Een vrouw koopt begin 2015 voor € 300.000 een paard van een sportpaardenhandelaar. Maar binnen een week blijkt dat het dier lijdt aan hanentred, een aandoening waarbij één of beide achterbenen in beweging te hoog optrekt. De vrouw ontbindt de koop en stapt naar de rechter. Uiteindelijk bepaalt het gerechtshof dat de paardenhandelaar ruim € 460.00 moet betalen.
BV leeggehaald
Maar de BV van de paardenhandelaar blijkt dan inmiddels leeg. Vrijwel het volledige bedrijf is vlak na de ontdekking van de hanentred ondergebracht in een nieuwe vennootschap. Die constructie is opgetuigd door de RA. De oorspronkelijke BV heeft de totale paardenvoorraad verkocht aan een nieuw zusterbedrijf, die als werkmaatschappij gaat fungeren. De ‘oude’ BV is een verkooporganisatie geworden. “Op deze wijze blijft de waarde van de paarden buiten de risicosfeer. Immers de risico’s bij [de paardenhandelaar] zitten niet zo zeer bij de inkopen, daar hij deze nooit koopt tegen de hoofdprijs, maar met name bij de verkopen”, zo schrijft de RA aan zijn collega’s. Bij de verkoop-BV kan zo alleen nog maar de ontvangen provisie worden geclaimd, is het idee. “Deze BV is dan namelijk altijd nagenoeg leeg.” In totaal zijn 32 paarden voor een bedrag van bijna € 230.000 overgedragen. Dat bedrag is bijna volledig als dividend uitgekeerd.
De ontevreden koopster krijgt haar schadevergoeding niet betaald en start een civiele procedure tegen de nieuw opgezette moedervennootschap en de bestuurder, en dient bovendien een klacht in tegen de accountant.
Lees voor meer details over deze zaak ook het verslag van de zitting
‘Gebruikelijk en verstandig’
De advocaat van de paardenhandelaar vraagt de RA in een van die procedures of de herstructurering was bedoeld om de verhaalsmogelijkheden van de koopster te minimaliseren. Maar nee, dat was niet het geval, antwoordt hij: “Doordat de overige reserves bij de werkmaatschappijen als dividend worden uitgekeerd beperkt men de aansprakelijkheid, hetgeen een gebruikelijke en verstandige handeling is.” De RA geeft ook aan dat de datum van het ingang zetten van de herstructurering niet toevallig was, “maar een gevolg van de actie van [de koopster]”.
De rechtbank Noord-Nederland oordeelt anders en vindt in 2023 dat moet worden aangenomen dat de overheveling van activa heeft plaatsgevonden met het oogmerk verhaal door de koopster te voorkomen. En dat is onrechtmatig: ook deze rechter komt tot een schadevergoeding van € 460.000. Het hoger beroep loopt nog. Ondertussen leent het accountantskantoor ruim twee ton aan de paardenhandelaar om de betaling van de schadevergoeding te faciliteren.
Sterfhuisconstructie
De koopster van het kreupele paard legt bij de Accountantskamer drie klachten neer: de RA zou bewust hebben meegewerkt aan een herstructurering met het doel verhaal te frustreren – ze noemt dat een sterfhuisconstructie -, hij zou later in de civiele procedure een partijdig en ondeugdelijk deskundigenrapport hebben opgesteld en hij zou betrokken zijn geweest bij een geldlening van zijn kantoor aan de klant, bedoeld om de schadevergoeding (gedeeltelijk) te betalen.
Frustreren van verhaal
Met betrekking tot de herstructurering acht de Accountantskamer bewezen dat de RA direct na het eerste signaal van het conflict (25 februari) actie ondernam. Op 2 maart stuurde hij een notaris het verzoek om een nieuwe werkmaatschappij op te richten. De tuchtrechter kent daarbij gewicht toe aan de e-mails van de RA, waaruit blijkt dat het doel was om de waardevolle paarden onder te brengen in een andere vennootschap en zo de risico’s te beperken. Daarmee heeft hij actief bijgedragen aan het frustreren van verhaal door een schuldeiser. “Hij had zich moeten realiseren dat zijn handelen zeer nadelige gevolgen voor klaagster zou hebben”, aldus de uitspraak. Daarmee heeft hij de fundamentele beginselen van integriteit en professionaliteit geschonden.
‘Weinig diepgang over dilemma’
Ook had de RA niet de opdracht mogen aannemen om een rapport op te stellen over de vermogenspositie van de oorspronkelijke BV als er geen herstructurering had plaatsgevonden. Omdat hij zelf betrokken was bij de herstructurering, kon hij niet onafhankelijk zijn. Bovendien rekende hij in zijn rapport met de boekwaarde van de overgedragen paarden, terwijl de helft daarvan later werd verkocht voor ruim een miljoen: vier keer die waarde. De kamer concludeert dat het rapport niet objectief is en dat de RA zich onvoldoende heeft afgevraagd of er gaan sprake was van tegengestelde belangen. “Veel diepgang over dit dilemma, dus serieuze professionele oordeelsvorming, kan de Accountantskamer niet bij betrokkene vaststellen. Wat betrokkene als een bedreiging heeft gezien en de door betrokkene gemaakte overwegingen daarover heeft hij ter zitting niet duidelijk gemaakt, anders dan dat hij zich de vraag heeft gesteld: wie moet het anders doen?”
Bovendien heeft de Accountantskamer de indruk dat het rapport zo is opgesteld om daarmee de conclusie te kunnen onderbouwen dat ook zonder de herstructurering het eigen vermogen van de oude BV op termijn zwaarder negatief zou zijn geweest. “Betrokkene heeft met deze insteek van zijn rapport de objectieve waarheidsvinding op ongepaste wijze belemmerd.”
De RA gaat vrijuit bij de klacht over de lening van het accountantskantoor. Volgens hem ging het om een lening vanuit een andere vennootschap van de naamgever van zijn kantoor. De Accountantskamer acht niet bewezen dat de RA hierbij zelf regels heeft overtreden en verklaart dit klachtonderdeel ongegrond.
‘Misschien anders moeten doen’
De Accountantskamer legt een tijdelijke doorhaling van drie maanden op. In de uitspraak weegt zwaar mee dat de RA geen oog had voor het bredere maatschappelijke belang en alleen handelde in het belang van zijn klant. Zijn rapportage in de civiele zaak noemt de tuchtrechter belemmerend voor de waarheidsvinding. Ook laat de kamer meewegen dat de RA weinig zelfreflectie toonde: “Hoewel betrokkene ter zitting heeft verklaard dat hij het misschien anders had moeten doen, blijft vaag wat hij daarmee bedoelt en toont hij weinig zelfreflectie en leervermogen.”
Waarom 3 maanden doorhalen en niet levenslang geroyeerd?
Hij heeft vertrouwen van maatschappelijk verkeer zeer ernstig geschaad.
Jammer voor de beroepsgroep als geheel dat de AK lieden die gewetenloos, in het groot of in het klein, zich van dit soort “plofconstructies” bedienen niet het lidmaatschap levenslang ontzegt.