SRA-voorzitter Diana Clement geeft aan dat het tijd is voor actie: ‘Als we niets doen, dan verdwijnt de breed opgeleide accountant die verklaart en toegevoegde waarde levert, de essentie en unieke basis van het accountantsberoep. Met als consequentie dat het beroep devalueert’, aldus de SRA. ‘Ook zal er met de voorliggende Ontwerpverordening niets veranderen in opleidingsland, die eigen belangen kent. De opdracht om te komen tot een toekomstbestendig en aantrekkelijk beroep én uiteindelijke studeerbare opleidingen zal jammerlijk mislukken.’
Onderscheid vrijwillige en wettelijke controles
Clement geeft in een toelichting aan dat de SRA enkele zaken opmerkelijk vindt, bijvoorbeeld dat volgens de ontwerpverordening buitenlandse hbo-accountants als RA ingeschreven mogen worden en Nederlandse hbo-accountants niet. ‘Wat we ook opmerkelijk vinden, is de ureneis van 1.500 uur in de praktijkopleiding. In de Europese regelgeving staat nergens die ureneis beschreven. Er staat wel dat je het merendeel van de stage-uren moet doen in het wettelijke controledomein. Daarmee wordt het een semantische discussie.’ Tot slot noemt Clement als knelpunt dat de hbo-accountant wel vrijwillige controles mag aftekenen, maar wettelijke controles niet. ‘Onze COS-regels maken geen onderscheid tussen wettelijke en vrijwillige controles. Wij zijn het er niet mee eens dat vrijwillige controles minder complex zouden zijn.’
Certificering voor AA en RA
De SRA heeft daarom samen met andere partijen een amendement bij de ontwerpverordening op de beroepsprofielen opgesteld. ‘Wij denken dat de profielen nog beter gemaakt kunnen worden’, aldus Clement. Daarin staat onder meer dat er geen ‘kop’ komt op de opleiding van de AA. ‘De opleiding tot accountant leidt op tot een toekomstige professional die in staat is om aan de essentie van het accountantsberoep vorm te geven. Elke toekomstige accountant wordt opgeleid om te kunnen verklaren (lees: certificeren). Platgeslagen komt dat neer op de situatie dat zowel de AA en RA die op bachelor-niveau wordt opgeleid, de certificerende bevoegdheid behaalt en met aantekening in het accountantsregister wordt ingeschreven.’
Aankomende beroepsbeoefenaren en studenten die in het OOB-domein werkzaam willen zijn, zullen daarvoor een opleiding op masterniveau moeten volgen. ‘Daarbij gaat het specifiek om de RA, die werkzaam is bij een accountantsorganisatie die over een OOB-vergunning beschikt.’
De SRA vraagt de leden om het amendement te ondertekenen. Het wordt binnenkort verstuurd naar alle SRA-kantoren. Op 16 juni wordt in de NBA-ledenvergadering gestemd over de verordening.
Ik verbaas mij enorm dat de SRA eerst stelt het beroep niet te willen devalueren, om vervolgens te pleiten voor een RA-titel die verkregen wordt na het afronden van de universitaire bachelor. Dat is pas devalueren van de accountantstitel. En hoe zien zij dan de praktijkopleiding voor zich?
Ik ben het wel eens met de opmerking dat er geen verschillen zijn in controlestandaarden voor vrijwillige en wettelijke controles, maar dat zou voor mij betekenen dat de aantekening in het register voor certificeringsbevoegdheid ook voor vrijwillige controles zou moeten gelden, met de aanvullende opleidingsvereisten die daarvoor nodig zijn. Juist hier ligt een kans om de voor de buitenwereld onduidelijke verschillen in accountantstitels weg te nemen. Een certificerend accountant zou wat mij betreft RA moeten zijn, wat niet wegneemt dat een AA een belangrijke rol heeft in de maatschappij en in overige opdrachten.
Al met was deze vernieuwde verordening een prachtige kans om ons beroep te verbeteren en te verduidelijken, maar helaas lijkt het vernieuwende karakter te verdwijnen in de aangepaste ontwerpverordening.
