door Misha Hofland
Ondernemingskamer
Het geschil bij de Ondernemingskamer speelde zich af tussen een tax partner van DK Almere en de overkoepelende DK-vennootschap Landjuweel BV, geleid door oprichter en CEO Alber de Koning. De fiscaliste verwierf met haar persoonlijke holding Vy Valent bij haar aantreden eind 2023 een belang van 24% in DK Almere en een maandelijkse managementvergoeding van 14.000 euro, maar werd naar eigen zeggen buitengesloten van bankrekeningen, administratie en bestuursvergaderingen. Al snel werd door DK een deal gesloten waarbij de Britse investeringsmaatschappij AnaCap een meerderheidsbelang nam in het kantoor. Haar eigen belang in DK Almere zou volgens DK niets waard zijn, minderheidsaandeelhouders zouden volgens de fiscaliste allemaal hebben moeten tekenen bij het kruisje.
De deal met AnaCap kwam begin dit jaar rond, maar ondertussen was er nog altijd de tax partner die haar belang in DK Almere niet had verkocht. Ze weigerde naar eigen zeggen akkoord te gaan met de nihilwaardering, en de partijen kwamen er in elk geval niet uit. Ze stapte daarop naar de Ondernemingskamer om een redelijke vergoeding voor haar aandelen af te dwingen. DK zette dit voorjaar de betaling van haar managementvergoeding stop en kleedde de Flevolandse vestiging volgens de tax partner financieel uit. Dit alles om haar onder druk te zetten om alsnog akkoord te gaan, zo voerde ze aan in de rechtszaal.
Landjuweel stelde daar dat de vestiging Almere onder leiding van de tax partner gewoon slecht presteerde. De advocaten van De Koning ontkenden namens hun cliënt dat de vestiging opzettelijk was uitgekleed en betoogden dat alle minderheidsaandeelhouders tijdig waren betrokken bij de private equity-deal. Na meerdere schorsingen en overleg bereikten de partijen uiteindelijk een schikking, waarbij Vy Valent haar aandelen snel overdroeg en daarna vrij was om elders aan de slag te gaan.
Aanbiedingsplicht
Dat had echter ook heel anders kunnen lopen. Landjuweel en CEO De Koning zetten veel op het spel met hun handelwijze. In de statuten van DK Almere is namelijk een automatische aanbiedingsplicht opgenomen. Dat betekent dat een aandeelhouder is gehouden zijn aandelen aan te bieden en over te dragen “in geval de zeggenschap over de onderneming van een aandeelhouder rechtspersoon direct of indirect overgaat op een of meer anderen.” De verkoop van Landjuweel (DK) aan AnaCap activeerde deze bepaling, wat Vy Valent in principe het recht gaf de aandelen in DK Almere over te nemen van Landjuweel. Ook andere minderheidsaandeelhouders binnen het DK-concern hadden gebruik kunnen maken van die statutaire bepaling.
Landjuweel negeerde echter die statutair verplichte aanbiedingsplicht, voerde de tax partner bij de Ondernemingskamer onweersproken aan. De minderheidsaandeelhouders binnen het DK-concern kregen niet de kans om de aandelen van Landjuweel over te nemen, maar werden in plaats daarvan gedwongen om akkoord te gaan met het inleveren van hun eigen aandelen. Dat was ook nodig om de private equity-deal rond te krijgen, want anders viel er voor AnaCap uiteraard weinig over te nemen.
Maar door het geschil met minderheidsaandeelhouder Vy Valent niet op te lossen koos oprichter De Koning voor een riskante strategie. Volgens artikel 15 lid 5 van de statuten van DK Almere had het niet-naleven van de aanbiedingsplicht namelijk kunnen leiden tot schorsing van Landjuweels rechten als aandeelhouder – waaronder stemrecht en recht op uitkering. Hoewel Vy Valent in de procedure een schorsing van Landjuweel als bestuurder verzocht – een maatregel op basis van de geschillenregeling – was de directe statutaire consequentie van het niet-naleven van de aanbiedingsplicht dus een beperking van Landjuweels aandeelhoudersrechten.
De meeste minderheidsaandeelhouders gingen echter akkoord, waarmee de oprichter zijn zeggenschap over het DK-concern behield en de – voor hem waarschijnlijk lucratieve – PE-deal kon sluiten.
Dat Landjuweel en Vy Valent bij de Ondernemingskamer uiteindelijk tot een schikking kwamen, is in dat licht begrijpelijk. Vy Valent hield door haar weigering het wapen in handen om de statutaire gevolgen van het niet-naleven van de aanbiedingsplicht te laten doorwerken. Hoewel haar verzoek tot schorsing van Landjuweel als bestuurder was gebaseerd op de geschillenregeling, vormde het ogenschijnlijke niet-naleven van de statutaire aanbiedingsplicht een belangrijk onderdeel van haar juridische positie in het conflict.
