drinkwater ontbreekt een basisvoorziening voor inwoners. Ook ontbreken in beleidsdocumenten ontbreken vrijwel volledig scenario’s voor verkiezingen, demonstraties of besluitvorming tijdens crises. PwC noemt dat zorgwekkend in het licht van toenemende geopolitieke en digitale dreigingen.
Het grootste knelpunt zit volgens het rapport in de uitvoering. Gemeenten maken plannen, maar werken die onvoldoende uit in concrete maatregelen. Impactanalyses, eigenaarschap en effectmetingen ontbreken vaak. Capaciteitsgebrek en afhankelijkheid van landelijke richtlijnen vertragen de voortgang.
‘Meer veerkracht verwacht’
Op de website van PwC verklaart Hala Naoum Néhmé: “Gezien de regierol die gemeenten hebben tijdens crises, hadden we meer aandacht voor het thema weerbaarheid en veerkracht verwacht. Stel dat de stroom 72 uur uitvalt, dan kijken inwoners als eerste naar de gemeenten voor advies of hulp. Het wordt niet voor niks de ‘eerste overheid’ genoemd, maar voor veel gemeenten lijkt weerbaarheid een nieuw onderwerp te zijn.” “Anderszijds is de opdracht voor gemeenten ook een kans, zegt van Bram van Tiel aan, weerbaarheids- en cybersecurity expert bij PwC. “Continuïteitssystemen dienen sowieso op orde te zijn. Als dat nog niet het geval is, is er nu genoeg urgentie en daardoor draagvlak om dat aan te pakken.”
Geef een reactie