Dit blijkt uit het recente PwC-onderzoek Beyond technology: how labour market competition shapes AI adoption, dat meer dan zeshonderd beroepen analyseerde op AI-blootstelling en arbeidsmarktcompetitie.
Barbara Baarsma, hoofdeconoom bij PwC, licht toe: ‘We kijken in ons onderzoek naar de mate van AI-blootstelling en arbeidsmarktcompetitie. Werkzaamheden zoals analyseren, schrijven en samenvatten zijn sterk blootgesteld aan AI, terwijl fysieke of dienstverlenende taken minder worden beïnvloed. Om de invloed van arbeidsmarktconcurrentie inzichtelijk te maken, hebben we een index ontwikkeld die de competitie op de arbeidsmarkt per beroep weergeeft. Voor de meeste beroepen geldt dat – wanneer de mate van AI-blootstelling gemiddeld is – concurrentie op de arbeidsmarkt het gebruik van AI stimuleert.’
Externe prikkels blijken cruciaal voor adoptie. ‘In beroepen waar de marktconcurrentie hoog is, ervaren werknemers een grotere motivatie om AI te omarmen,’ zegt Baarsma. ‘Maar bij beroepen met weinig concurrentiedruk, vaak beschermd door instituties of gereguleerde kaders, ontbreekt die stimulans nog vaak, ook als AI-technisch gezien wel toepasbaar is.’ Voor het midden van het spectrum, waar AI bruikbaar is maar adoptie nog niet vanzelfsprekend, is deze ‘push’ van de markt het belangrijkst. ‘Denk aan verpleegkundigen en chemisch technici: beiden hebben vergelijkbare AI-blootstelling, maar verpleegkundigen ervaren weinig concurrentiedruk en gebruiken AI minder, terwijl chemisch technici onder hogere druk sneller AI omarmen.’
De impact van arbeidsmarktcompetitie is beperkt bij beroepen die aan de uiteinden van het AI-blootstellingsspectrum zitten. Bij koks bijvoorbeeld, waar AI-mogelijkheden laag zijn, maakt concurrentie weinig verschil. Voor programmeurs, die vrijwel automatisch AI inzetten, is de invloed van concurrentiedruk eveneens minimaal.
Marlene de Koning, adviseur workforce transformation & technology bij PwC, benadrukt dat een uniforme aanpak binnen bedrijven niet effectief is. ‘Uit onze jaarlijkse Hopes & Fears survey blijkt dat meer dan de helft van de respondenten generatieve AI-tools niet gebruikt, ondanks dat deze beschikbaar zijn. Motivatie en noodzaak om te veranderen moeten groter zijn dan de benodigde inspanning. Binnen bedrijven speelt dit samen met vaardigheden, processen, vertrouwen én concurrentie op de arbeidsmarkt.’
Volgens het onderzoek ligt de grootste kans in het midden: daar waar AI toepasbaar is, maar adoptie nog niet vanzelfsprekend. ‘Organisaties hanteren nu vaak een one size fits all-benadering voor AI waarbij iedereen dezelfde training krijgt,’ zegt De Koning. ‘Het werkt veel beter de strategie af te stemmen op het niveau van AI-blootstelling, de mindset van de medewerker en externe prikkels zoals arbeidsmarktconcurrentie per functie.’
Het PwC-onderzoek laat zien dat succesvolle AI-adoptie verder gaat dan alleen technologie. Organisaties die technologische mogelijkheden en marktdynamiek integreren, kunnen medewerkers gerichter motiveren en de productiviteitsbelofte van AI daadwerkelijk waarmaken.
Beyond technology: how labour market competition shapes AI adoption.
Geef een reactie