Oordeelonthouding Koeleman
Op basis van welke informatie de Britse investeerder AnaCap het Nederlandse accountantskantoor kocht is overigens zeer de vraag. De twee meest recent gedeponeerde jaarrekeningen van Landjuweel (over 2022 en 2023) laten namelijk zien dat de interne organisatie van DK nogal een puinhoop was. De controlerend accountant van Koeleman gaf eind 2024 voor beide jaren een oordeelonthouding af.
In beide controleverklaringen wordt geconcludeerd dat het niet mogelijk was om voldoende en geschikte controle-informatie te verkrijgen om een controleoordeel te vormen over de jaarrekeningen als geheel. De kern van de problematiek lag volgens de controlerend accountant in een structureel tekortschietende administratieve organisatie en interne beheersing (AO/IB), gecombineerd met ernstige tekortkomingen in de financiële administratie, de IT-omgeving en de documentatie van overnames en groepsverhoudingen.
Voor het boekjaar 2023 speelde de implementatie van een nieuw ERP-systeem een centrale rol. Deze omvangrijke datamigratie, uitgevoerd aan het begin van het boekjaar, werd niet ondersteund door een conversiedossier of vergelijkbare documentatie. Hierdoor kon de accountant niet vaststellen of de overgezette gegevens uit de projectadministratie en de subadministraties van debiteuren en crediteuren volledig en juist waren. Omdat deze informatie de basis vormt voor de geconsolideerde jaarrekening, was het onmogelijk om met redelijke zekerheid te verifiëren of de financiële cijfers betrouwbaar waren.
Daarnaast bleek de interne beheersing over 2023 ontoereikend. De accountant werd pas in 2024 aangesteld en had daardoor geen mogelijkheid om gedurende het boekjaar waarnemingen te doen of de werking van de AO/IB te toetsen. De organisatie beschikte niet over een voldoende vastgelegde administratieve infrastructuur en de interne functiescheiding was gebrekkig. Binnen de Landjuweel Groep ontbraken adequate controles op cruciale processen, wat zich onder meer uitte in een onbetrouwbare urenregistratie, onduidelijke facturatie en afboekingen, en een gebrek aan verifieerbare koppelingen tussen tijdsregistratie, prestaties en opbrengsten. Hierdoor kon de accountant geen zekerheid verkrijgen over de volledigheid en juistheid van de netto-omzet en de waardering van onderhanden projecten.
Ook de waardering van goodwill was niet controleerbaar, schreef de accountant van Koeleman. Landjuweel fungeerde als overnamevehikel en had in voorgaande boekjaren meerdere overnames gedaan. De accountant had geen toegang tot de overnamebalansen van deze entiteiten, waardoor de gehanteerde waarderingsgrondslagen en de juistheid van de geboekte goodwillbedragen niet konden worden vastgesteld.
Verder werd onder meer vastgesteld dat er binnen de groep onvoldoende formele vastlegging bestond van de onderlinge rekening-courantverhoudingen, leningen en transacties met verbonden partijen. Door het ontbreken van overeenkomsten en overeengekomen voorwaarden kon de accountant niet beoordelen of aanpassingen in deze saldi noodzakelijk waren. Dit gebrek aan transparantie had eveneens gevolgen voor de controle van de deelnemingen in groepsmaatschappijen. Zowel in de geconsolideerde als in de enkelvoudige jaarrekening was het niet mogelijk om zekerheid te verkrijgen over de waardering van deelnemingen en het aandeel in hun resultaten, aangezien de onderliggende financiële gegevens en transactiestromen tussen groepsmaatschappijen niet verifieerbaar waren.
De oordeelonthouding over 2022 kende vergelijkbare oorzaken, en weerspiegelt bovendien structurele problemen die al in eerdere jaren aanwezig waren. Landjuweel werd vanaf 2020 controleplichtig, maar de organisatie bleek onvoldoende voorbereid op de vereisten die dat met zich meebrengt. Door een reeks acquisities nam de complexiteit van de organisatie toe, terwijl de interne controle en documentatie niet evenredig werden versterkt. De controlerend accountant kon daardoor geen zekerheid verkrijgen over de volledigheid van de omzet, de waardering van goodwill en deelnemingen, het bestaan van materiële vaste activa, de juistheid van vorderingen op verbonden partijen, de volledigheid van onderhanden projecten en kortlopende schulden, en de juistheid van diverse daarmee samenhangende balans- en resultaatposten.