Een samenstelaccountant of adviseur een totaal ander beroep is dan een auditor en voor beiden beroepen is ook een andere mindset noodzakelijk. En het is niet nodig dat elke accountant certificerende bevoegdheid krijgt en dat doet niks af aan het werk wat accountants verrichten. Er is onderscheid tussen auditors en accountants. En niet alleen in de opleiding zijn audit ervaringsuren nodig om een goede auditor te worden maar als je een goede auditor wilt blijven heb je jaarlijks zolang je auditor bent voldoende ervaringsuren nodig vergelijkbaar met een piloot. Lees ook eens het artikel van wijlen professor Blokdijk die dat prima verwoordde in de accountant van 11 november 2011: https://www.accountant.nl/opinie/2011/11/wetsvoorstel-accountantsberoep-gemiste-kans/
Met veel waardering las ik de visie van Diana Clement.
Haar visie sluit nauw aan bij mijn eigen zienswijze op de ontwerpverordening beroepsprofielen. Wij delen de overtuiging dat controlekennis en -vaardigheden de kern vormen van het accountantsberoep. Die horen in artikel 5 van de ontwerpverordening. Een AA-opleiding zonder deze componenten doet geen recht aan de maatschappelijke rol van de accountant, zeker niet in het mkb waar betrouwbaarheid en zekerheid steeds belangrijker worden, gezien AI-toepassingen en de beweging richting een meer low-trust society.
Ik maak me zorgen over het behoud van de mogelijkheid tot inschrijving zonder aantekening. Dit sluit niet aan bij de wetshistorie van het AA-beroep en ondermijnt de kwaliteit en toekomstbestendigheid van de mkb-accountant. Tot een paar jaar terug waren nagenoeg alle AA’s certificeringsbevoegd, op een enkeling na die in de jaren negentig de overgangsregeling niet had gevolgd. Toen kwam er een lichtere HBO-opleiding waarmee de student zich na afronding wel accountant mocht noemen, maar toch de wettelijke taak van een accountant niet mocht uitoefenen. Logisch dat die opleiding populair werd onder studenten, maar maatschappelijk lijkt me dit ongewenst en verwarrend. Een volwaardige, betaalbare HBO-route tot AA met certificeringsbevoegdheid binnen vier jaar is wat mij betreft haalbaar én noodzakelijk. Die is er altijd geweest.
Tegelijkertijd begrijp ik dat het onderwijs zijn eigen belangen heeft in dit proces. Daar is op zich niets mis mee, zolang die belangen in het proces niet zwaarder wegen dan de maatschappelijke opdracht van ons beroep waaronder de behoeften van MKB-ondernemingen en hun stakeholders.
Zie ook de visie van MKB-Nederland.
https://www.mkb.nl/brieven-en-commentaren/consultaties-beroepsprofiel-accountants
Ik zal de motie daarom steunen en aanwezig zijn bij de ledenvergadering van 16 juni.
Gezien de lopende discussie denk ik echter dat de verordening nog niet rijp is om voor te leggen aan de ledenvergadering
Ik werk nu bijna 6 jaar in de controlepraktijk, maar ik leer nog regelmatig nieuwe dingen. Die 1500 uur zijn mijns inziens nog veel te weinig om jaarrekeningcontroles te kunnen uitvoeren (bij 261 SV dagen * 8 uur) is dit driekwart jaar praktijkervaring. Controleren van jaarrekeningen is echt een vak apart en wil je dit beroep goed kunnen uitoefenen dan moet je hier ook fulltime mee bezig zijn.
Precies, dat bepaalt de accountant zelf op basis van de VGBA en het kantoor op basis van de NVKS. Dat kun je niet via de opleiding regelen, want dan wordt die eindeloos lang en niet studeerbaar. De opleiding moet naar mijn mening een goed fundament leggen. En de rest volgt later in de praktijk en bij de permanente educatie. Accountants leren een leven lang.
