Ambtenaren gebruikten onbruikbare scenario’s voor arrest Hoge Raad over box 3-heffing

Voorafgaand aan het kerstarrest van de Hoge Raad over de box 3-heffing circuleerden op het ministerie van Financiën varianten die achteraf onbruikbaar bleken. Het arrest week af van het advies van de Advocaat-Generaal, schrijft staatssecretaris Van Rij, ‘waardoor de varianten niet representatief zijn voor de huidige situatie.’ Dat de staatssecretaris van Financiën dat meldt is opvallend, aangezien de Hoge Raad net als Advocaat-Generaal (AG) Niessen concludeerde tot gegrondverklaring van het beroep in cassatie. Van Rij gaat verder niet op het verschil tussen de conclusie en het arrest.

Scenario’s

Kamerlid Omtzigt had in het plenaire Kamerdebat op 2 februari over de uitspraak van de Hoge Raad over de box 3-heffing verzocht om twee ambtelijke stukken. Van Rij stuurt die stukken nu naar de Kamer, maar schrijft in een begeleidende brief daarbij dat de ambtelijke documenten zijn opgesteld naar aanleiding van het advies van de Advocaat-Generaal van 1 november 2021, maar voorafgaand aan het advies van de Hoge Raad van 24 december 2021. ‘De genoemde varianten zijn dan ook een eerste verkenning gebaseerd op het advies van de AG. Het arrest van de Hoge Raad wijkt echter af van het advies waardoor de varianten niet representatief zijn voor de huidige situatie.’ Van Rij heeft al beloofd om de Kamer in april nader te informeren over de gevolgen van het kerstarrest en hoe het kabinet daarmee om denkt te gaan.

Hoge Raad

Op 24 december 2021 heeft de Hoge Raad geoordeeld dat de manier waarop vermogen in box 3 wordt belast in strijd is met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) en in die zaak direct rechtsherstel geboden. Volgens de Hoge Raad mag alleen het werkelijk rendement op het vermogen belast worden, maar er is niet aangegeven hoe dit precies moet worden bepaald. De uitspraak heeft een grote impact, budgettair en voor de uitvoering. Het arrest geldt ook – tot aanvullende wetgeving ingaat – voor 2021 en verder.

‘Magere voorbereiding’

De staatssecretaris gaat in zijn brief niet in op het verschil tussen de conclusie en het arrest. Uit de stukken blijkt dat op het ministerie is gekeken naar drie scenario’s voor massaal herstel. Na lezing van de stukken laat Pieter Omtzigt aan het FD weten dat hij had verwacht dat ‘er een grondiger voorbereiding zou liggen’. Omtzigt mist vooral het ‘knock-on effect’ van een aanpassing van het inkomen in box 3 voor inkomensafhankelijke regelingen, zoals toeslagen. ‘Daar lijkt helemaal niet over te zijn nagedacht.’

Aanvullende informatie naar aanleiding van het debat over de uitspraak van de Hoge Raad van 24 december 2021 inzake box 3

Hoge Raad: box 3-heffing in strijd met eigendomsrecht en discriminatieverbod