Ook in 2022 was sprake van ontbrekende documentatie met betrekking tot enkele deelnemingen die in 2021 werden verkocht. Omdat geen financiële informatie beschikbaar was over de periode tot de verkoop, kon de accountant de juistheid van de deconsolidatie en de verwerking van resultaten niet vaststellen. Dit had eveneens gevolgen voor de vergelijkende cijfers van 2022. Net als in 2023 kon ook in 2022 geen oordeel worden gegeven over de waarde van de goodwill in zowel de geconsolideerde als enkelvoudige jaarrekening.
De verklaringen over beide jaren laten zien dat de accountant geconfronteerd werd met een vrijwel volledig gebrek aan controleerbare gegevens, ontoereikende interne beheersing en een gebrekkige administratieve structuur. Hierdoor kon niet worden vastgesteld of de jaarrekeningen van Landjuweel B.V. een getrouw beeld gaven van de financiële positie en resultaten. De oordeelonthoudingen weerspiegelen daarmee een structureel falen in de administratieve organisatie, de financiële verslaggeving en de governance van de groep.
AFM-toezicht?
Het negeren van de statutaire verplichtingen en de interne chaos bij DK doen de vraag rijzen of de AFM toezicht houdt op het snel gegroeide accountantskantoor, en daarmee ook op de rol die private equity-investeerder AnaCap speelt. Het korte antwoord lijkt ja te zijn, maar dat ligt wel wat gecompliceerd. De AFM ziet namelijk toe op accountantskantoren met een Wta-vergunning, en DK houdt zelf geen controlevergunning. Het accountantskantoor had echter wel degelijk een audittak, die enige tijd geleden fuseerde met het Utrechtse IZA Accountants. Die audittak valt volgens de gegevens uit het Handelsregister inmiddels niet meer onder het DK-concern, maar de holding daarboven werd opgericht door Alber de Koning en enkele andere DK’ers. Zij hielden bij oprichting ook de aandelen in die audit-holding, en Landjuweel is nog altijd bestuurder van de audittak.
Wie op dit moment de aandelen van de audit-holding houdt is niet helemaal helder, maar de AFM vermeldt in het vergunningenregister in elk geval de DK-vennootschappen als netwerkonderdelen en verbonden entiteiten van IZA Accountants. Investeerder Anacap kondigde begin dit jaar bovendien aan dat het met de DK-deal een meerderheidsbelang had verworven in een kantoor met auditvergunning, en de deal met betrekking tot de audittak was onderworpen aan ‘regulatory approval’: ‘The transaction is subject to the information and consultation of DK’s employee representative bodies and to other customary closing conditions, including regulatory approval with respect to the audit arm of the Company.’
Nu voert de AFM in principe geen toezicht uit op PE-deals an sich, maar wel op de mogelijke gevolgen daarvan voor vergunninghoudende kantoren als IZA. De toezichthouder laat daarover weten: “IZA Accountants B.V. heeft een Wta-vergunning en valt daarom onder het toezicht van de AFM, zoals terug te vinden in het register. Welke andere partijen een vergunning houden, is ook in het register terug te vinden. Een PE-deal als zodanig valt niet onder ons toezicht. Het toezicht van de AFM is gericht op het toetsen of vergunninghoudende accountantsorganisaties, zoals IZA Accountants B.V., voldoen aan de geldende wettelijke regels en normen. Voor zover sprake is van nieuw toetredende investeerders focust de AFM zich waar nodig op de consequenties daarvan voor de vergunninghoudende entiteit – ook wanneer deze onderdeel uitmaakt van een grotere structuur.”
Reactie Landjuweel
De directie van Landjuweel herkent zich niet in hetgeen wordt geschreven omtrent de gedwongen uitkoop van minderheidsaandeelhouders. Met alle minderheidsaandeelhouders zijn op voorhand transparante gesprekken gevoerd die – op Vy Valent na – hebben geleid tot overeenkomsten met ieder van hen en de uitkoop van deze groep aandeelhouders. Landjuweel betreurt dat de situatie met Vy Valent heeft geresulteerd in een procedure bij de Ondernemingskamer. Echter is ook aan die procedure een einde gekomen door de tussen partijen overeengekomen schikking. Landjuweel ontgaat de relevantie van de veronderstelde niet-naleving van de statutaire aanbiedingsplicht, nu nooit interesse is getoond in de door haar gehouden aandelen in DK Almere en de inzet van de door Vy Valent geentameerde procedure bij de Ondernemingskamer juist was gericht op haar eigen uittreden als aandeelhouder. De beschreven gang van zaken met betrekking tot de AFM is onherkenbaar voor de directie van Landjuweel. Naast de nodige schriftelijke correspondentie, hebben met de AFM meerdere gesprekken plaatsgevonden waarin IZA en AnaCap volledige transparantie en openheid van zaken hebben gegeven over de deal(structuur).
Geef een reactie