Het laten bepalen van de accountant zelf of zij wel of geen audit kunnen gaan doen zonder de ervaringsuren en alleen met de VGBA in de hand, is naar mijn mening iets wat wij niet zouden moeten willen als je hoge audit kwaliteit nastreeft want dan speelt ervaring wel degelijk een belangrijke rol. Nog geen enkele accountant heeft mij kunnen overtuigen waarom er twee opleidingen tot auditor nodig zouden zijn in Nederland als er al een goede RA opleiding bestaat om auditor te worden en deze RA opleiding ook kan worden gevolgd door AA studenten die kunnen instromen. Evenmin waarom jaarlijks veel ervaringsuren voor een auditor niet nodig zouden zijn. Ook is het op zijn minst misleidend en dan citeer ik wijlen prof. Blokdijk dat: “Bij de vervulling van hun publieke taak moeten controleurs ook een andere mentale instelling (scepsis) hebben. De thans in stand gehouden fictie dat de ‘accountants’ allen één beroep uitoefenen, is dus op zijn minst maatschappelijk misleidend.” Bron: https://www.accountant.nl/opinie/2011/11/wetsvoorstel-accountantsberoep-gemiste-kans/
@Mario, volgens mij geef je hiermee als accountant eigenlijk aan dat je je collega’s niet voldoende vertrouwt. Ik lees in je reactie dat je er niet op kunt vertrouwen dat ze met de VGBA in de hand de juiste beslissingen nemen. Als dat zo zou zijn hebben we een fundamenteel probleem voor een beroep dat nu juist betrouwbaarheid toevoegt. Dat gedachte-pad wil ik helemaal niet af, want hier is geen enkele aanleiding voor.
Het is prima mogelijk een HBO-variant met een MKB-specialisme te maken en een WO-variant voor het OOB + overheid.
Met iedereen naar de WO-variant krijg je naar mijn mening een soort “one-size-fits-none”. Een onnodig dure accountant voor het mkb met OOB-kennis, IFRS e.d. Een hele lange opleiding die voor het OOB te rechtvaardigen is, maar die de tekorten in het MKB, 99,8% van de ondernemingen voorlopig niet oplost.
Ik vraag me af of steeds langer studeren te kwaliteit echt verhoogt. Als ik naar mijn eigen ontwikkeling kijk, ben ik het vak in de praktijk en toen ik zelf verantwoordelijkheid ging dragen veel sneller en beter gaan beheersen.
Ik besef dat de opleidingen hun eigen belangen hebben, die niet altijd in de pas lopen met de belangen van studenten, kantoren, klanten of stakeholders.
Lange opleidingen leiden tot hoge studieschulden en het erg laat aanvangen van de mogelijkheden van studenten een gezin te starten en aan hun eigen leven te beginnen. Velen haken tussentijds af.
Kantoren kunnen geen gekwalificeerd personeel vinden. Bij kantoren waarin RA’s en AA’s samenwerken ontstaat naar de toekomst een situatie waarbij de AA’s onvoldoende auditkennis hebben om de RA te kunnen ondersteunen. Een AA-collega die geen doorgroeimogelijkheden meer heeft om zelfstandig full service te kunnen functioneren binnen het kantoor.
MKB-klanten betalen hoge prijzen voor schaarse, steeds meer overgekwalificeerde accountants voor het werk wat er voor hen gedaan moet worden.
Stakeholders zien door de bomen het bos niet meer met wel en niet certificeringsbevoegde AA’s, RA’s, extern accountants en WTA-vergunningen. Hoe moeten zij die geen accountant zijn de kwaliteit van de betrokken accountant en de producten die zij leveren inschatten?
Wat mij betreft gaan we toe naar een situatie waarin iedere accountant voldoende betrouwbaarheid en zekerheid kan toevoegen om een wettelijke controle uit te oefenen op bachelor niveau. Daarboven kunnen masters en specialisaties mogelijk zijn.
Het accountantsberoep is een beroep van risico’s inschatten en adresseren. Het lijkt me stug dat juist die beroepsbeoefenaren het risico gaan lopen op aansprakelijkheid en tuchtrecht door opdrachten uit te voeren waar ze niet voor geëquipeerd zijn.